Matura z języka niemieckiego na poziomie rozszerzonym 2026. 5 przydatnych idiomów oraz 5 czasowników partykułowych (Partikelverb)

Pierwszy tydzień matur 2026 dobiega końca. Za nami przedmioty na poziomie podstawowym oraz kilka rozszerzeń, w tym angielski. Dlatego dzisiaj przygotowałam pigułkę do wypracowania z języka niemieckiego na poziomie rozszerzonym, który odbędzie się we wtorek o godz. 14.00. W dzisiejszym wpisie znajdziecie 5 niemieckich idiomów oraz 5 czasowników partykułowych (Partikelverb) z kategorii technologia, nauka i ekologia, które są częstym bywalcami arkuszy maturalnych, co pozwoli wam bez trudu zdobyć punkty za bogactwo językowe.

---

Jak wzbogacić językowo wypracowanie? Oto 5 niemieckich idiomów na każdą okazję

Zaczniemy od 5 idiomów niemieckich, które sprawią, że będziecie brzmieć jak niemieccy native speakerzy (die Muttersprachler). Wybrałam je posiłkując się słownikami Diki (niemiecki), PONS, Reverso Context oraz Dict.cc:

• ​Ein zweischneidiges Schwert sein - być mieczem obosiecznym (o zaostrzonych obu brzegach), podobnie jak w przypadku języka angielskiego świetne sformułowanie, aby podkreślić, że coś może być korzystne, ale zarazem być dla nas zagrożeniem, jak np. AI (die künstliche Intelligenz, die KI), elektrownia atomowa (das Atomkraftwerk, das AKW) czy choćby media społecznościowe (die soziale Medien). Stąd warto znać to sformułowanie, szczególnie do pisania rozprawek.

• ​Es steht außer Frage, dass... - Nie ma wątpliwości, że…, Oczywiste jest, że…, Bez wątpienia… - ten zwrot to mocny wstęp do argumentu w rozprawce, i to zarówno negatywnego, jak i pozytywnego. Pamiętajcie tylko, aby po spójniku dass czasownik umieścić na samym końcu zdania, bo wprowadza on właśnie szyk końcowy. 

• ​etwas außer Acht lassen - nie poświęcać czemuś uwagi, pominąć coś, ten idiom wykorzystamy, gdy chcemy powiedzieć, że coś ma zalety mimo jakiejść wady, szczególnie niedużej. Bardzo dobry zamiennik prostego (etwas) vergessen - zapomninać o czymś, nie pamiętać. Za to wy pamiętajcie ten zwrot, z pewością się przyda.

• ​etwas in Kauf nehmen - pogodzić się z czymś, zaakceptować wady czegoś, np. utratę prywatności w ramach postępu technologicznego, wyparcie analogowego pisania na rzecz komputerów czy choćby pojawienie się wspomnianej wyżej AI i zagrożenia z nią związane. Jak widać ten zwrot jest naprawdę bardzo przydatny i warto go znać.

• ​Im Großen und Ganzen - w zasadzie, ogólnie rzecz biorąc, ten zwrot nadaje się idealnie do podsumowania wypracowania czy choćby jego akapitu, zwłaszcza gdy piszemy wnioski w rozprawce, i rzecz jasna brzmi dużo ciekawiej niż oklepane zusammenfassend (reasumując, podsumowując).

To tyle, jeśli chodzi o niemieckie idiomy do wypracowania. Czas na 5 czasowników partykułowych (Partikelverb), które również dadzą wam punkty za bogactwo językowe.

---

Bogactwo językowe w rozprawce z niemieckiego? 5 czasowników, które trzeba znać

Omówiliśmy już idiomy, czas na czasowników partykułowych (Partikelverb), czyli takich, które pełnią podobną funkcję co angielskie phrasl verbs. Tu również wybrałam 5 najlepiej pasujących do technologii, nauki i ekologii, posiłkując się wyżej wymienionymi słownikami. Znajdziecie je w tabeli poniżej:

Czasownik	Znaczenie	Dodatkowe informacje
​Beitragen zu	przyczyniać się do czegoś, wnosić coś	łączy się zawsze z celownikiem (Dativ), czyli trzecim przypadkiem, to sformułowanie przyda się zwłaszcza w kontekście ekologii i wpływu człowieka na naturę i jej ochronę
​Den Vorzug geben	preferowac, dawać czemuś pierwszeństwo	łączy się zawsze z celownikiem (Dativ), czyli z trzecim przypadkiem, to elegancki zamiennik nudnego bevorzugen (woleć, preferować), ten zwrot przyda się przy opisywaniu tego, co uważamy za ważniejsze dla nas, np. zachowania proekologiczne czy ograniczanie korzystania z technologii, np. social mediów czy smartfonów
Einfluss nehmen auf	wywierać na coś wpływ, wpływać na coś	łączy się zawsze z biernikiem (Akkusativ), czyli czwartym przypadkiem, a ten czasownik partykułowy idealnie nada się do wypracowań o ekologii i wpływie działań człowieka na naturę, jak też opisywania skutków postępu technologicznego na życie codzienne
​Umstellen auf	zmienić, przestawić	łączy się zawsze z biernikiem (Akkusativ), czyli czwartym przypadkiem, ten zwrot jest niezbędny, aby opisywać zmiany, jakie przynosi wdrożenie nowych technologii czy ekologii, np. segregacji śmieci
Zur Verfügung stehen	być do dyspozycji	łączy się zawsze z celownikiem (Dativ), czyli z trzecim przypadkiem, to wygodne słowo, które jest eleganckim zamiennikiem popularnego i notorycznie używanego "es gibt", oczywiście w kontekście dostępności i bycia gotowym do użytku

I to byłoby już wszystko w tym temacie. Na koniec przypomnę tylko, abyście nie dodawali w jednym wypracowaniu z niemieckiego nie wiadomo ilu takich barwnych zwrotów. Wręcz przeciwnie. 

W jednym tekście użyjcie tylko jednego idiomu i dwóch czasowników partykułowych (Partikelverb), nie więcej. Inaczej stworzycie słowny chaos, który będzie nie do przeczytania dla egzaminatora. Także bądźcie wierni zasadzie, że mniej znaczy więcej i stawiajcie na jakość. A w komentarzach piszcie, jak tam wasze nastroje przed maturami!

---

Źródła:

• "Niemiecki. Tablice gramatyczne" - dr Anna Mielniczuk, wyd. Edgard,
• Diki (niemiecki),
• PONS,
• Reverso Context,
• Dict.cc.