Matura z Biznesu i zarządzania 2027: Jak rozwiązywać zadania ze struktur rynkowych i cyklu koniunkturalnego? [Rozwiązania i analiza zadań CKE cz.III]

Dzisiaj zajmiemy się kolejnymi zadaniami z biznesu i zarządzania. Tym razem będą dotyczyły struktur rynkowych, cyklu koniunkturalnego i weksli. Tak jak ostatnio pojawią się trzy zadania (jedno ma dwa podpunkty) z oficjalnego informatora CKE z moimi objaśnieniami i krótkim słowniczkiem ważnych pojęć. 

---

Jakie są struktury rynkowe i co to takiego koniunktura? To musicie wiedzieć

W poprzednich artykułach rozwiązaliśmy [zadania 1-3] oraz [ćwiczenia 4-6], dzisiaj zajmiemy się następnymi poleceniami. Zaczniemy od siódmego, które wygląda tak:

To zadanie jest stosunkowo proste, trzeba po opisie rozpoznać struktury rynkowe, czyli rodzaj konkurencji. Poniżej znajdziecie opisy wszystkich potrzebnych pojęć wraz z tymi, które będą niezbędne do kolejnych zadań. Zgodnie z tym słowniczkiem, w pierwszym punkcie mamy konkurencję monopolistyczną, a w drugim konkurencję doskonałą. 

• Konkurencja - proces konkurowania ze sobą podmiotów rynkowych poprzez tworzenie ofert korzystniejszych od innych.

• Konkurencja doskonała (idealna, czysta) - wiele przedsiębiorstw oferujących ten sam produkt w tej samej cenie, bez reklamowania się, kształtuje ją zmiana popytu i podaży.

• Konkurencja monopolistyczna - element pośredni między monopolem i konkurencją doskonałą, z tym, że bliżej jej do wolnej konkurencji, dużo przedsiębiorstw oferujących produkty (usługi) podobne, ale nie identyczne, różnią się jakością, ceną lub reklamą.

• Monopol - tylko jedno przedsiębiorstwo oferuje dany produkt (usługę) na cały kraj lub obszar, często powiązany z posiadaniem prawa wyłączności na sprzedaż danego produktu na danym rynku, patentu czy praw autorskich.

• Duopol - odmiana oligopolu, konkurencja między tylko dwoma przedsiębiorstwami oferującymi to samo dobro (nieco się tylko różniące), mają za to różne ceny i wielkość produkcji.

• Oligopol - od dwóch (duopol) do maksymalnie kilkunastu przedsiębiorstw oferujących to samo, choć samodzielnie ustalają cenę i wielkość produkcji.

• Koniunktura - wskaźnik ogólnej sytuacji ekonomicznej kraju i wszystkie jej zmiany (np. PKB, bezrobocie, inwestycje, inflacja czy choćby konsumpcja), mierzy poziom aktywności gospodarczej (wzrost, spowolnienie lub stagnacja).

• Cykl koniunkturalny - okres między dwoma kolejnymi fazami zmian w koniunkturze - kryzysami, dnami, ożywieniami lub rozkwitami (szczytami).

• PKB - Produkt Krajowy Brutto, czyli suma wartości wszystkich wyprodukowanych produktów i usług w kraju w ciągu roku wyrażona w pieniądzu, to wskaźnik uznawany za najlepszy (choć nie idealny) miernik dobrobytu.

• PNB - Produkt Narodowy Brutto, to suma dochodów uzyskanych przez rezydentów danego kraju, opiera się na własności czynników produkcji, za to miejsce jest nieistotne.

• Weksel - pisemny dokument będący bezwarunkowym zobowiązaniem wypłaty określonej sumy pieniędzy w również określonym terminie dla konkretnej osoby (okaziciela) przez osobę, która odręcznie się podpisze na tym dokumencie. Jego cechy charakterystyczne to: jest papierem wartościowym, jest ekwiwalentem środków pieniężnych (choć nie zapłatą, ta następuje w momencie wypłaty sumy wekslowej), jest formą kredytu (odroczona płatność) oraz bezwarunkowym zobowiązaniem, stanowi pewne zabezpieczenie zapłaty za niego, czyli zabezpiecza wierzytelność.

