Pierwszy Dzień Jesieni 2026 w pięciu językach oraz na kilka literackich sposobów (+ fiszki na Quizlet!)

Dzisiaj mamy wyjątkowy dzień, bo zarówno kalendarzowy, jak i astronomiczny początek jesieni 🍂🍁. O godzinie 02.06 zaczęła się tegoroczna równonoc jesienna, inaczej ekwinokcjum. Od łacińskiego aequĭnoctĭum (aequus – równy, nox, w dopełniaczu noctis – noc).

To pojęcie na pewno znają miłośnicy "Wiedźmina", bo w tej serii książek się pojawiło. Starsze Ludy, w tym elfy, nazywały je Velen (w książkach tak nazywa się prowincja Temerii, a w grze cały region kontynentu). To właśnie wtedy Ciri uciekła oprawcom (Leo Bonhartowi, Riencowi i Stefanowi Skellenowi) i po nieświadomej teleportacji w czasie trafiła ranna do Vysogoty. Jeśli czytaliście już szósty tom "Wieża Jaskółki" to z pewnością pamiętacie kłótnię Ciri z Vysogotą o datę jej pojawienia się, gdzie wiedźminka upiera się właśnie przy równonocy jesiennej.

A to nie wszystko, co warto wiedzieć o jesieni. Dlatego w tym artykule zebrałam całe kompendium - od astronomicznych niuansów, przez nawiązania literackie po garść przydatnego, jesiennego słownictwa w 5 językach - angielskim, niemieckim, hiszpańskim, francuskim i włoskim.

---

Czym jest równonoc jesienna i kiedy będzie w 2026 roku?

Skoro wspomniałam na początku o równonocy jesiennej, to warto przypomnieć, co to znaczy, kiedy wypada i jakie są inne rodzaje początku jesieni. A tych są cztery rodzaje:

kalendarzowy - czyli 23 września, to jest stała data w kalendarzu, która umownie wyznacza początek tej pory roku.

astronomiczny - gdy Słońce przechodzi przez punkt Wagi i zarazem moment, gdy dzień i noc trwają tyle samo czasu (to właśnie równonoc), w 2026 roku wypada właśnie dzisiaj - 23 września (środa) o godz. 02.06.

klimatyczny - gdy średnie dobowe temperatury powietrza zaczynają wahać się pomiędzy 15 a 5 stopni Celsjusza.

fenologiczny - wyznacza ją funkcjonowanie przyrody - owocowanie roślin (np. kasztanowca zwyczajnego, derenia świdwy czy ligustru pospolitego), kwitnienie wrzosu, żółknięcie i opadanie liści drzew, a także migracje ptaków (bocianów, żurawi, kaczek etc.). W ten sposób wyznaczamy dwie fazy jesieni - wczesną (inaczej polecie) i pełną (bądź po prostu jesień).

Sporo tego, prawda? 😃 Warto zauważyć, że w tym roku astronomiczna równonoc pokrywa się idealnie z datą kalendarzowego pierwszego dnia jesieni. A że to naprawdę piękny i fascynujący czas, to wielu artystów, w tym pisarzy i poetów inspirowało się tą porą roku. Stąd w dalszej części tekstu znajdziecie kilka literackich nawiązań do jesieni właśnie.

---

Literatura na jesień, czyli opowiadania i wiersze na równonoc

Wiemy już, jakie są rodzaje pierwszego dnia jesieni i kiedy wypada, więc teraz zajmiemy się jej przedstawieniem w literaturze. Czyli w dwóch opowiadaniach i pięciu wierszach. Wszystkie znajdziecie na Wolnych Lekturach. Oto i one:

🍁"Jesień" Bruno Schulz - kilkustronicowe piękne opowiadanie o jesieni, która została tu przedstawiona jako zmierzch, schyłek i dojrzałość przechodzącą w gnicie oraz zmęczenie materii.

🍁"Druga jesień" Bruno Schulz - drugie kilkustronicowe piękne opowiadanie o jesieni, tym razem porównanej przez autora do wielkiej, starej księgi pełnej wyblakłych ilustracji i zapomnianych tekstów.

🍁"Babie lato" Henryk Zbierzchowski - sympatyczny wiersz o babim lecie, czyli unoszonych przez wiatr pajęczyna nitkach, które zaobserwujemy właśnie na koniec lata i początek jesieni.

🍁"Wicinnik w jesień" Wincenty Korotyński - również sympatyczny wiersz o wicinniku (człowieku, który ciągnie w górę rzeki statek rzeczny z towarami), który rozmawia z jesiennym wiatrem, oczekując na powrót do domu i zobaczenie się z ukochaną.

