Jak policzyć do 100 i więcej po włosku? I co ma 13 do bycia szczęściarzem we Włoszech? Wyjaśniam wszystkie zawiłości liczbowe

W poprzednich postach omówiliśmy dni tygodnia (tutaj) oraz miesiące i pory roku (w tym miejscu). Teraz zajmiemy się liczebnikami w języku włoskim. W tym poście znajdziecie zapis słowny wszystkich liczb od 1 do 100, a także kilka liczbowych idiomów i garść ciekawostek prosto z Włoch. 

---

Liczebniki od 1 do 100 po włosku wraz z poradami, jak je skutecznie zapamiętać

Aby skutecznie (i w miarę szybko) nauczyć się liczb od 1 do 100 po włosku najlepiej je pogrupować. Jak? Po pierwsze liczebniki podstawowe od 1 do 20, których nazwy trzeba zapamiętać. Oto one:

• 1 - uno,

• 2 - due,

• 3 - tre,

• 4 - quattro (tylko uważajcie - mała literówka i wyjdzie wam quarto, czyli czwarty, ćwiartka bądź kwadrans),

• 5 - cinque,

• 6 - sei,

• 7 - sette,

• 8 - otto,

• 9 - nove,

• 10 - dieci,

• 11 - undici,

• 12 - dodici,

• 13 - tredici,

• 14 - quattordici,

• 15 - quindici,

• 16 - sedici,

• 17 - diciassette,

• 18 - diciotto,

• 19 - diciannove,

• 20 - venti.

Z pewnością zauważyliście, że liczby od 11 do 16 kończą się na "dici", czyli "naście". Z kolei od 17 do 19 zaczynają się na to słowo. Istotnie, w języku włoskim "nastki" tworzy się właśnie w taki sposób, choć same liczebniki są dość nieregularne i lepiej nauczyć się ich na pamięć. 

Jako ciekawostkę dodam, że we Włoszech liczba 13 jest uznawana za szczęśliwą. Dlaczego? Wszystko przez Totocalcio - system zakładów piłkarskich, gdzie zdobycie 13 punktów było ideałem i tym samym oznaczało wygraną. Stąd dzisiejsze włoskie powiedzenie "fare tredici", czyli mieć szczęście, rozbić bank. Inne liczbowe idiomy, które warto znać to:

• Chi fa da sè, fa per tre - jeśli chcesz, by coś było zrobione dobrze, zrób to sam (dosłownie: kto robi sam, robi za trzech),

• andare a fare quattro salti - iść potańczyć (dosłownie iść zrobić cztery skoki),

• dare i numeri - być szalonym/niezrównoważonym psychicznie (dosłownie podawać numery - od losowych gier liczbowych).

Tylko trzeba pamiętać, że w przypadku biesiadników przy stole nie może ich być 13, bo to przyniesie nieszczęście. To już odniesienie do Biblii i Ostatniej Wieczerzy. Z kolei liczba 17 jest dla Włochów pechowa, bo zapisana liczbami rzymskimi to XVII, a po przestawieniu wychodzi VIXI, czyli "żyłem", co kojarzy się ze śmiercią i końcem. A najbardziej pechowe są piątki 17, bo właśnie w piątek ukrzyżowano Jezusa Chrystusa. 

---

Dziesiątki, czyli liczby, które tworzymy według zasad

Teraz możemy przejść do liczebników, które można tworzyć, znając zasady, czyli dziesiątek. Tworzymy je, dodając do owych dziesiątek jedności. Tylko pamiętajcie o dwóch szczegółach, opisanych w książce "Włoska Gramatyka Obrazkowa. PONS", Federici Tommaddi:

• gdy liczba kończy się na "uno" (1) bądź "otto" (8), to traci samogłoskę na końcu dziesiątki,

• z kolei "tre" (3) na końcu liczebnika dodaje nam akcent w tej liczbie.

Poniżej znajdziecie listę wszystkich, pełnych dziesiątek oraz sporą garść utworzonych od nich liczebników:

• Pełne dziesiątki po włosku:

• 20 - venti,

• 30 - trenta,

• 40 - quaranta,

• 50 - cinquanta,

• 60 - sessanta,

• 70 - settanta,

• 80 - ottanta,

• 90 - novanta.

• Przykłady liczebników:

• 21 - ventuno,

• 23 - ventitré,

• 25 - venticinque,

• 32 - trentadue,

• 34 - trentaquattro,

• 41 - quarantuno,

• 58 - cinquantotto,

• 63 - sessantatré,

• 71 - settantuno,

• 88 - ottantotto,

• 93 - novantatré.

---

Tworzenie dużych liczb - setek i tysięcy po włosku

A jak są setki po włosku? Dodajemy liczebnik podstawowy do setek, czyli "cento":

• 100 - cento
• 200 - duecento

Oto kilka przykładów setek po:

• 135 - centotrentacinque,
• 340 - trecentocinquanta,
• 451 - quattrocentocinquantuno.

I tu mam dla was dwie ciekawostki. Pierwsza jest z książki "250 ćwiczeń ze słownictwa z kluczem. Włoski. PONS" - we Włoszech na 100 gramów mówi się "etto". Na przykład: "Vorrei un etto di prosciutto cotto" (Chciałbym 100 g gotowanej szynki). A druga dotyczy dwóch liczb - cinquecento (500) i seicento (600). Takie nazwy nosiły modele samochodów Fiat, następców kultowego 126 p. Z czego pierwszy był produkowany w latach 1991-1998, a drugi 1997-2005. Także fani motoryzacji łatwiej zapamiętają te dwie liczby po włosku.

Podobnie z tysiącami - dodajemy liczebnik podstawowy przed słowem "mille" (liczba pojedyncza) bądź "mila" (liczba mnoga):

• 1000 - mille,
• 2000 - duemila.

Oto kilka przykładów z tysiącami po włosku:

• 1200 - milleduecento,
• 1350 - milletrecentocinquanta,
• 2026 - duemilaventisei.

---

I jak? Wszystko jest zrozumiałe? Wiecie już, jak tworzyć liczebniki po włosku i z nich korzystać? Piszcie w komentarzach, jeśli coś jest niezrozumiałe albo czegoś nie dodałam. 

---

Źródła:

• "Włoska Gramatyka Obrazkowa. PONS", Federica Tommaddi, wyd. LektorKlett,

• "250 ćwiczeń ze słownictwa z kluczem. Włoski. PONS" Anny Ballarin Denti i Anny Bristot, wyd. LektorKlett,

• theitalianjewelrycompany.com,

• .theitalianexperiment.com.