Paragon, indeks giełdowy i procent składany, czyli zadania z biznesu i zarządzania na maturę 2027

Wracamy do tematów stricte szkolnych i egzaminacyjnych. Dzisiaj na tapet biorę kolejne zadania z biznesu i zarządzania, które znajdziecie w informatorze CKE. Będą trzy, ale biorąc pod uwagę podpunkty, to sumie rozwiążemy sześć zadań, z czego trzy obliczeniowe. Nie zabraknie też minisłowniczków. 

---

Jakie informacje znajdziemy na paragonie? To musicie wiedzieć do matury

Zaczniemy od zadania 18. Dotyczy paragonu fiskalnego i tego, co się na nim znajduje. 

Tu mały słownik pojęć, które przydadzą się kolejnych dwóch ćwiczeniach:

• paragon fiskalny- dokument fiskalny wydrukowany dla kupującego przez kasę rejestrującą i wydany od razu po sprzedaży.

• paragon niefiskalny - dokument wydrukowany przed ustawieniem kasy na trwałe i nieodwracalne zapisywanie transakcji, służy wyłącznie do nauki bądź testowania kasy, czasem nazywa się też tak rachunki kelnerskie w gastronomii, ale nie powinny być przekazywane klientom, chyba, że nie ma on obowiązku ewidencji obrotów na kasie fiskalnej.

• dowód zakupu - każdy dokument potwierdzający zakup towaru czy usługi, musi zawierać datę, kwotę zakupu, za co zapłacono i pozwolić na identyfikację kupującego, może mieć różną formę: paragon, faktura, potwierdzenie płatności kartą, wyciąg z konta, adnotacja na gwarancji, zeznania świadków (najlepiej kilku i spoza rodziny), e-mail z potwierdzeniem zamówienia, potwierdzenie przelewu bankowego czy zdjęcie towaru z etykietą sklepu.

• akcyza - podatek akcyzowy, podnosi zyski budżetu państwa i ograniczanie zakupu niektórych dóbr, np. alkohol, wyroby tytoniowe czy paliwa.

• podatek VAT - podatek od towarów i usług, czyli od wartości dodanej (ang. value added tax), pośredni, powszechny podatek, który płaci nabywca towaru czy usługi (jest wliczony w cenę).

• PTU A 23% - podatek VAT w wysokości podstawowej 23% (obejmuje m.in. ubrania, buty, kosmetyki, elektronikę czy usługi specjalistów).

• PTU B 8% - obniżony podatek VAT (dotyczy transportu, gastronomii, instytucji kultury czy usług budowlanych).

• PTU C 5% - to również obniżony podatek VAT (obejmuje żywność, książki, specjalistyczne czasopisma i produkty dla niemowląt).

• PTU D 0% - zerowy podatek VAT (na eksport towarów czy WDT - wewnątrzwspólnotową dostawę towarów).

• PTU E - zwolnienie z podatku (dotyczy usług takich jak edukacja, poczta, medycyna i opieka lekarska etc.).

• PTU F i G - pozostałe stawki podatku VAT, w tym zero techniczne.

Okej, to teraz czas przejść do samych zadań, które są następujące:

Zad. 18.1 - ćwiczenie prawda-fałsz

Zgodnie z informacjami zawartymi na obrazku z paragonem i w minisłowniczku powyżej, możemy stwierdzić, że ów paragon zawiera informacje o podatku VAT, a nie CIT. Czyli punkt pierwszy to fałsz. Z kolei drugi o podatku pośrednim jest prawdą. A ostatni to też fałsz, bo oznaczenie PTU A oznacza podatek VAT w wysokości 23%, a nie akcyzę. 

Zad.18.2 - zadanie na liczenie (wykorzystajcie brudnopis w arkuszu):

Tutaj sprawa też jest prosta. Jak wiemy ze słowniczka, podatek w stawce podstawowej ma oznaczenie PTU A i wynosi 23%. W tym przypadku wyniósł on 0.19 zł i dotyczy produktu, który kosztował złotówkę, czyli papierowej torby. Teraz liczmy, ile by kosztowała bez VAT-u: 1 zł (cena z podatkiem) - 0.19 zł (sam podatek) = 0,81 zł.

Czyli poprawna odpowiedź to:

• Nazwa produktu: torba papierowa
• Kwota podatku: 0,19 zł
• Cena netoo produktu: 0,81 zł.

To czas na zadanie 19. Tym razem o procencie składanym.

Najpierw przypomnijmy sobie, czym jest ta kapitalizacja odsetek - to po prostu podniesienie kapitału o odsetki naliczone w określonym czasie, czyli dodanie do kwoty początkowej tychże odsetek. Teraz zbierzmy dane i policzmy odsetki, jakie wpłyną na konto pana Jana po trzech latach.

