Matura z języka polskiego 2026. Nie popełnijcie błędów, które zrobili wasi starsi koledzy i koleżanki. Tych rzeczy unikajcie jak ognia

Do tegorocznej matury zostało jeszcze trochę czasu. Warto go wykorzystać na przygotowania do egzaminu, a najlepiej zrobić to poprzez zapoznanie się z błędami popełnionymi przez wcześniejsze roczniki. A co konkretnie sprawiło problem maturzystom w 2025 roku? I czym jest błąd rzeczowy i błąd kardynalny? Odpowiedzi na wszystkie te pytania znajdziecie poniżej. 

---

Błędy maturzystów w 2025. To sprawiło trudności na ubiegłorocznym egzaminie z polskiego

Przygotowując się do egzaminów, warto sprawdzić, co sprawiło trudności poprzednim rocznikom, aby nie popełnić ich błędów. A okazało się trudne dla maturzystów z 2025 roku? Z analizy raportów CKE wynika, że lista najczęstszych błędów na ubiegłorocznej maturze z języka polskiego jest następująca:

• Zbyt krótkie wypracowanie - czyli takie, które ma mniej niż 300 słów (wymagania 2026), w takim przypadku praca może być oceniana w okrojony sposób (głównie merytorycznie), co oznacza mniej punktów, a w skrajnych przypadkach nawet całkowite niezaliczenie tegoż wypracowania. Dlatego lepiej nieco się rozpisać i osiągnąć choć minimalną długość. I pamiętajcie - do liczby słów wliczają się następujące wyrazy:

Co wliczamy do limitu słów?	Czego NIE wliczamy?
spójniki jak “i” czy “a”;	znaków interpunkcyjnych (pytajniki, wykrzykniki, nawiasy, kropki czy przecinki)
przyimki jak “w”, “o”, “na” bądź “do”;	przepisanego z arkusza tematu wypracowania
skróty - itd., itp., m.in. lub etc.;
liczby zapisane cyframi np. 1984 czy XIX;
słowa pisane z łącznikiem jak “biało-czerwony” (to jedno słowo)

• Niewłaściwa konstrukcja wypracowania - praca pisemna z języka polskiego musi mieć wyraźnie zaznaczone (czyli znajdujące się w osobnych akapitach) części - wstęp, rozwinięcie i zakończenie. W innym przypadku za takie wypracowanie egzaminator przyzna bardzo mało (lub wcale) punktów za kompozycję. Poza tym praca musi być spójna i logiczna - każda część tekstu musi wynikać z poprzedniej i łączyć się z kolejną. Konieczne jest też wyraźne postawienie tezy oraz jej dobre uargumentowanie.

• Błędy ortograficzne i interpunkcyjne - to jeden z najczęstszych (jeśli nie najczęstszy) rodzaj błędu na maturze z języka polskiego. Przez to można stracić nawet dwa punkty, a to sporo. A ile takich byków można zrobić? Oto rozpiska:

• Interpunkcja (2 pkt, w nawiasach podano dopuszczalną liczbę błędów dla uczniów ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się):

• 2 punkty - maksymalnie 8 błędów interpunkcyjnych (maksymalnie 15 błędów interpunkcyjnych);
• 1 punkt - maksymalnie 9-16 błędów interpunkcyjnych (maksymalnie 16-30 błędów interpunkcyjnych);
• 0 punktów - 17 i więcej błędów interpunkcyjnych (31 lub więcej błędów interpunkcyjnych).

• Ortografia (2 pkt, w nawiasach podano dopuszczalną liczbę błędów dla uczniów ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się):

• 2 punkty - maksymalnie 1 błąd ortograficzny (maksymalnie 4 błędy ortograficzne);
• 1 punkt - maksymalnie 2-4 błędy ortograficzne (maksymalnie 5-8 błędów ortograficznych);
• 0 punktów - 5 i więcej błędów ortograficznych (9 lub więcej błędów ortograficznych).

• I nie zapominajcie o reformie ortograficznej, która weszła w życie 1 stycznia 2026 roku. Wprawdzie do 2030 roku egzaminatorzy uznają za poprawne zarówno zapisy stare, jak i nowe, ale to tylko okres przejściowy. Od 2031 roku uznawane będą tylko nowe zasady ortografii, o których przeczytacie więcej w tych artykułach:

• Pisownia wielką literą nazw mieszkańców miast, ich dzielnic i osiedli oraz wsi (np. Warszawianin zamiast warszawianin),

• Wprowadzenie pisowni wielką literą nazw firm, marek i modeli wyrobów przemysłowych i pojedynczych egzemplarzy tych wyrobów,

• Wprowadzenie rozdzielnej pisowni cząstek -bym, -byś, -by, -byśmy, -byście ze spójnikami,

• Ustanowienie pisowni łącznej nie- z imiesłowami odmiennymi (czasownikowe i przymiotnikowe),

• Ujednolicenie zapisu (małą literą) przymiotników tworzonych od nazw osobowych, np. koncert chopinowski, filozofia sokratejska czy wiersz miłoszowski.

