Zmiany w polskiej ortografii od 1 stycznia 2026 roku. Oto co konkretnie zmieni się w regułach pisowni już za kilka tygodni. Część VII

Zmiany w polskiej ortografii od 1 stycznia 2026 roku. Tak zmienią się reguły pisowni cząstek -bym, -byś, -by, -byśmy i - byście ze spójnikami

O tym, że pewne zasady polskiej ortografii ulegną zmianie, wiadomo od końca 2024 roku. Jednak nowe reguły wejdą w życie dopiero 1 stycznia 2026 roku, a wszystko po to, aby każdy na spokojnie je sobie przyswoił. I żeby był czas na przygotowanie zaktualizowanych słowników języka polskiego. A co właściwie się zmieni? Reguły pisowni z trzech obszarów:

• wielką i małą literą,
• łącznie i rozdzielnie (czyli razem i osobno),
• użycia łącznika - razem z nim czy bez.

Brzmi jak duża rewolucja? Nic z tych rzeczy! Jak tłumaczy Rada Języka Polskiego (RJP) jest to tylko uporządkowanie dotychczasowych zasad, aby poprawna pisownia nie nastręczała już trudności. Wszystkie zmiany dotyczą bowiem zasad konwencjonalnych, czyli jednego z czterech filarów polskiej ortografii. Pozostałe trzy to zasady: fonetyczne (piszemy właściwie zgodnie z wymową), morfologiczne (kluczowe części wyrazów zawsze brzmią tak samo, niezależnie od wymowy czy zmian znaczenia) oraz historyczne (nienaruszalne, dotyczą pisowni wyrazów z "u", "ó", "ż", "rz", "h" i "ch"). Aby ułatwić wam przyswojenie tych nowych zasad, będę je opisywała po kolei, aby nie było bałaganu. Tym razem przedstawię wam nowe zasady pisowni cząstek -bym, -byś, -by, -byśmy i - byście ze spójnikami.

---

Nowe zasady ortografii w 2026 roku. Inaczej zapiszemy cząstki -bym, -byś, -by, -byśmy i - byście ze spójnikami

Nowe zasady pisowni wielką i małą literą już omówiliśmy, więc nadszedł czas na zmiany w kwestii pisowni łącznej i rozdzielnej. Tym razem przedstawię nowe zasady zapisywania cząstek -bym, -byś, -by, -byśmy i - byście ze spójnikami. Dotychczas takie słowa zapisywane były łącznie, przez co było wiele nienaturalnych form typu bobym, tobym, ażbym, iżbym, nimbym, alebym, zatembym, anibyś czy ponieważbyście. Na szczęście Rada Języka Polskiego postanowiła to zmienić i takie dziwaczne formy przestaną istnieć. A wszystko przez to, że od 1 stycznia 2026 roku cząstki -bym, -byś, -by, -byśmy i - byście ze spójnikami będziemy pisali wyłącznie oddzielnie. I nic w tym dziwnego, bo znaczeniowo wymienione wyżej cząstki łączą się przecież z czasownikiem, a nie spójnikiem, do którego na siłę doklejaliśmy. Poniżej kilka przykładów nowego, poprawnego zapisu:

• Poszłaby na spacer albo by została w domu.;
• Dotarł do szkoły, ale by mógł zdążyć na lekcję, musiał zmienić buty;
• Minęłyby wieki, zanim by to zrobił.;
• Ania musiała się zastanowić, więc by tak było, usiadła w fotelu.;
• Sam by to wybrał, gdyby wiedział, że może.;
• Zastanawiam się, 𝗰𝘇𝘆 𝗯𝘆 nie pojechać w góry.;
• Jak miałby wybierać, 𝘁𝗼 𝗯𝘆 wolał niebieski.;
• Musiał wyjść wcześniej, 𝗯𝗼 𝗯𝘆 nie zdążył na pociąg.

---

Uwaga - w tym przypadku są też wyjątki. Najważniejsze są dwa, które znajdziecie poniżej:

• Nadal łącznie będziemy pisać wyrazy takie jak: aby, ażeby, byleby, choćby, czyżby, gdyby, jakby, niby, oby czy żeby. Są to całe słowa i nie dotyczy ich opisana wyżej zmiana w ortografii.;

• Tak samo łącznie będziemy zapisywać osobowe formy czasownika, jak na przykład poszłaby, ugotowałby, napisałbym, zrobilibyście czy narysowałyby.