Jak obliczyć zysk netto i brutto? I czym jest wskaźnik finansowy ROS? Oto kolejne zadania-wyzwania z Biznesu i Zarządzania na maturze 2026/2027

Przed wami przedostatnia porcja omówionych przeze mnie zadań z informatora CKE z Biznesu i Zarządzania, czyli ćwiczenia 27 (z dwoma podpunktami), 28 i 29. A tematyka? Różnorodna: relacje w pracy, model BMC (ang. Business Model Canvas) oraz liczenie zysków brutto, netto i wskaźnika finansowego ROS. Przy czym te ostatnie są w jednym zadaniu wartym aż trzy punkty, więc lepiej się przyłożyć. 

---

Relacje w pracy, a konkretnie te złe i model BMC. To musicie wiedzieć

Zaczniemy od zadania 27, które ma dwa podpunkty i dotyczy bardzo przykrego zjawiska, które istnieje zarówno w pracy, jak i w… szkołach. Na szczęście ostatnio coraz więcej się o nim mówi. Dobra, oto treść ćwiczenia:

Powyższy fragment pochodzi z [Kodeksu Pracy] i dotyczy obowiązku pracodawcy przeciwdziałania mobbingowi. Tak, mobbingowi, bo to właśnie on jest tu opisany i jest też odpowiedzią na to pytanie. I tu się na chwilę zatrzymam i podam wam kilka istotnych informacji o tym okropnym zjawisku, jakie trzeba znać:

Mobbing to po prostu trwające przez dłuższy czas dręczenie pracownika przez pracownika lub pracodawcę, w Wielkiej Brytanii jest nazywany bullyingiem, a w Stanach Zjednoczonych mówi się o employee abuse. Jego przejawy to między innymi:

• rozpowszechnianie kłamstw o czyjejś pracy czy życiu prywatnym.
• nadmierna kontrola i ciągła krytyka dla krytyki.
• oskarżanie o lenistwo i zarazem pomijanie przy przydzielaniu zadań.
• obciążanie pracownika zbyt dużą liczbą zadań (w tym nadgodzin).
• izolowanie od innych pracowników (nastawianie ich przeciwko ofierze).
• brak komunikacji z ofiarą (ignorowanie jej).
• ignorowanie stanu zdrowia ofiary.
• przemoc fizyczna.

Skoro to już wiemy, to czas na drugi podpunkt zadania:

Tutaj też sytuacja jest oczywista. Zgodnie z powyższym opisem, "ciągłe izolowanie przez pracodawcę pracownika lub eliminowanie go z zespołu współpracowników." to jak najbardziej mobbing - oskarżanie o lenistwo i zarazem pomijanie przy przydzielaniu zadań i izolowanie od innych pracowników (nastawianie ich przeciwko ofierze). Czyli pierwszy punkt to prawda.

Z kolei drugi "żądanie przez pracodawcę bycia dostępnym online także po godzinach pracy bez dodatkowego wynagrodzenia przez kolejnych kilkanaście miesięcy." to nic innego jak "obciążanie pracownika zbyt dużą liczbą zadań (w tym nadgodzin)", a więc mobbing. Czyli punkt drugi to też prawda. 

Dobrze, przejdźmy do zadania 28. o modelu BMC:

Zanim zaczniemy,  wyjaśnijmy pokrótce czym jest ten model BMC:

BMC (Business Model Canvas) - to model szablonu biznesowego autorstwa Alexandra Osterwaldera, który (model, nie jego twórca) składa się z dziewięciu części:

• Segmentacja klientów (rynku).
• Propozycja wartości.
• Kanały dystrybucji (sprzedaży i obsługi).
• Relacje z klientami.
• Struktura przychodów.
• Kluczowe zasoby (procesy).
• Kluczowe czynności.
• Kluczowi partnerzy.
• Struktura kosztów.

Warto też wspomnieć o jego zaletach:

• BMC łatwo zaprezentować graficznie, jak i opisowo.
• Jest elastyczny i uniwersalny - można go bez problemu wykorzystać w każdej branży, jak też zarówno dla nowych, jak i już istniejących rozwiązań biznesowych.
• Skupia się na wartości - i tym samym na produkcie lub usłudze, która ma pasować przede wszystkim klientom i zarazem generować optymalne koszty dla firmy.

Dobrze, skoro już to wiemy, to wiemy też, że oba podane obszary są prawdziwe, bo oba znajdziemy na powyższej liście: relacje z klientami (ang. customer relationships) mają numer czwarty, a kluczowi partnerzy ósmy.

Okej, przejdźmy do ostatniego zadania na dziś, czyli obliczeniowego 29.:

Tutaj musimy wyliczyć trzy rzeczy: zysk brutto, zysk netto i wskaźnik ROS netto (czyli wskaźnik rentowności sprzedaży). Poniżej znajdziecie grafiki z potrzebnymi wzorami:

Zysk brutto i netto liczymy w taki sposób:

A wskaźnik rentowności sprzedaży ROS obliczamy tak:

No to liczymy:

• Zysk brutto: 1 500 000 zł - 1 200 000 zł = 300 000 zł.
• Zysk netto: 300 000 zł - 60 000 zł = 240 000 zł.
• Wskaźnik ROS netto: (240 000 zł / 1 500 000 zł) x 100% = 0,16 x 100% = 16%.

A więc odpowiedzi są następujące:

• Zysk brutto: 300 000 zł.
• Zysk netto: 240 000 zł.
• Wskaźnik ROS netto: 16% . 

Ps. Przy wskaźniku ROS możecie też wpisać 0,16 i też będzie dobrze. Po prostu procenty są bardziej intuicyjne i częściej używane.

I to by było na tyle. Następnym razem zajmiemy się dwoma ostatnimi zadaniami, jakie zostały w informatorze CKE z Biznesu i Zarządzania. 

---

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

• Czym różni się zysk brutto od zysku netto?
  Zysk brutto to różnica między przychodami ze sprzedaży a kosztami ich uzyskania. Zysk netto powstaje wtedy, gdy od zysku brutto odejmiemy podatek dochodowy oraz inne obowiązkowe zmniejszenia zysku. To kwota, która ostatecznie zostaje w kieszeni przedsiębiorcy.

• Jak interpretować wskaźnik rentowności sprzedaży (ROS)?
  Wskaźnik ROS (ang. Return on Sales) informuje, jaki procent przychodów ze sprzedaży stanowi zysk netto firmy. Przykładowo wynik ROS na poziomie 16% oznacza, że z każdej 100 zł przychodu firma generuje 16 zł czystego zysku netto.

• Czy za brak znaku % w odpowiedzi ze wskaźnikiem ROS CKE zabiera punkty?
  W kluczu odpowiedzi CKE zazwyczaj akceptowane są dwie formy zapisania wskaźnika ROS: w procentach (np. 16%) lub w postaci ułamka dziesiętnego (np. 0,16). Warto jednak zawsze pisać wartość z symbolem procentu, bo jest to najbardziej standardowa i jednoznaczna forma w zadaniach z ekonomii.

---

Źródła:

• Informator o egzaminie maturalnym z biznesu i zarządzania od roku szkolnego 2026/2027,
• Encyklopedia Zarządzania,
• Wiedza i doświadczenie własne.