Egzamin ósmoklasisty z języka włoskiego 2026. Nie popełnijcie tych 10 najczęstszych błędów. To nemezis wielu uczniów

Niedawno odbyły się próbne egzaminy ósmoklasisty, organizowane przez wydawnictwo Operon. Jednym z przedmiotów był język obcy nowożytny. Dlatego przygotowałam listę 10 najczęstszych błędów w języku włoskim, które pojawiają się też w arkuszach CKE. Poprzednio opisałam te z [angielskiego], [niemieckiego], [hiszpańskiego] i [francuskiego].

---

10 najczęstszych błędów w języku włoskim. Wystrzegajcie się ich jak ognia

Poniżej znajdziecie listę 10 najczęstszych błędów w języku włoskim podziałem na dwie kategorie - ogólne i gramatyczne. Oto cały spis:

Błąd ogólny najczęściej popełniany przez uczniów na egzaminie ósmoklasisty z języka włoskiego jest jeden, za to konkretny:

• Bezpośrednie tłumaczenie z polskiego (tzw. kalki językowe) - uczniowie często tłumaczą zdania bezpośrednio z języka polskiego na włoski, co jest niestety kiepskim pomysłem, bo te języki mają inną składnię. Dlatego najlepiej od razu myśleć po włosku lub chociaż spróbować zamiast tłumaczyć kropka w kropkę z polskiego. 

Błędów gramatycznych, jakie robią uczniowie na języku włoskim, jest aż dziewięć. Poniżej lista z wyjaśnieniem:

• Błędne użycie rodzajników - w języku polskim rodzajniki nie występują, więc to zagadnienie może być dla Polaków problematyczne, ale i tak da się to opanować. Poniżej krótka tabelka z wyjaśnieniem, kiedy jakie rodzajniki używamy w języku włoskim, wykonana na podstawie moich notatek z lekcji włoskiego sprzed lat:

Rodzajniki określone	Rodzajniki nieokreślone	Brak rodzajnika
męskie il/lo/l'/i/gli	męskie un/uno/un'	imiona, nazwiska i tytuły
żeńskie la/l'/le	żeńskie una/un'	dni tygodnia i miesiące
rzeczowniki jedyne w swoim rodzaju	rzeczowniki określane ogólnie	liczebniki i wyliczenia
ogólna kategoria lub gatunek	rzeczownik, po którym pojawia się przymiotnik + liczebnik	miasta, państwa i małe wyspy (wyjątki: il Cairo, gli Stati Uniti
rzeczownik oczywisty dla obu rozmówców	rzeczownik, który po raz pierwszy pojawia się w rozmowie czy tekście	określenia substancji, ilości, pojemności i zawartości
zwyczaj, powtarzalna czynność		rzeczowniki poprzedzone zaimkiem wskazującym bądź przysłówkami "poco", "molto" etc.

• Błędy w tworzeniu liczby mnogiej rzeczowników zakończonych na -co, -ca, -ga - Poniżej krótkie zestawienie co i jak, również na podstawie mojego własnego zeszytu do włoskiego:

• "co" -> "chi" - w wielosylabowych rzeczownikach z akcentem na 3. sylabie od końca, np. il carico -> i carichi (ładunek -> ładunek),
• "ca" -> "chi" - rzeczowniki rodzaju męskiego,
• "ca" -> "che" - rzeczowniki rodzaju żeńskiego,
• "ga" -> "ghi" - rzeczowniki rodzaju męskiego,
• "ga" -> "ghe" - rzeczowniki rodzaju żeńskiego.

• Umieszczanie zaimków dopełnienia bliższego/dalszego w niewłaściwym miejscu lub wcale - to również sprawia uczniom kłopot, więc ponownie na podstawie własnego doświadczenia z lekcji włoskiego wyjaśniam pokrótce o co chodzi:

• akcentowane osobowe (dopełnienie bliższe) - ich formy to me/te/lui/lei/noi/voi/loro, a używamy ich:

• zawsze PO przyimku,
• gdy przeciwstawiamy dwie osoby,
• nie wymagają czasownika,

• nieakcentowane dopełnienie bliższe (biernik - Kogo? Co?) - formy mi/ti/lo/la/ci/vi/li/le, PRZED czasownikiem (i PO ewentualnym przeczeniu NON), uwaga - zaimki lo i la przed samogłoską lub "h" zamienia się w "l’", np. No lo vedo - Nie widzę go (tego).

• akcentowane dopełnienie dalsze (celownik - Komu? Czemu?) - formy mi/ti/gli/le/ci/vi/gli/loro, PRZED czasownikiem (i PO ewentualnym przeczeniu NON).

• Błędy w przyimkach - mylenie form przyimków prostych i ściągniętych oraz kłopoty z poprawnym użyciem, szczególnie przed miastami i państwami, oto mini ściąga i tabelka z mojego zeszytu:
• a - z miastami (oznacza komu, czemu, kiedy i do),
• in - z nazwami krajów (oznacza w, wewnątrz, do bądź z).
• Przykład: Vado al cinema - Idę do kina.

a +	il = al	a +	i = ai
	l' = all'		gli = agli
	lo = allo		le - alle
	la - alla
di +	il = del	di +	i = dei
	l' = dell'		gli = degli
	lo = dello		le - delle
	la - della
da +	il = dal	da +	i = dai
	l' = dall'		gli = dagli
	lo = dallo		le - dalle
	la - dalla
in +	il = nel	in +	i = nei
	l' = nell'		gli = negli
	lo = nello		le - nelle
	la - nella
con +	il = col	con +	i = coi

