Egzamin Ósmoklasisty 2026. Arkusz to nie wróg. Jak czytać polecenia, aby nie tracić punktów? Garść przedegzaminacyjnych wskazówek

Właśnie zaczyna się tegoroczny egzamin ósmoklasisty. Dzisiaj uczniowie zmierzą się z pierwszym z trzech przedmiotów - językiem polskim. Z tego powodu przygotowałam dla was małą pomoc - garść wskazówek na to, jak czytać polecenia, aby nie tracić przez to punktów. Wręcz przeciwnie, pokażę wam, jak nieco “zhakować” arkusz egzaminacyjny i na tym zyskać. Szczególnie, że sama pisałam w życiu trzy takie egzaminy: test kompetencji po 6 klasie (tak, było kiedyś coś takiego 😉), egzamin gimnazjalny oraz oczywiście maturę, więc wiem co i jak. 

---

Rodzaje zadań na egzaminie ósmoklasisty 2026. To trzeba wiedzieć

Na egzaminie ósmoklasisty znajdziecie w sumie 7 rodzajów poleceń, a każde wymaga odmiennego podejścia. Oto one:

• Wskaż/Wypisz/Podaj przykład - w tych zadaniach trzeba bezpośrednio bazować na wiedzy czy tekście (wykresie, tabeli etc.), sama odpowiedź musi być konkretna, a uzasadnienie ma być krótkie lub w ogóle nie musi go być.

• Przeanalizuj/Zinterpretuj/Wyjaśnij - tutaj musicie wykazać się głębszym zrozumieniem kontekstu zadania, bo wymaga ono już wyjaśnienia zależności, np. między bohaterami czy fabułami dwóch utworów literackich.

• Wykaż, że…/Uzasadnij, że…/Uzasadnij swoje zdanie/Argumentuj - podkategoria: Sformułuj wniosek/argument - w takich zadaniach trzeba postawić tezę i poprzeć ją argumentami (dowodami), innymi słowy trzeba przedstawić związek przyczynowo-skutkowy (użyjcie spójników takich jak np.: ponieważ…, gdyż…, z tego powodu… itp.) oraz podać konkretne fakty z tekstu czy lektury, które to potwierdzają.

• Rozstrzygnij - w zadaniach tego typu musicie opowiedzieć się po jednej ze stron i uzasadnić swój wybór, czyli podać argument, dlaczego wybraliście akurat to, co wybraliście.

• Wyjaśnij/Uzasadnij - w tych przypadkach należy napisać JEDNO konkretne zdanie, które podsumowuje wasze myślenie na ten temat.

• Porównaj/Znajdź różnice/Znajdź podobieństwa - w takich zadaniach trzeba wskazać cechy różniące lub podobne w podanych np. postaciach literackich.

• Napisz/Zredaguj/Stwórz… - najważniejsze zadania z języka polskiego, tu trzeba sformułować konkretną formę wypowiedzi literackiej, w przypadku egzaminu ósmoklasisty są one następujące: dłuższe (rozprawka - opiniująca lub "za i przeciw", opowiadanie i przemówienie) i krótsze ([ogłoszenie, zaproszenie], opis czegoś lub kogoś oraz notatka). 

Poza tym część zadań może mieć dodatkowe warunki, które trzeba uwzględnić, pisząc odpowiedź:

• Na podstawie tekstu/korzystając z wykresu… etc. - tutaj musicie sztywno trzymać się informacji zawartych w danym źródłe, np. tekście, tabeli czy wykresie, NIE WOLNO dodawać niczego od siebie.

• Na podstawie lektury/ własnego doświadczenia - w tym przypadku trzeba odwołać się do wiedzy spoza arkusza, np. całej lektury czy własnego doświadczenia życiowego, czyli krótko mówiąc, NALEŻY dodać coś od siebie, choć byle NIE były to bajki (filmy animowane), inne filmy, muzyka czy książki niewymienione na liście lektur, w tym uzupełniających. 

Tyle, jeśli chodzi typy pytań na egzaminie ósmoklasisty i tym, jak sobie z nimi poradzić. W dalszej części tekstu znajdziecie sporą garść dodatkowych porad, na co zwracać uwagę, by w 100% zrozumieć polecenia w arkuszu i nie stracić punktów za nic.

---

Polecenia na egzaminie ósmoklasisty. Na te szczegóły w tekście koniecznie zwróćcie uwagę

Rodzaje zadań, jakie mogą (i zapewne się pojawią) w arkuszach już omówiliśmy, więc na koniec kilka wskazówek, które pozwolą wam łatwiej i szybciej zorientować się w arkuszu egzaminu ósmoklasisty. Są następujące:

• Czytajcie po dwa razy - i to zarówno polecenie, jak i napisaną przez was odpowiedź, w przypadku polecenia powtórna lektura pozwoli wyłapać więcej szczegółów, np. słów kluczowych, podkreśleń i innych elementów, które mogą naprowadzić na odpowiedź, z kolei dwukrotne przeczytanie własnego rozwiązania umożliwi wyłapanie ewentualnych błędów.

• Zwróćcie uwagę na miejsce na odpowiedź, np. liczba linijek - to wbrew pozorom bardzo ważna wskazówka, bo jasno sugeruje, jak długą odpowiedź powinniście napisać.

• Szukajcie słów kluczowych - one naprowadzą was na prawidłową odpowiedź, szczególnie w tekstach źródłowych oraz na to, jaka ma być, bo jak już wyżej wyjaśniłam wykaż (uzasadnij) to nie to samo co wskaż (podaj)!

• Wyłapcie w poleceniu liczbę argumentów (informacji) - to bardzo ważne, bo pokazuje, że rozumiecie, co czytacie, jeśli w zadaniu trzeba podać DWA przykłady to istotnie mają być DWA, a nie trzy czy jedno.

• Zwróćcie uwagę na formatowanie tekstu polecenia - zwłaszcza wszelkie pogrubienia, podkreślenia i  inne wyróżnienia jasno wskazują, co trzeba zrobić, a szczególnie czego NIE robić, bo zwykle to NIE jest podkreślone czy pogrubione właśnie, a ono sporo zmienia, serio.

• Nie cytujcie - nie przepisujcie z tekstu słowo w słowo ani tym bardziej nie wpisujcie do wypracowania pełnych cytatów! Na egzaminie ósmoklasisty musicie pisać własnymi słowami, czyli po prostu nieco to przeredagujcie, ale tak, aby zachować pierwotny sens wypowiedzi.

• Znajdźcie wskazówki w poleceniu - brzmi kosmicznie, ale to prawda, potwierdzam z doświadczenia - wiele zadań rozwiązałam bez problemu dzięki świadomości tego mechanizmu, bardzo często w samym poleceniu do zadania jest ukryta (na wierzchu, ale jednak! 😁) wskazówka, np. porada, skąd wziąć potrzebne informacje, np. w 3 akapicie tekstu źródłowego, bo wbrew pozorom ta wiedza wiele ułatwia, bo oszczędza wam czas, zamiast przekopywać się przez 1 i 2 akapit, śmiało możecie je odrzucić i skupić się wyłącznie na 3, bo to w nim są informacje, których potrzebujecie. 

I to by było na tyle w kwestii poleceń z arkuszy. Uzbrojeni w wiedzę merytoryczną i moje wskazówki na pewno sobie poradzicie! Powodzenia na egzaminie, ósmoklasiści! A jak skończycie, piszcie w komentarzach, jak wam poszło!