• Wprowadzenie pisowni członu pół- łącznie, jak i z łącznikiem w pewnych wyrażeniach, np. półspał, półczuwał, ale pół-Polka, pół-Francuzka,

• Dopuszczenie w parach wyrazów równorzędnych, podobnie lub identycznie brzmiących trzech wersji pisowni,

• Wprowadzenie zapisu wszystkich członów wielką literą w nazwach komet, np. Kometa Halleya bądź Kometa Enckego,

• Wprowadzenie zapisu wielką literą nazw obiektów przestrzeni publicznej i wielowyrazowych nazw lokali usługowych i gastronomicznych,

• Wprowadzenie zapisu wielką literą nazw kościołów i innych budynków sakralnych, np. 𝘒𝘰ś𝘤𝘪ół Ś𝘸𝘪ę𝘵𝘦𝘨𝘰 𝘒𝘳𝘻𝘺ż𝘢,

• Wprowadzenie zapisu wielką literą nazw orderów, medali, odznaczeń, nagród i tytułów honorowych,

• Uzupełnienie reguły ogólnej w zakresie pisowni prefiksów (rozdzielna pisownia z wyrazami zapisywanymi małą literą cząstek takich jak super-),

• Wprowadzenie jednolitej łącznej pisowni cząstek niby-, quasi- z wyrazami zapisywanymi małą literą,

• Wprowadzenie łącznej pisowni nie- z przymiotnikami i przysłówkami odprzymiotnikowymi bez względu na kategorię stopnia,

• Zasady pisowni nazw geograficznych. 

• Błędy językowe - równie częstym błędem w maturalnych wypracowaniach jest używanie niewłaściwego języka - zbyt kolokwialnego (potocznego) lub o zgrozo wulgaryzmów, jak też ciągłe powtarzanie tych samych wyrazów. Na maturze z języka polskiego należy używać języka literackiego i starać się używać synonimów (wyrazów bliskoznacznych). Mile widziane są też związki frazeologiczne (połączenie co najmniej dwóch wyrazów, które mają znaczenie przenośne), byle poprawnie użyte.

• Pisanie nie na temat - nierzadko zdarza się, że maturzyści piszą wypracowanie kompletnie nie na temat bądź nie odpowiadają na wszystkie pytania i zagadnienia w nim zawarte.

---

Co to jest błąd kardynalny i czym różni się od błędu rzeczowego? To największe błędy, jakie można zrobić

Pisząc o błędach w maturalnych wypracowaniach, nie można nie wspomnieć o dwóch największych i też niestety dość często spotykanych - błędach rzeczowych i błędzie kardynalnym. Są to najbardziej rażące błędy, za które można ponieść największe konsekwencje. Zresztą zobaczcie sami:

• Błąd rzeczowy - czyli pomyłka merytoryczna, która dotyczy lektury - postaci, autora, fabuły czy kontekstu, ale zarazem nie wpływa na argumentację rozprawki. Każdy taki błąd kosztuje 1 punkt, więc lepiej uważać, bo w sumie można stracić naprawdę sporo. Szczególnym wyjątkiem błędu rzeczowego jest błąd kardynalny, który może kosztować dużo więcej, zależnie od formuły zdawanego egzaminu.

• Błąd kardynalny - to najpoważniejszy błąd, jaki można zrobić w maturalnym wypracowaniu z języka polskiego i nic dziwnego  - jest to dobitny dowód na to, że zdający zupełnie nie zna lektury obowiązkowej, którą powinien przeczytać w całości. Jest nim np. mylenie postaci (twierdzenie, że pan Tadeusz kochał Danusię Jurandównę zamiast Zosi), zmyślanie fabuły, przekręcanie informacji o autorze czy mieszanie gatunków literackich (np. nazwanie trenu fraszką) do tego stopnia, że wpływa to na argumentację w rozprawce. I błąd kardynalny kosztuje naprawdę sporo, bo całkowite wyzerowanie pracy:

• dla zdających maturę w formule 2015 (czyli de facto ją poprawiających) - 0 punktów za wypracowanie oznacza automatycznie niezdanie matury, bo za wszystkie zadania poza pracą pisemną nie można było zdobyć wymaganych 30 procent;

• dla podchodzących do egzaminu w formule 2023 - tu 0 punktów nie oznacza całkowitego niezdania matury, ale i tak wynik byłby mizerny, więc lepiej uważać.

A co zrobić, aby nie popełnić błędu kardynalnego ani błędów rzeczowych? Przede wszystkim uczciwie przeczytać wszystkie lektury obowiązkowe, które należy znać w całości. I dobrze utrwalić najważniejsze elementy - autorów, postaci, fabułę (zwłaszcza główne wątki) oraz gatunki literackie i konteksty. Poza tym starannie powtórzyć ten materiał przed egzaminem i to jak najwcześniej, aby uniknąć robienia tego na wariata tuż przed nim. A podczas samej matury nie wybierajcie pisania o lekturach, gdy nie jesteście na sto procent pewni swojej wiedzy na ich temat. To oszczędzi wam sporo kłopotu, serio. 

I jak? Wiecie już, czego unikać, a o co bardziej zadbać? Mam nadzieję! Piszcie w komentarzach, na jakim etapie są wasze przygotowania do tegorocznych matur!

---

Źródła:

• Se.pl,
• Eurokorepetycje.pl,
• Edukacja.Dziennik.pl,
• Radio ZET.pl,
• Opinie o uczelniach.pl.