• Dane:

• kapitał początkowy (K0) - 50 000 zł.
• oprocentowanie - 5%.
• okres kapitalizacji: 3 lata. 

• Obliczenia:

• I rok: K0 + K0 x 5% = 50 000 zł + 50 000 zł x 5% = 50 000 zł + 2500 zł = 52 500 zł.
• II rok: 52 500 zł + 52 500 zł x 5% = 52 500 zł + 2625 zł = 55 125 zł.
• III rok: 55 125 zł + 55 125 zł x 5% = 55 125 zł + 2756,25 zł = 57 881,25 zł.
• Odsetki w sumie: 57 881,25 zł - 50 000 zł = 7 881,25 zł.

• Odpowiedź: Łączna kwota odsetek, jakie uzyska pan Jan z lokaty w 2025 r., wynosi 7 881,25 zł. 

Przejdźmy do drugiego podpunktu tego zadania - 19.2:

Jak już sobie wyjaśniliśmy wcześniej, kapitalizacja to dodanie odsetek do kapitału początkowego. W przypadku rocznej - pieniądze wpłyną na konto pana Jana raz w roku, a w pół rocznej - dwa razy. Czyli za drugim razem będą policzone od wyższej kwoty, bo z odsetkami za pierwsze półrocze. A więc odpowiedź brzmi:

• Rozstrzygnięcie: tak.
• Uzasadnienie: Przy jasno określonym oprocentowaniu rocznym częstsza kapitalizacja odsetek jest korzystniejsza, bo częściej rośnie suma środków, które pracują w ciągu roku. 

Okej, to teraz czas na zadanie 20. i już ostatnie na dziś:

Tu też zaczniemy od minisłowniczka:

• kurs odniesienia - cena z poprzedniej sesji giełdowej, w tym przypadku też cena otwarcia, czyli początkowa.
• kurs zamknięcia - cena na końcu sesji giełdowej, czyli końcowa.
• wolumen obrotu - łączna liczba kupionych i sprzedanych akcji (instrumentu finansowego)  w czasie sesji giełdowej.

Według tych definicji najwięcej sprzedanych akcji ma spółka Alfa (113 400 sztuk), a nie Gamma (23 500 sztuk). Czyli pierwsze stwierdzenie to fałsz. W drugim przypadku musimy policzyć cenę akcji dwóch spółek - Alfy i Bety, bo Gamma zaliczyła obniżkę:

• Alfa: 2,53 - 2,30 = 0,23, gdzie 0.23 stanowi 10% ceny początkowej.
• Beta: 18,90 - 18,00 = 0,19, gdzie 0,19 stanowi około 1% ceny początkowej. 

Czyli drugie stwierdzenie to prawda, bo ceny akcji spółki Afla faktycznie najbardziej wzrosły. Trzecie również prawda, bo jak już wspomnieliśmy wyżej, spółka Gamma zaliczyła spadek ceny.

To teraz drugi podpunkt zadania 20.:

To liczymy:

• 1000 sztuk akcji spółki Beta x 18 zł = 18 000 zł - wydatek na akcje. 
• 18 000 zł x 0,5% = 90 zł - prowizja dla maklera za kupno akcji.
• 18 000 zł + 90 zł = 18 090 zł - całkowity wydatek początkowy.

• 1000 sztuk akcji spółki Beta x 18,90 zł = 18 900 zł - przychód ze sprzedaży.
• 18 900 x 0,5% = 94,50 zł - prowizja dla maklera po sprzedaży akcji.
• 18 900 zł - 94,50 zł = 18 805,50 zł - przychód ze sprzedaży akcji po potrąceniu prowizji.

• 18 805,50 zł - 18 090 zł = 715,50 zł - zysk z inwestycji (kwotowo).
• 715,50 : 18 090 zł = ≈ 3,96% - stopa zwrotu z inwestycji. 

Odpowiedź: Stopa zwrotu z inwestycji:  3,96%. 

I to wszystko w tym zadaniu i na dziś. Mam nadzieję, że wszystko jest zrozumiałe. 😄 Piszcie w komentarzach, co jeszcze powinnam omówić z biznesu i zarządzania poza zadaniami. I śledźcie bloga, bo następne zadania już w najbliższą środę i w piątek. A jeśli macie mł+odsze rodzeństwo, to we wtorek i czwartek będą wypracowania w językach obcych na egzamin ósmoklasisty. Także bądźcie czujni! 

---

Źródła:

• Informator CKE do Biznesu i Zarządzania,
• Encyklopedia Zarządzania,
• Biznes.GOV.pl,
• Polskie Centrum Kas Fiskalnych,
• Federacja Konsumentów.pl,
• KalkulatorVAT.pl,
• Polcard.pl,
• Inewi.pl.