🍁"Grzyby" Maria Konopnicka - humorystyczny wiersz o grzybobraniu i tym, że bez pracy nie ma kołaczy, a lenistwo nie popłaca.

🍁"Jesienią" Maria Konopnicka - humorystyczny i bardzo sympatyczny wiersz o dojrzewających jesienią jabłkach i gruszkach.

🍁"Jesienią" Lucjan Rydel - nostalgiczny wiersz o jesiennych, spadających liściach i smutku.

Co o nich myślicie? Myślę, że się wam spodobają (przynajmniej część) i przyjemne wprowadzą was w jesienny klimat. 🍂🍁😃 A skoro o tym mowa, to teraz czas przejść z języka polskiego na języki obce. Zaraz zobaczycie jak w nich nazywamy jesień i jej nieodzowne elementy.

---

Jesień po angielsku ma dwa określenia. A to nie wszystko

Po polsku o jesieni było dość, czas na języki obce: angielski, niemiecki, hiszpański, francuski i włoski. Poniżej macie 16 słówek z objaśnieniem i ciekawostkami do części z nich. A pod nimi 10 zdań, po dwa na język, gdzie używam tych wyrazów w kontekście plus fiszki w Quizlecie do poćwiczenia owego jesiennego słownictwa.

Jesienne słówka w 5 językach:

🍁 1. Jesień - pora roku pełna barw i chłodniejszych dni.

🇬🇧 Angielski: Autumn / Fall (pierwsze jest brytyjskie, drugie amerykańskie)
🇩🇪 Niemiecki: der Herbst
🇪🇸 Hiszpański: el otoño
🇫🇷 Francuski: l'automne
🇮🇹 Włoski: l'autunno

🌗 2. Równonoc - moment, w którym dzień i noc trwają dokładnie tyle samo.

🇬🇧 Angielski: Equinox
🇩🇪 Niemiecki: die Tagundnachtgleiche / das Äquinoktium
🇪🇸 Hiszpański: el equinoccio
🇫🇷 Francuski: l'équinoxe
🇮🇹 Włoski: l'equinozio

🕸️ 3. Babie lato - cienkie nitki pajęczyny unoszące się w powietrzu

🇬🇧 Angielski: ballooning
🇩🇪 Niemiecki: der Spinnenflug
🇪🇸 Hiszpański: el vuelo arácnido
🇫🇷 Francuski: le ballooning
🇮🇹 Włoski: il ballooning

🌞 4. Babie lato - późnoletni okres ładnej pogody

🇬🇧 Angielski: Indian summer / Gossamer
🇩🇪 Niemiecki: der Altweibersommer / der Nachsommer
🇪🇸 Hiszpański: el veranillo de San Miguel (w Hiszpanii przypada w okolicy 29. września, czyli na św. Michała)
🇫🇷 Francuski: l'été indien
🇮🇹 Włoski: l'estate di San Martino (we Włoszech przypada na okolice 11. listopada czyli na św. Marcina)

🧺 5. Grzybobranie - tradycja i rytuał zbierania grzybów w lesie.

🇬🇧 Angielski: Mushroom picking / Mushroom hunting
🇩🇪 Niemiecki: das Pilzesammeln
🇪🇸 Hiszpański: la recolección de setas / la búsqueda de setas
🇫🇷 Francuski: la cueillette des champignons
🇮🇹 Włoski: la raccolta dei funghi

🍄 6. Grzyb - leśny skarb ukryty wśród mchu i liści.

🇬🇧 Angielski: Mushroom
🇩🇪 Niemiecki: der Pilz
🇪🇸 Hiszpański: la seta / el hongo
🇫🇷 Francuski: le champignon
🇮🇹 Włoski: il fungo

🍇 7. Winobranie - radosny czas zbioru winogron w winnicach.

🇬🇧 Angielski: Grape harvest
🇩🇪 Niemiecki: die Traubenlese
🇪🇸 Hiszpański: la vendimia
🇫🇷 Francuski: la vendange
🇮🇹 Włoski: la vendemmia

🍇 8. Winogrona - owoce, z których powstaje wino.

🇬🇧 Angielski: Grapes
🇩🇪 Niemiecki: die Weintrauben
🇪🇸 Hiszpański: las uvas
🇫🇷 Francuski: les raisins
🇮🇹 Włoski: l'uva (to oznacza winogrono lub winogrona, liczba mnoga le uve)

🍎 9. Jabłko - klasyczny, soczysty owoc jesiennych sadów.

