Dzień Kobiet 2026. Siła rozumu, pasji i wytrwałości. 5 lekcji od wybitnych kobiet dla współczesnych maturzystów i nie tylko

Za dwa dni, konkretnie w niedzielę, 8 marca będziemy obchodzić Międzynarodowy Dzień Kobiet. Z tej okazji postanowiłam przybliżyć wam sylwetki pięciu zdolnych i silnych pań, które mogą każdego z nas wiele nauczyć i dziś. Są to: Maria Skłodowska-Curie, Simona Kossak, Ada Lovelace, Frida Kahlo i Wisława Szymborska. Dlaczego właśnie one? Ich postawy - determinacja, upór, konsekwencja i umiejętność przekucia porażki w sukces są warte naśladowania przez młodzież, w tym (a może zwłaszcza) maturzystów i ósmoklasistów. 

---

Dzień Kobiet 2026. 5 pań, których życie niesie ważną naukę

Wielu młodych ludzi przygotowuje się do ważnych egzaminów - matury bądź egzaminu ósmoklasisty. Aby nieco was zachęcić do nauki i zmotywować do zwiększonego wysiłku przedstawię wam pięć pań, które swoim życiem pokazują, że nauka i sztuka to nie tylko suche kucie, ale też sposób na wolność i niezależność. A oto i one:

---

Maria Skłodowska-Curie - Mistrzyni wytrwałości i konsekwencji

Pierwsza w historii kobieta - noblistka i to dwukrotna. Otrzymała Nagrodę Nobla dwa razy - pierwszy w 1903 roku z fizyki za badania nad zjawiskiem promieniotwórczości. Z kolei w 1911 roku otrzymała Nagrodę Nobla za odkrycie - polonu i radu, a także wydzielenie czystego radu i badanie właściwości chemicznych pierwiastków promieniotwórczych. Jest jedyną uczoną uhonorowaną w dwóch różnych naukach przyrodniczych, a do tego jedyną kobietą która spoczęła w paryskim Panteonie w dowód uznania zasług naukowych. Poniżej filmik o niej z kanału "Zrozumieć historię" na YouTube:

Kochała naukę i nie wyobrażała sobie bez niej życia. Jak sama mówiła,"Jestem z tych, którzy wierzą, że Nauka jest czymś bardzo pięknym.". Zarówno w nauce, jak i pracy była niezwykle wytrwała i konsekwentna - by móc dalej się kształcić najpierw uczęszczała na zajęcia Uniwersytetu Latającego (tajnej polskiej uczelni, która działała w latach 1882 - 1905 i była żartobliwej zwana “babskim uniwersytetem”, bo większość słuchaczy stanowiły kobiety właśnie), a potem wyjechała do Paryża, gdzie studiowała na Sorbonie. Mimo trudności dopięła swego i zdobyła wykształcenie z fizyki doświadczalnej i chemii fizycznej, znała też pięć języków - polski (ojczysty) i cztery obce: angielski, francuski, niemiecki i rosyjski. 

Sama mawiała, że "Trzeba mieć wytrwałość i wiarę w siebie. Trzeba wierzyć, że człowiek jest do czegoś zdolny i osiągnąć to za wszelką cenę." I jej się to udało. A jakby tego było mało, to starsza z jej córek, Irene, również zdobyła Nagrodę Nobla z chemii. To zdecydowanie jest wzór do naśladowania przez maturzystów i ósmoklasistów (i nie tylko), bo uczy, że wielkie rzeczy wymagają czasu, poświęcenia i konsekwentnego powtarzania tych samych czynności jak np. nauka słówek z angielskiego czy wzorów z matematyki. 

---

Simona Kossak - Od porażki do profesury

Pochodząca z Krakowa biolożka, która do końca swoich dni żyła wśród zwierząt, które kochała, a Puszcza Białowieska zajmowała szczególne miejsce w jej sercu. Uważała bowiem, że naturalne lasy nie mają sobie równych. Jak czytamy w książce “Saga Puszczy Białowieskiej”, wyd. Muza, Warszawa 2001, s. 7., “Las wyhodowany przez człowieka tak się ma do puszczy, jak krowa do żubra, jak kundel wiejski do wilka, jak Puszcza Notecka, Kampinoska i Niepołomicka do Puszczy Białowieskiej. Jak tombak do złota.” Simona Kossak pochodziła z Krakowa, ale ponad 30 lat spędziła w leśniczówce Dziedzinka, gdzie zajmowała się zwierzętami wszelkiej maści. Zawodowo zajmowała się przede wszystkim ekologią behawioralną ssaków. Miała bezkompromisowe poglądy i walczyła o ochronę przyrody, szczególnie wspomnianej już Puszczy Białowieskiej. Była także jednym z pomysłodawców unikatowego na skalę światową odstraszacza UOZ-1, który ostrzega dzikie zwierzęta przed przejazdem pociągów. Ustaliła też kolejność dźwięków emitowanych przez to urządzenie. Poniżej filmik o niej z kanału "rapnik66" na YouTube:

