Nauka języków na słodko, czyli Tłusty Czwartek 2026 w służbie edukacji. Nazwy słodkości w 5 językach, słodkie idiomy i smaczne książki

Dziś jest Tłusty Czwartek, czyli święto słodkości, a zwłaszcza pączków i faworków (chruścików). A skąd się wzięła ta tradycja? I jak brzmią nazwy tych smakołyków w innych językach? Wszystkie odpowiedzi znajdziecie poniżej. Poza tym przyjrzymy się też znanym powieściom z dużą ilością słodyczy i smakołyków.

---

Tłusty Czwartek i jego historia. Pierwotnie pączki były… na słono

Tłusty Czwartek to tradycja wywodząca się jeszcze z czasów przedchrześcijańskich, a konkretnie, ze starożytnego Rzymu. Wówczas raz w roku organizowano "tłusty dzień", który był okazją do objadania się właśnie tłustymi pokarmami, zwłaszcza mięsem, oraz picia wina. W ten sposób świętowano koniec zimy i początek wiosny. 

Co za tym idzie, pierwotnie pączki były przygotowywane na słono i nadziewane słoniną, a nie dżemem czy innymi konfiturami. Takie słodkie wypieki pojawiły się w Polsce dopiero około XVI wieku i przetrwały do dziś. Choć pierwotnie w nadzieniu ukrywano migdał lub orzeszek, a kto nań trafił, miał mieć szczęście i żyć w dostatku. Dziś owo szczęście i dostatek ma przynieść zjedzenie przynajmniej jednego pączka w Tłusty Czwartek.

A dlaczego ów Tłusty Czwartek jest tak ważnym dniem również dla osób wierzących? Wyznacza on bowiem ostatni tydzień karnawału i tym samym zbliżający się Wielki Post, który zaczyna się w Środę Popielcową. W 2026 będzie to 18 lutego, czyli właśnie za tydzień. A ostatnim dniem karnawału są Ostatki, zwane też Śledzikiem, które obchodzimy we wtorek, tuż przed Popielcem.

---

Pączki i faworki na pięć sposobów, czyli Tłusty Czwartek w innych językach

Wprawdzie pączki i faworki (najważniejsze smakołyki na Tłusty Czwartek) kojarzą nam się z Polską, ale są też znane w innych krajach. A jak się tam nazywają? Poniżej znajdziecie tabelę z tymi słówkami w 5 językach:

Polski	Pączek	Faworki	Tłusty Czwartek	Ostatki
Angielski	doughnut, donut	angel wings	Fat Thursday	Shrovetide, Pancake Day, Pancake Tuesday, Shrove Tuesday, Fat Tuesday
Niemiecki	der Berliner, der Kreppel	die Raderkuchen	die Weiberfastnacht, der Schwerdonnerstag	die Fastnacht
Hiszpański	el buñuelo	los churros,  los pestiños	jueves lardero,  jueves gordo	el carnaval
Francuski	le beignet	les bugnes	Jeudi gras  (dosłowne tłumaczenie)	le Mardi gras
Włoski	il bombolone	le chiacchiere (też ploteczki), i cenci	il Giovedì Grasso	il Martedì grasso

Poza tym w ramach Tłustego Czwartku w językach obcych przygotowałam też garść słodkich idiomów w tych samych pięciu językach obcych:

• język angielski:

• be in clover (live in clover) - jak pączek w maśle,
• a piece of cake - łatwizna, coś prostego,
• a sweet tooth - łakomczuch, miłośnik słodkości,
• have your cake and eat it too - nie można mieć wszystkiego,
• stuff (one's) face - objadać się,
• pig out - obżerać się,
• the icing on the cake - wisienka na torcie, ukoronowanie czegoś,
• sweet deal  - złoty interes,
• a share/slice of cake - udział w czymś, szczególnie zyskach,
• go/sell like hot cakes - sprzedawać się jak świeże (gorące) bułeczki, czyli szybko,
• take the cake/biscuit - wprawić w zdumienie, zaskakiwać,

• język niemiecki:

• Jemandem Honig um den Mund schmieren - słodzić komuś, czyli gorąco go komplementować,
• Du gehst mir auf den Keks - doprowadzasz mnie do szału (dosłownie “stąpasz po moim cieście”),
• Niemals den Kuchen vor dem Anschnitt loben - nie chwal dnia przed zachodem słońca (dosłownie nie módl się nad ciastem, zanim go nie ukroisz),

• język hiszpański:

• Jueves lardero, longaniza en el puchero - w tłusty czwartek kiełbasa w garnek, czyli w tłusty czwartek czas na ucztowanie,
• (Poner) Ser la guinda del pastel - wisienka na torcie, ukoronowanie czegoś,
• Dar una torta/una galleta - uderzyć kogoś, uderzyć się (mieć mały wypadek),
• Trozo del pastel - udział w czymś, zwłaszcza w zyskach,

• język francuski:

