Zmiany w polskiej ortografii od 1 stycznia 2026 roku. Oto co konkretnie zmieni się w regułach pisowni już za kilka tygodni. Część I

Zmiany w polskiej ortografii od 1 stycznia 2026 roku. Tak zmienią się reguły pisowni nazw mieszkańców miast, dzielni, osiedli i wsi

O tym, że pewne zasady polskiej ortografii ulegną zmianie, wiadomo od końca 2024 roku. Jednak nowe reguły wejdą w życie dopiero 1 stycznia 2026 roku, a wszystko po to, aby każdy na spokojnie je sobie przyswoił. I żeby był czas na przygotowanie zaktualizowanych słowników języka polskiego. A co właściwie się zmieni? Reguły pisowni z trzech obszarów:

• wielką i małą literą,
• łącznie i rozdzielnie (czyli razem i osobno),
• użycia łącznika - razem z nim czy bez.

Brzmi jak duża rewolucja? Nic z tych rzeczy! Jak tłumaczy Rada Języka Polskiego (RJP) jest to tylko uporządkowanie dotychczasowych zasad, aby poprawna pisownia nie nastręczała już trudności. Wszystkie zmiany dotyczą bowiem zasad konwencjonalnych, czyli jednego z czterech filarów polskiej ortografii. Pozostałe trzy to zasady: fonetyczne (piszemy właściwie zgodnie z wymową), morfologiczne (kluczowe części wyrazów zawsze brzmią tak samo, niezależnie od wymowy czy zmian znaczenia) oraz historyczne (nienaruszalne, dotyczą pisowni wyrazów z "u", "ó", "ż", "rz", "h" i "ch"). Aby ułatwić wam przyswojenie tych nowych zasad, będę je opisywała po kolei, aby nie było bałaganu. Zaczniemy od zasad pisowni nazw mieszkańców miast, dzielnic, osiedli i wsi. 

---

Nowe zasady ortografii od 2026 roku. Inaczej zapiszemy nazwy mieszkańców miast, dzielnic, osiedli i wsi

Dotychczas wielką literą zapisywaliśmy nazwy mieszkańców pięciu miejsc - planet (hipotetycznych, rzecz jasna), kontynentów, regionów, państw i starożytnych ludów (krajów). Oto przykłady:

• mieszkańcy planet: Ziemianin, Wenusjanka, Marsjanin; 
• mieszkańcy kontynentów: Azjata, Afrykańczyk, Europejczyk;
• mieszkańcy regionów: Ślązak, Podlasianin, Amerykanka;
• mieszkańcy państw: Angielka, Polak, Francuzka;
• mieszkańcy starożytnych krajów (ludów): Rzymianin, Babilończyk, Mezopotamczyk. 

Z kolei od 1 stycznia 2026 roku wielką literą zapiszemy również nazwy mieszkańców miast, dzielnic, osiedli i wsi. Do tej pory zapisywaliśmy je małą literą, co wprowadzało zamieszanie, więc z tego rozróżnienia zrezygnowano. Co za tym idzie, od nowego roku pisownia będzie wyglądała następująco:

• mieszkańcy miast: Warszawianin, Białostoczanka, Piszanin;
• mieszkańcy dzielnic: Mokotowianin, Żoliborzanka, Bemowianka;
• mieszkańcy osiedli: Zielonogórzanin, Dojlidzianie, Białołęczanka;
• mieszkańcy wsi: Łęczanin, Pagórczanka, Kamionczanin.

---

Jednak to nie wszystko. Zostały jeszcze dwie kwestie. Po pierwsze nadal będziemy rozróżniać pisownią nazwy rzeczowników pospolitych, które brzmią tak samo, jak nazwy mieszkańców:

• Polka - mieszkanka Polski, ale polka - taniec,
• Szwajcar - mieszkaniec Szwajcarii, ale szwajcar - jako dawne określenie odźwiernego
• Abisynka - mieszkanka Abisynii, ale abisynka  - rodzaj studni,
• Bawarka - mieszkanka Bawarii, ale bawarka - herbata z mlekiem,
• Amerykanka - mieszkanka Ameryki, ale amerykanka - potocznie fotel, który można rozłożyć jak łóżko,
• Japonki - mieszkanki Japonii, ale japonki - rodzaj klapek,
• Hiszpanka - mieszkanka Hiszpanii, ale hiszpanka - rodzaj grypy,
• Węgierka - mieszkanka Węgier, ale węgierka - gatunek śliwki,
• Finka - mieszkanka Finlandii, ale finka - nóż.

Po drugie pisownia potocznych, żartobliwych i lekceważących nazw etnicznych będzie w dwóch wersjach. Ściślej rzecz biorąc, w tych przypadkach poprawne będą obie formy - i ta pisana wielką literą, i ta pisana małą literą. Oto kilka przykładów:

• Kitajec lub kitajec,
• Angol lub angol,
• Rusek lub rusek,
• Makaroniarz lub makaroniarz,
• Żabojad lub żabojad.