Zmiany w polskiej ortografii od 1 stycznia 2026 roku. Oto co konkretnie zmieni się w regułach pisowni już za kilka tygodni. Część IX

Zmiany w polskiej ortografii od 1 stycznia 2026 roku. Tak zmienią się reguły pisowni "pół", "niby-" i "quasi"

O tym, że pewne zasady polskiej ortografii ulegną zmianie, wiadomo od końca 2024 roku. Jednak nowe reguły wejdą w życie dopiero 1 stycznia 2026 roku, a wszystko po to, aby każdy na spokojnie je sobie przyswoił. I żeby był czas na przygotowanie zaktualizowanych słowników języka polskiego. A co właściwie się zmieni? Reguły pisowni z trzech obszarów:

• wielką i małą literą,
• łącznie i rozdzielnie (czyli razem i osobno),
• użycia łącznika - razem z nim czy bez.

Brzmi jak duża rewolucja? Nic z tych rzeczy! Jak tłumaczy Rada Języka Polskiego (RJP) jest to tylko uporządkowanie dotychczasowych zasad, aby poprawna pisownia nie nastręczała już trudności. Wszystkie zmiany dotyczą bowiem zasad konwencjonalnych, czyli jednego z czterech filarów polskiej ortografii. Pozostałe trzy to zasady: fonetyczne (piszemy właściwie zgodnie z wymową), morfologiczne (kluczowe części wyrazów zawsze brzmią tak samo, niezależnie od wymowy czy zmian znaczenia) oraz historyczne (nienaruszalne, dotyczą pisowni wyrazów z "u", "ó", "ż", "rz", "h" i "ch"). Aby ułatwić wam przyswojenie tych nowych zasad, będę je opisywała po kolei, aby nie było bałaganu. Tym razem przedstawię wam nowe zasady pisowni liczebnika "pół" oraz cząstek "niby" i "quasi".

---

Nowe zasady ortografii w 2026 roku. Inaczej zapiszemy liczebnik "pół" oraz cząstek "niby" i "quasi".

To już ostatnia część mojego cyklu ortograficznego. Tym razem omówimy zmianę pisowni liczebnika "pół" oraz cząstek "niby-" i "quasi". Zaczniemy od liczebnika "pół". Do tej pory był pisany łącznie w złożeniach typu "półbuty", "półprzytomnie" czy "półlitrowa". Za to, gdy dwa takie słowa dotyczyły tego samego pojęcia, to pisaliśmy je rozdzielnie, np. 𝘱ół 𝘴𝘱𝘢ł, 𝘱ół 𝘤𝘻𝘶𝘸𝘢ł; 𝘱ół 𝘬𝘱𝘪ą𝘤𝘰, 𝘱ół 𝘱𝘰𝘸𝘢ż𝘯𝘪𝘦. Jednak już niedługo takie rozterki to będzie przeszłość. Od 1 stycznia 2026 roku liczebnik "pół" zawsze będziemy zapisywać łącznie. Poniżej znajdziecie nieco przykładów dla lepszego zobrazowania nowej zasady ortografii:

• Marek w tym czasie półspał, półczuwał.;
• Mówił półkpiąco, półpoważnie.;
• Książka była półfantastyczna, półrealistyczna.;
• Wyjaśniał wszystko półżartem, półserio.;
• Ojciec półleżał, półsiedział.;
• Dzieci półklęczały, półstały na mszy.

Uwaga - jeśli liczebnik "pół" poprzedza słowo pisane wielką literą, to dodajemy między nimi łącznik:

• pół-Polka, pół-Francuzka;
• pół-Szwed, pół-Niemiec;
• pół-Amerykanie, pół-Chińczycy;
• pół-Kaszub, pół-Góral,
• pół-Podlasianka, pół-Ślązaczka.

---

Liczebnik "pół" już wyjaśniłam, teraz czas na cząstki "niby-" i "quasi", Do tej pory ich zapis był różny - raz łączny, a raz oddzielny. To wprowadzało pewien bałagan, ale to już niedługo będzie przeszłość. Od 1 stycznia 2026 roku decyzją Rady Języka Polskiego cząstki""niby-" i "quasi" (rzekomo, pozornie) zawsze będziemy pisać łącznie. Jeśli drugi wyraz zaczyna się wielką literą, to dodajemy łącznik. Oto garść przykładów:

• nibyartysta,
• nibygotyk,
• nibykowal,
• nibybarok,
• nibyludowy,
• nibyelegancki,
• nibyjagoda,
• nibypomidor,
• nibychoinka,
• quasinauka,
• quasipostępowy,
• quasimądry,
• quasiopiekun, 
• quasinauka,
• quasipieniądz,
• quasi-uprzejmie,
• niby-Polak,
• niby-Kaszub,
• niby-Ślązak,
• quasi-Anglia,
• quasi-Niemcy,
• quasi-Ziemia,

---

Uwaga! W porównaniach nadal będziemy zapisywać cząstkę "niby-" osobno:

• Szal miękki niby gąbka.
• Przeglądał się w wodzie niby w lustrze.
• Był zimny niby lodowiec.
• Czytał szybko niby na czas.
• Biegł zwinnie między drzewami niby elf.

---

I jeszcze jedno. Rada Języka Polskiego dopuści również następujące zapisy:

• łącznie, jak i rozdzielnie cząstek super-, ekstra-, eko-, wege-, mini- i podobnych, np. superpomysł i super pomysł, ekochleb i eko chleb,

• trzy warianty zapisu (z łącznikiem, spacją lub przecinkiem) takich wyrażeń jak:

• tuż-tuż, tuż tuż, tuż, tuż;
• już-już, już, już, już już;
• daleko-daleko, daleko, daleko, daleko daleko;
• co-co, co, co, co co;
• jeszcze-jeszcze / jeszcze, jeszcze / jeszcze jeszcze;
• dalej-dalej / dalej, dalej / dalej dalej;
• powoli-powoli / powoli, powoli / powoli powoli.