Zmiany w polskiej ortografii od 1 stycznia 2026 roku. Oto co jeszcze zmieniło się w zasadach poprawnej pisowni języka polskiego. Część X

Zmiany w polskiej ortografii od 1 stycznia 2026 roku. Oto co jeszcze zmieniło się w zasadach poprawnej pisowni języka polskiego. Część X

W grudniu ubiegłego roku przedstawiłam wam zmiany, jakie weszły w polskiej ortografii od 1 stycznia 2026 roku. Dotyczą one reguł z trzech obszarów pisowni: 

• wielką i małą literą,
• łącznie i rozdzielnie (czyli razem i osobno),
• użycia łącznika - razem z nim czy bez.

Co za tym idzie, od niemal dwóch tygodni trzeba stosować nowy (za to łatwiejszy) zapis następujących części mowy (kliknięcie przeniesie was do postu z objaśnieniem zasady i mnóstwem przykładów):

• nazwy mieszkańców miast, dzielni, osiedli i wsi,
• nazwy ulic, placów i obiektów przestrzeni publicznej np. kawiarni i restauracji,
• nazwy firm, marek, modeli produktów przemysłowych i komet,
• nazwy nagród, orderów, medali, odznaczeń i tytułów honorowych,
• nazw geograficznych (z pewnymi wyjątkami),
• przymiotniki pochodzące od nazw osobowych,
• cząstki -bym, -byś, -by, -byśmy i - byście ze spójnikami,
• "nie" z przymiotnikami i przysłówkami odprzymiotnikowymi,
• "pół", "niby-" i "quasi".

Poza tym, jak podaje Rada  Języka Polskiego, zmieni się też zasada pisania nazw kościołów, bazylik, klasztorów i parafii. Choć oczywiście z pewnymi wyjątkami. I o tym jest dzisiejszy post, będący dziewiątą już częścią mojego cyklu ortograficznego. 

---

Nowe zasady ortografii w 2026 roku. Inaczej zapiszemy nazwy kościołów, bazylik, klasztorów i parafii. Jednak będą też pewne wyjątki od reguły

Wcześniej byliśmy uczeni, że słowo kościół piszemy małą literą, chyba że mówimy o kościele jako o wspólnocie wiernych bądź instytucji. Teraz to już przeszłość. Od 1 stycznia 2026 roku słowo kościół, bazylika, klasztor i parafia piszemy bezwzględnie wielką literą. Wyjątkiem są jedynie przyimki, spójniki i wyrażenia typu imienia, pod wezwaniem (pw.), jak też skrót św. jako określenie osoby, a nie świątyni. Poniżej macie garść przykładów dla lepszego zobrazowania nowej zasady pisowni:

Nazwy kościołów:

• 𝘒𝘰ś𝘤𝘪ół 𝘔𝘢𝘳𝘪𝘢𝘤𝘬𝘪;
• 𝘒𝘰ś𝘤𝘪ół Ś𝘸𝘪ę𝘵𝘦𝘨𝘰 𝘒𝘳𝘻𝘺ż𝘢;
• 𝘒𝘰ś𝘤𝘪ół 𝘕𝘢𝘫ś𝘸𝘪ę𝘵𝘴𝘻𝘦𝘨𝘰 𝘚𝘦𝘳𝘤𝘢 𝘗𝘢𝘯𝘢 𝘑𝘦𝘻𝘶𝘴𝘢;
• Kościół Archiprezbiterialny Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny;
• Kościół Mariacki;
• Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny;
• Kościół św. Karola Boromeusza we Wrocławiu;
• Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny;
• Kościół Zbawiciela w Wałbrzychu;
• Kościół św. Franciszka z Asyżu.

Nazwy bazylik:

• Bazylika Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny;
• Bazylika Mariacka;
• Bazylika Świętego Piotra;
• Bazylika Matki Bożej Większej;
• Bazylika Archikatedralna św. Jakuba;
• Bazylika Najświętszej Maryi Panny Licheńskiej;
• Bazylika św. Antoniego;
• Bazylika św. Elżbiety;
• Bazylika katedralna św. Michała i św. Floriana;
• Bazylika Bożego Ciała.

Nazwy klasztorów:

• Klasztor Sióstr Bernardynek w Kończyskach;
• Klasztor Mater Ecclesiae;
• Klasztor Dominikanów w Krakowie;
• Klasztor Świętej Katarzyny;
• Klasztor w Wąchocku;
• Klasztor w Wigrach;
• Klasztor na Bielanach;
• Klasztor Cystersów w Oliwie;
• Klasztor w Kalwarii Zebrzydowskiej;
• Klasztor w Tyńcu.

Nazwy parafii:

• Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny;
• Parafia św. Jana Pawła II w Brzozówce;
• Parafia św. Jana Pawła II w Burkacie;
• Parafia św. Jana Pawła II w Bydgoszczy;
• Parafia Krzyża Świętego w Mysłowicach;
• Parafia Świętego Krzyża w Myśliborzu;
• Parafia św. Mikołaja w Boulogne-Billancourt;
• Parafia św. Mikołaja w Bonikowie;
• Parafia Miłosierdzia Bożego w Białymstoku;
• Parafia Miłosierdzia Bożego w Bielsku Podlaskim.

Jak widać, niewielka zmiana zasad sprawia, że zapis jest spójniejszy i nie trzeba się zastanawiać, czy słowo kościół (bazylika, klasztor bądź parafia) ma być napisana małą, czy wielką literą. Teraz zawsze piszemy je wyłącznie wielką literą i tyle. 

---

Jak zapiszemy poprawnie nazwę kościółek w 2026 roku? Tu są dwie wersje, zależnie od przypadku

Jak już wiemy, od nowego roku nazwy kościołów, bazylik, parafii i klasztorów piszemy wielką literą. A co z kościółkiem? To zależy, co konkretnie mamy na myśli. W 2026 roku napiszemy to słowo wielką literą, gdy chodzi nam o nazwę własną takiej świątyni:

• 𝘒𝘰ś𝘤𝘪ół𝘦𝘬 Ś𝘸𝘪ę𝘵𝘦𝘨𝘰 𝘉𝘦𝘯𝘦𝘥𝘺𝘬𝘵𝘢 𝘸 𝘗𝘰𝘥𝘨ó𝘳𝘻𝘶;
• Kościółek Świętego Krzyża;
• Kościółek św. Stanisława.

Z kolei, gdy chodzi nam o zdrobniałe określenie kościoła, np. jako podkreślenie ulubionej świątyni, to wówczas kościółek zapiszemy małą literą. 

---

Zmiany pisowni w języku polskim od 1 stycznia 2026 roku. Jak będą pod tym kątem oceniane egzaminy ósmoklasisty i matury? To trzeba wiedzieć

Zgodnie z decyzją CKE z dnia 20 sierpnia 2025 roku, na egzaminie ósmoklasisty i maturze (zarówno podstawowej, jak i rozszerzonej) w latach 2026-2030 dopuszczalne są obie wersje zasad ortografii - bieżąca i nowa. Z kolei uczniowie, którzy będą zdawali egzamin ósmoklasisty (maturę) w 2031 roku lub latach następnych muszą bezwzględnie stosować się do nowych zasad ortografii, które wchodzą w życie 1 stycznia 2026 roku. 

Jeśli szukacie szczegółowych zasad oceniania wypracowań z języka polskiego, kliknijcie nazwę egzaminu, aby zapoznać się z tymi regułami:

• Egzamin ósmoklasisty 2026;
• Matura podstawowa 2026;
• Matura rozszerzona 2026.