Książkowe polecajki. Co czytać w gorące, słoneczne lato? Oto moje propozycje lektur na letnie popołudnia i wieczory dla dzieci, młodzieży, a nawet dorosłych

Lato w pełni, a za pasem wakacje. I tu pojawia się pytanie, co czytać w gorące, letnie dni? Wbrew pozorom jest całkiem sporo pozycji w sam raz na takie dni. Aby ułatwić wam poszukiwania, przygotowałam moją własną wakacyjną listę TOP12  z podziałem na kategorie wiekowe.

---

TOP 10 książek dla każdego na lato i wakacje 2026 (i nie tylko)

Moją listę letnich pozycji podzieliłam na trzy kategorie wiekowe: 11-13 lat (najmłodsi nastolatkowie), 14-16 (nastolatkowie średni) oraz 17+ (czyli YA, młodzi dorośli). Dzięki temu łatwiej odszukacie książki właściwej dla waszej pociechy. 

---

Letnie książki dla młodszych nastolatków (11-13 lat)

W tej kategorii umieściłam następujące, bardzo sympatyczne pozycje:

• "Banda do zadań specjalnych" Marcina Mortki - wersja Kociołkowych przygód Drużyny do zadań specjalnych dla młodszych dzieci. Aktualnie jest dostępny pierwszy tom "Salia i Zmrok" ze ślicznymi ilustracjami Agnieszki Filipowskiej i mądrym przesłaniem, żeby słuchać dorosłych i prosić ich o radę w trudnych chwilach, a nie działać samemu. I żeby szanować rodzeństwo. Ps. Tak, pojawiają się tu postacie z oryginalnej serii, m.in. Żychłoń, Gramm czy sam Edmund Kociołek.

• "Płomyk, który zgasił świecę" Macieja Kura - bardzo ciepłe i sympatyczne cosy fantasy dla młodszych czytelników (dla starszych też), opowiada o Płomyku, niskorosłym elfie, który mimo wielu przeciwności losu zyskuje przyjaciół i ma niesamowite przygody. Do tego książa uczy też, że hołdowanie urodzie i obsesja na punkcie dążenia do ideału kończą się źle, zgodnie ze starym porzekadłem - "Pycha przed upadkiem chodzi". Zdecydowanie to książka warta przeczytania.

• "Pierwsza wyprawa" Liny Kisiel-Cichockiej - to sympatyczne fantasy ze smokiem i tajemniczą Akademią “Tam i z powrotem” (czyżby nawiązanie do tolkienowego Hobbita?), a zarazem walk book, czyli książka, którą trzeba…wychodzić. Tak, dobrze przeczytaliście, aby odblokować kolejne rozdziały, trzeba wykonać określoną liczbę kroków. Potrzebna jest do tego bezpłatna aplikacja Narravia (moje najnowsze odkrycie czytelnicze) i trochę czasu na spacer. W tym przypadku trzeba wykonać 3214 kroków, oczywiście można to robić na raty. Sama to praktykuję - uruchamiam aplikację, aktywuję naliczanie kroków (spacer) i w drogę. Czyli mamy tu czytanie (lub słuchanie) plus aktywność fizyczną na świeżym powietrzu! Czego tu chcieć więcej? Niczego! To zdecydowanie mega pomysł na wakacje. 😄

Wakacyjne historie dla średnich nastolatków (14-16 lat):

• "Licencja na czarowanie" Aleksandry Okońskiej - niezwykle urocza powieść o młodej czarownicy, która stara się zdać egzamin kończący naukę w szkole magii. I ma z tym trochę kłopotów. Ta historia dzieje się w czasie wakacji i uczy, że bycie uczciwym to wartość nadrzędna, a oszukiwanie, choćby i szczytnym celu to droga donikąd, bo wszystko i tak się na nas zemści. Nie dziś, to jutro. Dlatego lepiej walczyć o swoje uczciwie, nawet jeśli wynik będzie nie najwyższych lotów.

• "Necrovet" Joanny W. Gajzler - dwie pierwsze części serii "Usługi weterynaryjno-nekromantyczne" oraz "Metody leczenia drakonidów" dzieją się w upalne lato, co czyni je świetną lekturą na słoneczne dni. I do tego wartościową - seria uczy ogromnego szacunku do wszystkich zwierząt, do inności (faun Bastian, ciotki Florki) oraz pokazuje siłę przyjaźni i rodzinnych więzi.