W 2000 roku otrzymała tytuł naukowy profesora nauk leśnych oraz Złoty Krzyż Zasługi za swoje zasługi w nauce i promowaniu ochrony przyrody. A jej droga nie była łatwa - zaliczyła niejedną porażkę. Między innymi oblała egzamin praktyczny na Wydział Aktorski Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Krakowie. Później starała się o przyjęcie na historię sztuki (w końcu była córką, wnuczką i prawnuczką sławnych malarzy) , ale i tu nic z tego. Potem wielokrotnie walczyła o przyjęcie na biologię. W końcu została przyjęta na Wydział Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu Jagiellońskiego, a jakby tego było mało, to została pierwszą kobietą w dziejach UJ, wybraną na Mistrzynię Bractwa Żakowskiego. Simona Kossak uczy nas przede wszystkim ogromnej wytrwałości, uporu i tego, aby nigdy się nie poddawać.  W końcu się uda - ona też zaliczyła mnóstwo porażek nim osiągnęła spektakularny sukces. Jej życie jest też znakiem, aby studia wybierać zgodnie ze swoimi pasjami i zainteresowaniami, a nie radami rodziny czy znajomych. W końcu inni ludzie za nas życia nie przeżyją. 

---

Wisława Szymborska - Pokora i radość tworzenia

Wspaniała polska poetka i też noblistka. Swoją Nagrodę Nobla otrzymała w 1996 roku w dziedzinie literatury. Była też wielokrotnie odznaczała, m.in. otrzymała Order Orła Białego (2011), Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1974), Złoty Krzyż Zasługi (1955) czy choćby Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. I nic dziwnego, jej wiersze są naprawdę cudowne. Sama mam kompletny zbiór jej utworów na półce “Wiersze Wszystkie”. Mój ulubiony wiersz to “Radość pisania”, a jego ostatnie linijki to też moje artystyczne motto:

“Radość pisania.

Możność utrwalania.

Zemsta ręki śmiertelnej.”

Poniżej filmik z nią, czytającą własny wiersz z kanału "tasiu87" na YouTube:

Mimo ogromnego talentu literackiego Wisława Szymborska odznaczała się też ogromną pokorą, spokojem i radością życia. Bardzo kochała literaturę i jak sama mówi w zbiorze felietonów “Lektury nadobowiązkowe”, wyd. Literackie, “Czytanie książek to najpiękniejsza zabawa, jaką sobie ludzkość wymyśliła.”. Istotnie; czytanie bardzo nas ubogaca i do tego relaksuje, o czym pisałam już wielokrotnie. Dlatego Wisława Szymborska uczy nas właśnie pokory i radości życia, a także miłości do literatury, zwłaszcza poezji. 

---

Frida Kahlo - Siła woli mimo bólu

Meksykańska malarka, która tworzyła swe dzieła (głównie autoporterty) mimo ogromnego bólu fizycznego. Jako sześcioletnie dziecko zachorowała na polio, a potem, jako nastolatka uległa poważnemu wypadkowi komunikacyjnemu. To wszystko sprawiło, że żyła i tworzyła w ogromnym cierpieniu. Jednak nie poddała się i malowała na przekór losowi. Poniżej filmik o niej i jej twórczości z kanału "Ted ED" na YouTube:

Sama mówiła, że “pomimo długotrwałej choroby czerpie z życia głęboką radość.” i “Nigdy nie malowała snów. Malowała swoją rzeczywistość.” Istotnie, Frida przedstawiała to, co widziała i czuła. Co za tym idzie, uczy nas działać mimo trudności i być wytrwałym. Jej nie zatrzymał nawet ból, więc jest to cenna lekcja dla nas wszystkich.

---

Ada Lovelace - Pionierka w świecie algorytmów

Ostatnią z wybranych przeze mnie pań jest brytyjska arystokratka, matematyczka, poetka (była córką sławnego poety lorda Byrona) i pionierka programowania. Jej największym dziełem jest publikacja o maszynie analitycznej (komputerze mechanicznym Charlesa Babbage’a,), a konkretnie pierwszy opublikowany algorytm, który miał być na niej wykonany. Co za tym idzie, Ada Lovelace można uznać za pierwszą programistkę na świecie. Jako dziecko często chorowała, ale i uczyła się. Najpierw zafascynowała się literaturą, a za namowami matki zaczęła się uczyć przedmiotów ścisłych. Najpierw głównie geografii, a potem wciągnęła ją matematyka, której poświęciła życie. Poniżej filmik o niej z kanału "@ODN-ZG" na YouTube:

Jak sama mówiła, “Matematyka pokazuje to, co jest. Jest językiem niewidzialnych relacji między rzeczami. Ale aby go używać, musimy być w stanie w pełni docenić, odczuć i uchwycić to, co niewidzialne i nieświadome”. Ada Lovelace jest dla nas wzorem i zachętą do nauki, szczególnie matematyki. W końcu to ta dziedzina rządzi światem - od najmniejszych cząstek do ogromnych planet. I dlatego warto się do matematyki przyłożyć, nawet jeśli tylko do podstawowej. Te podstawy też warto znać, a jeśli chcecie i możecie, to rozważcie rozszerzenie. 

I jak? Co myślicie o wymienionych przeze mnie naukowczyniach i artystkach? Zainspirowały was do nauki i tworzenia? Piszcie w komentarzach!