• comme un coq en pâte - jak pączek w maśle (dosłownie jak kogut w cieście),
• Il sucre les fraises - On jest stary, niedołężny i przygarbiony (czyli wygląda, jakby faktycznie posypywał cukrem truskawki na grządce),
• Il a de la brioche - On ma duży brzuch (dosłownie ma brioszkę, czyli słodką, nadziewaną bułeczkę),
• casser du sucre sur le dos de quelqu’un - obgadywać kogoś za plecami (dosłownie sypać komuś cukier na plecy)
• la cerise sur le gâteau - wisienka na torcie, ukoronowanie czegoś,

• język włoski: 

• Essere la ciliegina sulla torta - wisienka na torcie, ukoronowanie czegoś,
• Non tutte le ciambelle escono col buco - Nie wszystko w życiu się udaje. (dosłownie - Nie wszystkie pączki (oponki) wychodzą z dziurką.),
• Dolce far niente – słodkie nicnierobienie.

Zapewne zauważyliście, że niemal w każdym języku jest odpowiednik polskiego zwrotu "wisienka na torcie" (ukoronowanie czegoś, ostatni szlif). Po angielsku to "the icing on the cake" (polewa na cieście), z kolei po hiszpańsku "(Poner) Ser la guinda del pastel" (też wisienka na cieście). Podobnie po francusku też mamy wisienkę na torcie (cieście) - "la cerise sur le gâteau" tak jak i po włosku - "essere la ciliegina sulla torta". 

---

Słynne słodycze i inne smakołyki w literaturze, czyli słodkie i smaczne książki w sam raz na Tłusty Czwartek

Na koniec zgodnie z zapowiedzią, przedstawię wam kilka powieści (i nie tylko), gdzie słodycze, jak też po prostu pyszne jedzenie, gra bardzo dużą rolę. Żeby nie powiedzieć, że wręcz pierwsze skrzypce. Oto trzy wybrane przeze mnie lektury na Tłusty Czwartek, Ostatki i nie tylko:

• "Charlie i fabryka czekolady" Roalda Dahla - nie ma chyba żadnej innej pozycji tak pełnej czekolady i innych słodyczy jak ta książka. Opisuje przygody chłopca Charliego, który wraz z dziadkiem miał szczęście wygrać wycieczkę po magicznej fabryce czekolady Willego Wonki, gdzie są najwymyślniejsze słodycze i smakołyki. To zdecydowanie książka w sam raz na Tłusty Czwartek. Na podstawie tej powieści powstały też trzy filmy - pierwszy z 1971 roku, drugi z 2005 i ostatni, najnowszy z 2023 roku. Powieść w sam raz dla dzieci w wieku wczesnoszkolnym (7-10 lat).

• Seria "Drużyna do zadań specjalnych" Marcina Mortki - głównym bohaterem (i zarazem narratorem) jest Edmund Kociołek - karczmarz i genialny kucharz, który ciągle coś smacznego gotuje, a lista potraw (w tym ciast i słodyczy) jest ogromna. A jakby tego było mało, to główny protagonista dzięki swojemu kulinarnemu talentowi nie raz ratuje siebie i resztę drużyny. Do tego powieści i opowiadania z serii są bardzo humorystyczne, więc świetnie wpisują się w tematykę karnawału. Tylko są to książki dla starszych nastolatków i młodych dorosłych ze względu na sporą (zwłaszcza w początkowych tomach) liczbę wulgaryzmów.

• Seria o przygodach Harry’ego Pottera - powieści opowiadające o przygodach nastoletniego czarodzieja również pełne są opisów wspaniałych uczt w Wielkiej Sali, jak też magicznych smakołyków (czekoladowe żaby, fasolki wszystkich smaków, lodowe myszy czy cukrowe pióra do pisania), których pełny jest zwłaszcza magiczny sklep ze słodyczami Sugarpluma z ulicy Pokątnej, jak i w Miodowym Królestwie, znajdującym się w wiosce Hogsmeade. Co za tym idzie, to również świetny wybór na Tłusty Czwartek i Ostatki. Przy czym seria jest skierowana przede wszystkim do nastolatków, bo i o nastolatkach opowiada.

To byłoby na tyle w tym poście. Co sądzicie o wybranych przeze mnie pozycjach na Tłusty Czwartek? Czytaliście je już? A może dopiero będziecie? Piszcie w komentarzach! I nie zapomnijcie zjeść dziś choć jednego pączka! 🙂

---

Źródła: 

• "Wielka Księga Idiomów Angielskich", Brian Brennan i Rosa Plana, tłumaczenie Helena Magnowska-Fabiś, wyd. PONS,
• "Angielski dla leniwych. Idiomy", Marta Fihel, Kinga White, Grzegorz Komerski i Irmina Gołaszewska, wyd. Słówko,
• PONS.pl,
• eTutor.pl,
• Sloeful.com,
• Learnoutlive.com,
• dw.com,
• Germanculture.com.ua,
• Enforex.com,
• Coffeebreaklanguages.com,
• Provencewinezine.com,
• Tasteoffrancemag.com,
• Soundmorefrench.com,
• Dailyitalianwords.com.