Dobrze, przejdźmy teraz do zadań 8.1 i 8.2, które dotyczą cyklu koniunkturalnego. Oto i one:

W pierwszym podpunkcie (8.1), musimy przeanalizować zmianę stanu pewnej gospodarki pewnego kraju i ustalić, w jakiej fazie znajdowała się w drugim roku. Jak widzimy w tabeli, w tym drugim roku wzrosło PKB, sprzedaż detaliczna i główny indeks giełdowy. Za to spadło bezrobocie. Podskoczyła też inflacja. Czyli z marszu możemy odrzucić odpowiedzi A (dno) i C (kryzys). Jako że wzrost inflacji nie jest dobry, możemy też odrzucić opcję B (szczyt), bo do ideału wiele brakuje. Zostaje odpowiedź D (ożywienie) i to jest poprawne rozwiązanie. 

Z kolei drugi podpunkt zadania (8.2) wymaga od nas trochę liczenia. Konkretnie musimy obliczyć pięcioletni wzrost gospodarczy. Jak to zrobić? Po pierwsze dane - do tego potrzebujemy tylko informacji z pierwszego wiersza tabeli, czyli zmian w PKB. Są one następujące:

• PKB0 - PKB początkowe (czyli 100%).
• Rok 1. - to PKB1, wynosi 104% (wzrosło o 4%, czyli tyle dodajemy do stu).
• Rok 2. - PKB2 - 105%.
• Rok 3. - PKB3 - 106%.
• Rok 4. - PKB4 - 104%.
• Rok 5. - PKB5 - 103%.

To obliczmy teraz PKB5 (po piątym roku), czyli mnożymy wskaźniki zmian (tzw. indeksy łańcuchowe). Uwaga - zapisujemy od końca do początku, ale mnożymy od środka nawiasu do zewnątrz. I pamiętajcie o zaokrągleniu!

• PKB po pierwszym roku = 104% x PKB0 = 1,04 x 1 = 1,04
• PKB po drugim roku = 1,04 x 1,05 = 1,092
• PKB po trzecim roku = 1,092 x 1,06 = 1,15752
• PKB po czwartym roku = 1,15752 x 1,04 = 1,2038208
• PKB po piątym roku = 1,2038208 x 1,03 = 1,239935424 ≈ 1,24 x PKB0

Teraz musimy odjąć 1 (100%, czyli nasze PKB0) od wyniku: 1,24 - 1 = 0,24. Mnożymy przez 100%, aby mieć wynik w procentach i mamy 24%. 

Można też zapisać to krócej, choć również poprawnie:

• PKB5 = 103% x (104% x (106% x (105% x (104% x PKB0)))) = 1,03 x (1,04 x (1,06 x (1,05 x (1,04 x PKB0)))).
• PKB5 = 1,03 x (1,04 x (1,06 x 1,092 x PKB0)) = 1,03 x (1,04 x 1,15752 x PKB0) = 1,03 x 1,2038208 x PKB0
• PKB5 = 1,03 x 1,2038208 x PKB0 ≈ 1,24 x PKB0
• PKB5 = 1,24 x PKB0

Czyli PKB5, a więc nasz pięcioletni wzrost gospodarczy wynosi 24%.  

Okej, czas na ostatnie zadanie na dziś - 9., które dotyczy weksla i jego cech:

Ze słowniczka powyżej możemy wpisać w sumie trzy cechy weksla na rynku kapitałowym, z których musicie wybrać dwie (więcej nie zostanie uznane przez egzaminatora, jak i się po prostu nie zmieści w arkuszu):

• jest papierem wartościowym (ułatwia obrót i przenoszenie praw).
• jest prawem zbywalnym (czyli może być przedmiotem obrotu).
• stanowi pewne zabezpieczenie zapłaty za niego, czyli zabezpiecza wierzytelność, jak i służy pozyskaniu kapitału.

Z kolei te cechy weksla dotyczą jego funkcji płatniczej i rynku pieniężnego, więc tu ich nie wymieniamy, bo nie o to nas pytają:

• jest ekwiwalentem środków pieniężnych (choć nie zapłatą, ta następuje w momencie wypłaty sumy wekslowej).
• jest formą kredytu (odroczona płatność).
• jest bezwarunkowym zobowiązaniem.

I to wszystko na dzisiaj. W następnym artykule omówimy pięć następnych zadań z arkusza przykładowego informatora CKE. A zatem śledźcie aktualizacje bloga! I piszcie w komentarzach, jakie zagadnienia sprawiają wam kłopot, to je omówię w pierwszej kolejności! 😄

---

Źródła:

• CKE.gov.pl,
• Encyklopedia Zarządzania,
• wiedza i doświadczenie własne.