• Mieszanie zaimków dzierżawczych i umieszczanie ich w niewłaściwym miejscu w zdaniu - zaimki dzierżawcze i przymiotniki dzierżawcze w języku włoskim mają tę samą formę, różnią się tylko miejscem w zdaniu. Zgodnie z wyjaśnieniem Federici Tommaddi w książce “Włoska gramatyka obrazkowa. PONS” wyd. LektorKlett:

• zaimki dzierżawcze ZAJMUJĄ MIEJSCE SŁOWA, którego dotyczą - czyli je zastępują, a dzięki temu my unikamy powtórzeń wyrazów w zdaniach,

• przymiotniki dzierżawcze stoją PRZED słowem, którego dotyczą - bo określają przynależność sensu stricte.

• Problemy z odmianą czasownikó w czasie teraźniejszym (Presente) - szczególnie nieregularnych (essere, avere, fare, andare) oraz regularnych grupy II i III (zakończonych na -ere i -ire). Odmiany podstawowych czasowników nieregularnych w języku włoskim trzeba niestety nauczyć się na pamięć. Można to sobie ułatwić, robiąc różne zadania z nimi w roli głównej, od siebie doradzam też odmienianie wszystkich czasowników, które właśnie przerabiamy, w zeszycie, bo ręczne pisanie naprawdę pomaga w zapamiętywaniu. I oczywiście zaznaczamy końcówki na kolorowo. Polecam też aplikację Italian Verbs, gdzie znajdziecie odmiany wielu włoskich czasowników oraz nieco gramatyki (końcówki czasowników w różnych czasach, rodzajniki i liczebniki). A poniżej tabelka z odmianą czterech najważniejszych, włoskich czasowników:

	essere (być)	avere (mieć)	fare (robić)	andare (iść)
Io	sono	ho	faccio	vado
Tu	sei	hai	fai	vai
Lui/Lei	è	ha	fa	va
Noi	siamo	abbiamo	facciamo	andiamo
Voi	siete	avete	fate	andate
Loro	sono (tak, identycznie jak w "ja")	hanno	fanno	vanno

• Mylenie czasowników posiłkowych w czasie przeszłym Passato Prossimo - to już chyba klasyka wśród błędów gramatycznych w każdym języku, w tym włoskim. Uczniowie notorycznie mają problemy z tym, który czasownik posiłkowy wybrać - essere (być) czy avere (mieć)? Na podstawie moich własnych notatek i wspomnianej wyżej książki, zasady są następujące:

• essere (być) - czasowniki nieprzechodnie (czyli niewymagające dopełnienia bliższego, czyli rzeczownika w bierniku i tym samym nietworzące strony biernej), czasowniki zwrotne, nieosobowe (piovere - padać o deszczu czy nevicare - padać o śniegu), oraz te wyrażające ruch w określonym kierunku, stan lub zmianę tego stanu,

• avere (mieć) - wszystkie czasowniki przechodnie, czyli tworzące stronę bierną, a także takie jak camminare (chodzić), passeggiare (spacerować), sciare (jeździć na nartach), czy volare (latać),

• czasowniki modalne potere (móc), dovere (musieć) i volere (chcieć) - łączą się zarówno z essere (być), jak i avere (mieć), wybór zależy OD CZASOWNIKA, KTÓRY WYSTĘPUJE PO MODALNYM.

• Zapominanie o uzgodnieniu imiesłowu czasu przeszłego w czasie Passato Prossimo - imiesłów przeszłego w czasie Passato Prossimo (i podobnych) uzgadniamy co do rodzaju i liczby tylko w dwóch przypadkach:

• gdy czasownik odmienia się z essere (być),
• gdy czasownik odmienia się z avere (mieć) i PRZED NIM WYSTĘPUJE ZAIMEK LO, LA, LÌ LUB LE, wtedy uzgadniamy rodzaj i liczbę do tego zaimka.

---

Na koniec miniquiz dla utrwalenia tej gramatycznej wiedzy:

1. Jak powiesz "idę do kina"?

• A) Vado in cinema,
• B) Vado al cinema,
• C) Vado a cinema.

2. Który zaimek postawisz przed czasownikiem w zdaniu "Nie widzę go (tego)" (Non ... vedo)?

• A) lo,
• B) lui,
• C) l'.

3. Liczba mnoga od słowa "il carico" (ładunek) to:

• A) i carici,
• B) i carichi,
• C) i carigo.

4. Czasownik "andare" w 1. osobie liczby pojedynczej (Ja) to:

• A) ando,
• B) vado,
• C) vadoi.

5. Kiedy uzgadniamy końcówkę imiesłowu w czasie Passato Prossimo z czasownikiem "avere"?

• A) Zawsze,
• B) Nigdy,
• C) Tylko gdy przed czasownikiem stoi zaimek lo, la, li lub le.

Klucz odpowiedzi: 1-B, 2-A, 3-B, 4-B, 5-C.

I jak? Rozumiecie (przynajmniej z grubsza) najczęstsze błędy uczących się włoskiego? Piszcie w komentarzach, czy wszystko jasne, czy jednak coś mam wytłumaczyć bardziej szczegółowo! 

---

Źródła:

• doświadczenia własne i również własne notatki z lekcji włoskiego,
• "Włoska gramatyka obrazkowa. PONS"  Federica Tommaddi, wyd. LektorKlett,
• CKE.gov.pl.