Światowy Dzień Kreatywności i Innowacji 2026. Dwa sposoby na kreatywną i przyjemną naukę oraz notatki z zajęć

21 kwietnia, czyli dzisiaj obchodzimy ważne święto nietypowe - Światowy Dzień Kreatywności i Innowacji. A jakby tego było mało, wczoraj CKE przypomniała, że do tegorocznych matur zostały dwa tygodnie. Stąd postanowiłam przygotować artykuł, który łączy te dwa zagadnienia, czyli przedstawia dwa bardzo kreatywne sposoby na notowanie i aktywne powtarzanie materiału - mapy myśli oraz sketchnoting. 

---

Kreatywne notowanie i aktywne powtarzanie materiału w jednym. Te dwie metody musicie znać

W poprzednim artykule [spodoby nauki zgodne z CKE] wyjaśniłam, jak ważne jest aktywne powtarzanie materiału. Poradziłam wam też, abyście wykorzystali do tego dwie techniki - mapy myśli i sketchnoting (notatki rysunkowe). Zacznijmy od tej pierwszej. 

---

Dlaczego mapy myśli to skuteczny sposób na naukę do matury?

Ze wszystkich sposobów notowania zdecydowanie najlepszym są mapy myśli (mind maps). To połączenie obrazu, kolorów i tworzenia powiązań między pojęciami. Do tego ładnie wykonane mogą być wręcz dziełami sztuki. Zresztą zobaczcie sami - poniżej moja własna mapa myśli ze słówek z lekcji 1 tematu nr 36 z francuskiego z eTutorem na poziomie B1, wykonaną w Canvie:

Patrząc na powyższy schemat, zauważyliście na pewno kluczowe elementy, które są konieczne:

• kolory - żywe i wyraźne, ale niezbyt dużo, najlepiej podstawowe kolory, aby łatwo rozróżnić kategorie, tylko pamiętajcie - jeden kolor to jedna kategoria (u mnie gradient, żeby było ciekawiej 😀), nie mieszajcie ich, aby mapa była bardziej czytelna,

• linie - kolorowe linie łączą między sobą powiązane pojęcia (w przypadku mojej mapy francuskie słówka) i dzięki temu ułatwiają zapamiętanie materiału, te kilka głównych, które odchodzą od centrum mapy pogrubcie i wyraźnie pokolorujcie, aby się wyróżniamy (tak, wiem, u mnie są cienkie linie, ale cyfrowo trochę topornie mi się rozrysowuje),

• główny temat mapy zapisany w okręgu (owalu, prostokącie) na środku - bez tego ani rusz, to wyznacza nam zakres materiału, jaki zamieszczamy w notatce,

• pojęcia (słówka) - czyli najważniejsza część mapy myśli, w której łączymy je we wspomniane wyżej kategorie,

• obrazki, emotikonki i inne rysunki (bądź naklejki) - w mojej notatce ich nie ma, ale warto je dodać, bo nie tylko uprzyjemniają proces tworzenia owej mapy myśli, ale też pomogą zapamiętać  materiał poprzez żywe i barwne skojarzenie słowa (pojęcia) z obrazkiem. 

O czym jeszcze trzeba pamiętać, tworząc mapę myśli? Oto garść wskazówek na podstawie mojej wiedzy z kursu, na jakim byłam w liceum, oraz książki "Naucz się w 7 godzin jak tworzyć mapy myśli" Ireny Sidor-Rangełow (dostępna na Legimi):

• skojarzenia - łącznie pojęcia (słowa) na zasadzie skojarzeń, im barwniejsze i dziwniejsze, tym lepiej,

• obrazki i ilustracje nie mogą być tylko ozdobą - to elementy mapy, muszą kojarzyć się z pojęciami (słówkami), które na niej umieszczacie,

• nie musi być ładnie - to nie konkurs plastyczny, a notatka, która ma być czytelna dla was, i w zasadzie tylko dla was, nie musicie się nią z nikim dzielić, ważne, że sami się rozczytacie i rozpoznacie narysowane obiekty, 

