Maturalne S.O.S. 2026. Te trzy rzeczy uratują Ci wypracowanie z języka francuskiego na poziomie rozszerzonym

Tegoroczne matury nadal trwają. Z języka francuskiego na poziomie rozszerzonym egzamin odbędzie się w poniedziałek, 18 maja 2026 r. o godz. 14.00. Z tego powodu postanowiłam przygotować dla was przedmaturalny “pakiet ratunkowy”. W tym przypadku będą to 3 rzeczy do wypracowania: 5 przydatnych idiomów, tryb subjonctif w pigułce oraz 10 eleganckich spójników, które dadzą wam punkty za bogactwo językowe.

---

5 idiomów i 10 spójników do wypracowania z języka francuskiego rozszerzonego

Zaczniemy od idiomów, które świetnie wzbogacają wypracowanie z języka francuskiego. Posiłkując się książką "Francuski. Mapy Językowe" Justyny Hołosyniuk-Le Moal, wyd. Preston Publishing oraz słownikiem Diki eTutora dla języka francuskiego wybrałam 5 następujących:

• Une hirondelle ne fait pas les printemps - Jedna jaskółka wiosny nie czyni, to powiedzenie identyczne z naszym polskim, a kiedy go użyć? Na przykład w kontekście ekologii, opisując segregowanie śmieci i inne tego typu akcje, które choć dobre, to są tylko kroplą w morzu potrzeb, jak też w przypadku technologii i nauki, gdy opisujemy, że coś się dobrze zapowiada, ale na dobrą sprawę nie wiemy, co będzie dalej.

• Courir sur le haricot de qq - działać komuś na nerwy, to lekko potoczne powiedzenie świetnie się sprawdzi, gdy będziemy opisywać, co nas drażni, np. ignorowanie segregowania śmieci, samo śmiecenie czy nadmierne korzystanie z technologii bez żadnego zastanowienia się nad tym, czy ma to sens.

• Voir le bout du tunnel - widzieć światełko w tunelu, ten krótki idiom idealnie się sprawdzi w momencie, gdy chcemy przekazać, że mamy na coś nadzieję, np. że sytuacja zwierząt zagrożonych wyginięciem się odrobinę poprawi, że technologia, w tym AI wcale nie będzie dla nas zagrożeniem, a realną pomocą i wiele innych tego typu sytuacji.

• Ce n'est pas la mer à boire - To nic trudnego, tego sformułowania użyjecie, opisując np. proste czynności wspierające ekologię (ograniczenie użycia plastiku, segregacja śmieci i inne) czy wprowadzenie ograniczenia używania ekranów (smartfona czy komputera) na rzecz analogowych czynności, które wspierają nasze zdrowie.

• C'est du gâteau - bułka z masłem, łatwizna, inna wersja C'est un jeu d'enfant (dziecinnie proste). To dwa kolejne idiomy, opisujące, w gruncie rzeczy proste czynności, takie jak wyżej wymienione segregowanie odpadków czy ograniczenie spędzania czasu przed ekranem.

I teraz jeszcze jedno - jak wpleść powyższe idiomy do wypracowania, aby było to naturalne, a nie wymuszone? Oto kilka zasad:

• Mniej znaczy więcej - lepiej dodać do wypracowania 1 idiom, ale poprawnie zamiast 5 różnych, ale źle ich użyć, to najważniejsza zasada, której musicie pamiętać.

• Kontekst wypracowania przede wszystkim - idiom musi być logicznie połączony z resztą tekstu, miejcie świadomość, że część idiomów nada się do formalnych rozprawek i artykułów, a niektóre jedynie do lżejszych i bardziej potocznych opowiadań czy opisów.

• Znaczenie i kontekst kulturowy - to trzecia i równie ważna rzecz, którą musicie mieć na uwadze, używając idiomu musicie być na 100% pewni jego znaczenia oraz kontekstu kulturowego, bo niekiedy może być odmienny niż w języku polskim.

Dobrze, skoro omówiliśmy już idiomy, czas na eleganckie spójniki, które pozwolą połączyć dwa zdania w jedno w nietuzinkowy sposób. Na podstawie książek "PONS. Krótka gramatyka języka francuskiego z ćwiczeniami" Gabriele Forst i Katarzyna Kwapisz oraz "Francuska Gramatyka Obrazkowa. PONS" Muriel Rist, wyd. LektorKlett wybrałam te 10 (oznaczyłam te, po których należy użyć trybu łączącego subjonctif, o którym więcej w dalszej części tego artykułu):

• à condition que - pod warunkiem że (subjonctif),
• du fait que - ponieważ, zważywszy, że (tryb oznajmujący),
• étant donné que - biorąc pod uwagę, że (tryb oznajmujący).
• bien que - mimo, że (subjonctif),
• puisque - ponieważ (tryb oznajmujący),
• pourvu que - zakładając, że, oby tylko (subjonctif),
• quoique - chociaż (subjonctif),
• supposé que - zakładając, że (subjonctif),
• tant que - dopóki (tryb oznajmujący),
• vu que - ponieważ (tryb oznajmujący).

Jak już wspomniałam powyżej, część z wymienionych przeze mnie spójników (5 konkretnie) wymaga użycia po nich trybu subjonctif (łączącego). Jak go stosować? Przed wami pigułka z tej ciekawej i eleganckiej struktury gramatycznej.

---

Tryb subjonctif (łączący) języka francuskiego w pigułce

Zacznijmy od tworzenia trybu łączącego w języku francuskim. Jest ono regularne - do tematu czasownika w czasie teraźniejszym dla trzeciej osoby liczby mnogiej dodajemy końcówki: -e, -es, -e, -ions, -iez, -ent. Poniżej tabelka z formami nieregularnymi dla 5 najważniejszych czasowników:

avoir	être	aller	faire	pouvoir
aie	sois	aille	fasse	puisse
aies	sois	ailles	fasses	puisses
ait	soit	aile	fasse	puisse
ayons	soyons	allions	fassions	puissions
ayez	soyez	alliez	fassiez	puissiez
aient	soient	aillent	fassent	puissent

Zwróćcie uwagę, że formy dla nous i vous w trybie subjonctif dla większości czasowników wyglądają identycznie jak w czasie imparfait.

To tyle o tworzeniu trybu subjonctif, teraz użycie. Należy z niego skorzystać przede wszystkim, gdy przed "que" pojawi się czasownik, który wyraża:

• pragnienie,
• życzenie,
• zakaz,
• propozycję,
• wątpliwości i niepewności,
• subiektywną ocenę lub poglądy.

I to w zasadzie tyle w temacie, w dziennikarskim skrócie. Życzę wam powodzenia na maturze! Napiszcie później w komentarzach, jak wam poszło!