• "Necrovet. Z duszą na ogonie" Joanny W. Gajzler - to kolejny walkbook (książka, którą odblokujecie, odhaczając cele kroków) w aplikacji Narravia. Jest to opowieść ze świata Necroveta, którą możecie czytać osobno, nie wymaga znajomości żadnego z tomu serii. Opowiada o wrednym magicznymi kocie Marbasie, oskarżonego o czyn, którego nie popełnił. I jego w tym futrzasta głowa, by wykryć prawdziwego sprawcę. Także to ciekawa opowieść i ruch jednocześnie. Super rozwiązanie na lato i wakacje.

• "Drużyna do zadań specjalnych" Marcina Mortki - a konkretnie pierwsze dwa tomy: "Nie ma tego Złego" i "Głodna puszcza" oraz opowiadania "Dzień Próby Doli", "Głos Durnoty" i "Babski wieczór" (z tomu 8 "Ostatnia wola", wszystkie te historie dzieją się w czasie lata, są cudowną przygodą fantasy uczącą o sile przyjaźni, rodziny i lojalność wobec siebie nawzajem. Nie brakuje tu też starć dobra ze złem. Są też wulgaryzmy, ale umiejętnie wplecione w fabułę, tak że bawią zamiast irytować czy żenować. Moja druga ulubiona seria zaraz po Wiedźminie.

• Powieści Mileny Wójtowicz: "W świetle nocy", "W cieniu dnia", "Post Scriptum", "Vice Versa" i "Alter Ego" - mega sympatyczne opowieści urban fantasy (czyli osadzone we współczesnym świecie), a główni bohaterowie to psycholog Piotr Strzelecki, który bardzo skrzętnie ukrywa kim nprawdę jest, i bardzo żywiołowa strzyga Sabina Piechota. Z czego część dzieje się latem, co świetnie współgra ze zbliżającymi się wakacjami. A same historie są mega humorystyczne, pełno tu nawiązań do współczesnych korporacji oraz inności w postaci nieludzi, co rodzi wiele przygód, które pokazują, że lepiej żyć w zgodzie mimo różnic (w końcu świetnie się dopełniamy) zamiast drzeć ze sobą koty.

• "Szeptanka" Karoliny Głogowskiej - to bardzo intrygująca historia nastolatki i jej niezbyt wydolnej wychowawczo matki, które spędzają lato na wsi, wraz z babcią i prababcią dziewczynki. Pojawia się tu też postać młodej kobiety, która zmarła lata wcześniej. Kim jest? Przodkinią głównej bohaterki i ma ważny powód, by jej historia została opowiedziana na nowo.

Dla najstarszej młodzieży i młodych dorosłych (17+) polecam następujące pozycje na lato:

• "Robinson Crusoe" Daniela Defoe - mam tu oczywiście na myśli oryginalną wersję z 1719 roku, którą możecie przeczytać za darmo na Wolnych Lekturach. Czyta się niezwykle przyjemnie i szybko, to świetna przygodówka podróżnicza opowiadająca o życiu na bezludnej wyspie tytułowego Robinsona. Nie brakuje tu też wielu odwołań do Boga (ta powieść powstała ponad 400 lat temu!), ale też tryumfu rozumu, pracowitości, zaradności czy szacunku do rodziców. Sama czytałam ją w zeszłym roku w sierpniu i zdecydowanie polecam ją na wakacyjną lekturę dla młodych dorosłych. Sporo z niej wyniesiecie, serio.

• "Trupokupcy" Magdaleny Świerczek-Gryboś - mroczne urban fantasy w Polsce po potężnej apokalipsie, bohaterowie zmagają się z walką o codzienność - potwornym gorącem głodem i strachem o jutro. To powieść sprawdzająca, gdzie są granice więzi rodzinnych i lojalności wobec innych oraz tego, jak ludzie zachowują się, gdy sytuacja nie tyle stawia ich pod ścianą, co wręcz w nią wbija. Daje do myślenia. 

• "Słomianie" Adriana Markowskiego - to przekomiczna wręcz powieść osadzona w czasach Słowian, w tym przypadku Słomian (od włosów koloru słomy 😁). Jej główną cechą jest bycie odtrutką na patos, czyli wielkie eposy o bohaterach. Znajdziecie tu (poza światem przedstawionym w krzywym zwierciadle) tony humoru oraz zdroworozsądkowy pragmatyzm. I rzecz jasna odrzucenie tradycyjnych schematów, znanych z innych tego typu historii.

I jak wam się podoba taka lista letnich (wakacyjnych) lektur dla przyjemności? Co wybieracie? Co byście do niej dodali? A może już coś z tej listy czytacie lub przeczytaliście? Piszcie w komentarzach, jestem bardzo ciekawa waszych spostrzeżeń!