• w miarę możliwości pojęcia (słówka) powinny być napisane wzdłuż linii - aczkolwiek nie jest to niezbędne,

• zanim przystąpicie do wykonania mapy myśli, starannie przeczytajcie materiał i wypiszcie kluczowe słowa (pojęcia) - nie pakujcie do niej wszystkiego, bo to będzie kolorowy chaos, a nie logiczna notatka, musicie wybrać to, co ważne i potrzebne,

• co można przerobić na mapę myśli? - wszystko, zarówno temat z lekcji biologii, wzory matematyczne, pojęcia historyczne, jak i materiał z lekcji języków obcych (jak moja mapa ze słówkami z francuskiego), a nawet listę rzeczy do zrobienia w ogrodzie latem czy analizę SWOT (mocne i słabe strony).

Dobrze, to teraz pytanie zasadnicze jak i gdzie tworzyć takie mapy myśli? Oto kilka podpowiedzi:

• papier, kolorowe pisaki czy kredki - to najlepszy sposób, analogowa mapa nie tylko jest przyjemniejsza w wykonaniu, ale i w 100 procentach zgodna z waszymi wymaganiami, a do tego jej przygotowanie realnie relaksuje. Czego chcieć więcej? 😀,

• program Canva - moja mapa powstała właśnie w tym programie graficznym, który ma mnóstwo szablonów takich notatek (darmowych, jak i płatnych) w różnych stylach i kolorach, ja jednak zrobiłam ją samodzielnie, bo żaden mi nie pasował 😁, sama Canva jest dostępna na telefon czy tablet, jak i na komputer, ja pracowałam na ekranie smartfona, bo tak mi pasowało, wy możecie wykonać notatkę na dowolnym urządzeniu,

• Mindomo - poprzednią mapę, którą już kilka razy wstawiałam do postów (znajdziecie ją poniżej), wykonałam właśnie tam, dawniej była to darmowa aplikacja, obecnie bezpłatnie można tworzyć notatki w dość ograniczonym zakresie, w tym nie zapiszecie ich jako obrazka, trzeba robić zrzuty ekranu, ja działałam na ekranie telefonu, a jakże, ale jest też wersja na komputer,

• PowerPoint (Prezentacje Google’a) - brzmi dziwnie, ale też zadziała, bo i tu znajdziecie nieco szablonów, ewentualnie sami wstawcie kształty, uzupełnijcie tekstem i połączcie liniami, jak wolicie,

• Paint - tak, tu też da radę zrobić mapę myśli, choć nie będzie zbyt wygodnie, ale za to darmowo, w końcu za Painta płacić nie trzeba.

I to by było na tyle, jeśli chodzi o mapy myśli. Teraz przejdziemy do drugiego sposobu na kreatywne notowanie - sketchnotingu (notatek rysunkowych).

---

Kreatywne notatki na maturę? Proszę bardzo, oto sketchnoting

Tworzenie map myśli już omówiliśmy, to teraz czas na sketchnoting, czyli notatki rysunkowe. Wbrew pozorom nie muszą stanowić odrębnych zapisków, mogą spokojnie być częścią wspominanych mind maps. Czym są owe sketchnotki? To po prostu notatki w formie rysunków, gdzie obraz (i kolor) stanowi większość. Przy czym nie musi być ładnie, to nie zawody malarskie, ma być czytelnie i zrozumiale dla was i nikogo innego. A jakie elementy są kluczowe? 