🇬🇧 Angielski: Apple
🇩🇪 Niemiecki: der Apfel
🇪🇸 Hiszpański: la manzana
🇫🇷 Francuski: la pomme
🇮🇹 Włoski: la mela

🍐 10. Gruszka - słodki owoc o charakterystycznym kształcie.

🇬🇧 Angielski: Pear
🇩🇪 Niemiecki: die Birne
🇪🇸 Hiszpański: la pera
🇫🇷 Francuski: la poire
🇮🇹 Włoski: la pera

🌬️ 11. Wiatr - chłodny powiew zwiastujący zmianę pogody.

🇬🇧 Angielski: Wind
🇩🇪 Niemiecki: der Wind
🇪🇸 Hiszpański: el viento
🇫🇷 Francuski: le vent
🇮🇹 Włoski: il vento

🌫️ 12. Mgła - tajemniczy, gęsty tuman otulający poranki.

🇬🇧 Angielski: fog / mist (pierwsze to gęsta mgła, a drugie lekka mgiełka, opar)
🇩🇪 Niemiecki: der Nebel
🇪🇸 Hiszpański: la niebla
🇫🇷 Francuski: le brouillard
🇮🇹 Włoski: la nebbia

🍂 13. Liście - kolorowy dywan opadający z drzew.

🇬🇧 Angielski: leaves
🇩🇪 Niemiecki: die Blätter
🇪🇸 Hiszpański: las hojas
🇫🇷 Francuski: les feuilles
🇮🇹 Włoski: le foglie (skojarzcie z foliami 😁, tylko nie pomylcie z i fogli - kartki, arkusze papieru)

🕯️ 14. Świeczka - daje ciepłe światło w długie, jesienne wieczory.

🇬🇧 Angielski: candle
🇩🇪 Niemiecki: die Kerze
🇪🇸 Hiszpański: la vela
🇫🇷 Francuski: la bougie
🇮🇹 Włoski: la candela

🧶 15. Koc - miękkie okrycie idealne na zimne chwile.

🇬🇧 Angielski: blanket
🇩🇪 Niemiecki: die Decke
🇪🇸 Hiszpański: la manta (tak jak manta - płaszczka 😁)
🇫🇷 Francuski: la couverture
🇮🇹 Włoski: la coperta (wyobraźcie sobie koc złożony w kopertę, ps. koperta po włosku to la busta)

☕ 16. Przytulny - klimat ciepła, spokoju i domowego bezpieczeństwa (hygge).

🇬🇧 Angielski: cozy
🇩🇪 Niemiecki: gemütlich
🇪🇸 Hiszpański: acogedor
🇫🇷 Francuski: accueillant
🇮🇹 Włoski: accogliente

To teraz czas na zdania z tym słówkami, po dwa do języka, kolejność taka sama: angielski, niemiecki, hiszpański, francuski i włoski. A oto one:

Scented candles make a really cosy vibe. - Zapachowe świeczki tworzą naprawdę przytulny klimat.
I hate mushroom picking! It’s so boring! - Nienawidzę grzybobrania! Jest takie nudne!

Der Herbst beginnt am dreiundzwanzigsten September. - Jesień zaczyna się 23. września.
Ich liebe den Nachsommer. - Uwielbiam babie lato (okres ciepłej pogody jesienią).

¡Atención! ¡Hace viento y niebla! - Uważaj! Jest wietrznie i mglisto!
En el otoño las hojas cambian de color y luego caen de los árboles. - Jesienią liście zmieniają kolor i spadają z drzew.

On va cueillir des champignons, des pommes et des poires. - Idziemy zbierać grzyby, jabłka i gruszki.
J’ai besoin d'une couverture chaude. - Potrzebuję ciepłego koca na zimę.

La vendemmia inizia nell'autunno. - Winobranie zaczyna się jesienią.
Il vino e l'uva passa sono fatti dell'uva. - Wino i rodzynki są robione z winogron.

I na koniec fiszki w Quizlet dla utrwalenia tego jesiennego materiału z pięciu języków:

I to wszystko na dziś. W następnym tekście wracamy do opisywania pogody, tym razem po niemiecku. Także śledźcie bloga, aby nie umknął wam ten post! 😀

---

Źródła:

"Wiedźmin. Pani Jeziora" Andrzej Sapkowski,
Wolne Lektury,
słownik Diki w 5 językach,
Reverso Context w 5 językach,
wiedza i doświadczenie własne.

Szukaj na tym blogu

Nauka to pokarm dla rozumu