• ramki, rameczki, dymki i inne prostokąty oraz wielokąty - do umieszczania w nich ważnych pojęć czy słówek,

• strzałki - do tworzenia powiązań między pojęciami, a także jako symbol niektórych z nich, np. słówek typu podnosić coś, zwiększać czy zmniejszać (ja mam takie oznaczenie),

• emotikony - emocje przy nauce są ważne, bo wzmacniają zapamiętywanie i to mocno, 

• inne symbole - trójkąty, koła i inne figury, z których zrobicie obrazki - kwiatki, drzewka, zwierzęta, ludziki (te są ważne, tylko rysujcie patyczaki, a nie portrety) pogodę, żarówkę, lupę, kopertę i co tam jeszcze wam się przyda, zarówno jako symboliczne przedstawienie słówka (pojęcia), jak i punktor przy wyliczaniu elementów,

• grubość linii - jedne cienkie, inne grube, do tego w różnych kolorach, 

• litery - przy sketchnotkach próbujcie pisać litery na różne sposoby, grube i chude, wypełnione i z pustymi przestrzeniami, 3D i płaskie, jak tylko wymyślicie, 

• kolory - zdecydowanie zalecam, choć nie są niezbędne, da się wykonać sketchnotkę jednokolorowo, i też estetycznie, to już zależy od was, a jeśli robicie w kolorze, to do jednej notatki użyjcie 2-3 barw, inaczej może wam wyjść chaos,

• prostota - powtórzę już chyba trzeci raz, ale muszę - to nie zawody plastyczne, to ma być notatka dla was, nie róbcie dzieł sztuki (chyba, że sami z siebie chcecie, to ok), 

Co się przyda do wykonania takiej sketchnotki? Przede wszystkim przybory plastyczne i biurowe (choć możecie też rysować cyfrowo na telefonie, tablecie czy komputerze, ale średnio to polecam, analogowo jest 100 razy lepiej):

• papier - jakikolwiek, najlepiej blok a4, ale zwykły zeszyt czy jakiś szkicownik też jest ok,

• zakreślacze - zwykłe, jak i np. pastelowe, brokatowe czy metaliczne (sama mam takie i zdecydowanie polecam),

• cienkopisy - zarówno czarne, jak i (a może zwłaszcza) kolorowe, w miarę możliwości z końcówkami różnej grubości (ja dorwałam takie w Empiku, specjalny zestaw czarnych cienkopisów do rysowania mang, jak i w Action, gdzie kupiłam zestaw kolorowych w 3 grubościach, polecam oba zestawy, są świetne),

• pisaki pędzelkowe - grube, cienkie, jakie chcecie, mi się udało kupić kiedyś w Action cienkopisy pędzelkowe, cudo po prostu, acz takich mazaków jest teraz dużo w różnych konfiguracjach, z pewnością znajdziecie coś dla siebie,

• kredki - zwykłe, pastelowe, metaliczne (te mam i polecam) - wygodnie się z nimi pracuje i nie przebiją ani nie prześwitują na drugą stronę w przypadku cienkiego papieru, a do tego można je zetrzeć (gumką chlebową, ja swoją dorwałam za grosze w Empiku),

• długopis (pióro) - niebieskie, kolorowe, jak tam chcecie, zależy tylko od was.

Bardzo dużo przykładów takich obrazkowych sketchnotek znajdziecie między innymi w książkach: "Sketchnotes und Bullet Journal für kids" Diana Meier-Soriat, "Leichter lernen mit SKETCHNOTES & CO." Heidrun Künzel oraz "Sketchnotes für Einsteiger" Tannaz Afschar (wszystkie 3 są dostępne na Legimi i po niemiecku, są też inne pozycje na ten temat na tej platformie, ale też po niemiecku). Znajdziecie w nich mnóstwo ilustracji i poradników krok po kroku jak rysować. Z kolei po polsku piękne sketchnotki znajdziecie na stronie Anny Maciejewskiej "Realizuj swoje cele". Są tu zarówno posty blogowe, jak i notatki rysunkowe do kupienia z angielskiego czy niemieckiego. 

I to by było na tyle w kwestii kreatywnych notatek i aktywnego powtarzania materiału z zajęć. Wszystko zrozumiałe? Zachęciłam wam do rysowania? Piszcie w komentarzach i podzielcie się swoimi kreatywnymi notatkami!