Cechy dobrego przedsiębiorcy, praca zespołowa, technika SMART oraz analiza SWOT, czyli omówienie zadań z biznesu i zarządzania z arkusza pokazowego od CKE na maturę 2026/2027

Ostatnio skończyliśmy omawiać zadania z informatora CKE, a teraz zajmiemy się arkuszem pokazowym, który ukazał się w kwietniu 2026 roku, czyli pół roku temu. Składa się z 16 zadań, z których niemal każde ma dwa lub więcej podpunktów. Niemal, to tylko jedno ma jeden, jedyny podpunkt. A dzisiaj omówimy pierwsze cztery zadania (z owymi podpunktami osiem). Tradycyjnie będą też minisłowniczki z ważnymi pojęciami. 

---

Zadania 1-4 z arkusza pokazowego do biznesu i zarządzania od CKE na maturę 2026

Zaczniemy od zadania pierwszego, które ma dwa podpunkty i dotyczy bycia przedsiębiorczą osobą:

W pierwszym podpunkcie zadania pierwszego musimy podać cechę przedsiębiorcy, która pozwoliła bohaterce zadania, Agnieszce, wyjechać do większego miasta na studia. W sumie jest siedem głównych cech owego przedsiębiorcy i są to:

• odwaga do podejmowania ryzykownych działań,
• pomysłowość i zamiłowanie do ciągłych innowacji,
• ambicja, czyli chęć osiągnięcia sukcesu,
• pozytywne nastawienie do życia,
• samodzielność i niezależność,
• chęć bycia liderem dla innych,
• zdolność do radzenia sobie z porażkami.

W przypadku wyjazdu na studia na lepszą uczelnię w większym mieście istotnymi cechami przedsiębiorcy są z powyższej listy następujące wraz z wyjaśnieniem:

• odwaga do podejmowania ryzykownych działań - Agnieszka nie boi się wyjechać do innego miasta, aby mieć szansę studiować na lepszej uczelni z lepszymi możliwościami.

• ambicja, czyli chęć osiągnięcia sukcesu - Agnieszka chce mieć szansę na lepszą pracę i możliwość rozwijania swojej kariery sportowej, a do tego potrzebuje uczelni z lepszym zapleczem.

• samodzielność i niezależność - Wyjazd do innego miasta na studia oznacza, że Agnieszka będzie musiała radzić sobie sama, bez rodziny oraz będzie musiała dorabiać, aby się utrzymać. 

I to też warianty odpowiedzi do tego zadania. Tylko pamiętajcie, żeby wybrać tylko jedną cechę i jej opis, nie więcej. 

Dobrze, teraz drugi podpunkt, w którym musimy wskazać przedsiębiorczą kompetencję, którą rozwija Agnieszka, wyjeżdżając na studia. Lista tych najważniejszych jest następująca:

• komunikatywność i zdolności interpersonalne - czyli umiejętność komunikowania się z innymi, wciągnięcia ich w swoje pomysły i poproszenia o pomoc w razie potrzeby.

• gotowość do podjęcia ryzyka - jak w tym powiedzeniu "kto nie ryzykuje, ten nie pije szampana", innymi słowy bez ryzyka nie ma szans na coś lepszego.

• wytrwałość i radzenie sobie ze stresem - aby osiągnąć sukces trzeba być konsekwentnym, nie można rezygnować w trakcie, a do tego trzeba panować nad nerwami, aby nie popełnić błędu, który może nasz dużo kosztować.

• kreatywność i innowacyjność - trzeba umieć wprowadzać zmiany w planach i zastosować ulepszenia, by osiągnąć to samo, ale mniejszym kosztem.

• organizacja i zarządzanie zasobami - w tym czasem i finansami, bez tego ani rusz.

• umiejętności przywódcze i zarządzanie zasobami ludzkimi, czyli zespołem - bez ludzi firmy nie ma, to oczywiste.

• zdolność podejmowania decyzji mimo niesprzyjających warunków - aby osiągnąć sukces trzeba umieć podejmować decyzje (i to trafne) w każdych warunkach - pod presją czasu, gdy brakuje zasobów etc.

Do bohaterki naszego zadania pasuje przede wszystkim organizacja i zarządzanie zasobami, bo będzie musiała połączyć naukę na prestiżowej uczelni z pracą. A to nauczy ją zarządzania czasem, finansami i innymi ważnymi zasobami. Czyli odpowiedź jest następująca:

Kompetencja: zarządzanie zasobami - czasem i finansami.

Wyjaśnienie: Agnieszka będzie musiała jednocześnie uczyć się i pracować, aby pokryć choć częściowo koszty utrzymania w dużym mieście. To pozwoli jej rozwinąć umiejęność zarządzania czasem i finansami, a tym samym stać się dobrą planistką i nieco ustabilizować się finansowo. 

Okej, czas na zadanie drugie, jedyne w arkuszu pokazowym, które nie ma dodatkowych podpunktów:

Tutaj musimy wytłumaczyć czym jest i na czym polega "efekt synergii" w pracy zespołowej.  To bardzo proste: Efekt synergii w pracy zespołowej to osiągnięcie większego efektu dzięki połączonym siłom grupy osób niż w przypadku tego samego działania tylko jednej osoby. Tyle i aż tyle. 

Dobra, to czas na zadanie 3, które ma trzy podpunkty i dłuższy tekst wprowadzający:

A tu polecenia do podpunktów:

Zanim zaczniemy omawianie, pokrótce opowiem o technice SMART i analizie SWOT:

Technika SMART - to technika poprawnego określania celu projektu, a nazwa pochodzi od pierwszych liter słów:

• S (Specific, czyli specyficzny) - cel musi być jasno określony, tak jak i to, co mamy dzięki temu zdobyć.
• M (Measurable, a więc mierzalny) - cel ma dać się zmierzyć, dzięki temu będziemy wiedzieli, że został osiągnięty.
• A (Achievable,  czyli możliwy do osiągnięcia) - cel musi być realny do osiągnięcia i w miarę ambitny, a zasoby do tego powinny być w naszym zasięgu).
• R (Relevant, czyli istotny) - cel musi mieć wartość dla tego, kto będzie do niego dążył
• T (Time-bound, a więc mający ramy czasowe) - cel musi mieć konkretne ramy czasowe, czyli termin wykonania dla mobilizacji.

Analiza SWOT - jedna z podstawowych metod analizy strategicznej dla firm, jak i osób fizycznych. Oto jej cztery filary:

• S (Strengths) - mocne strony, zalety np. projektu czy nas samych.
• W (Weaknesses) - słabe strony, czyli wady nasze bądź projektu.
• O (Opportunities) - szanse, a więc możliwości na np. doprowadzenie projektu do końca.
• T (Threats) - zagrożenia, czyli potencjalne problemy i utrudnienia w realizacji projektu.

To teraz pierwszy podpunkt zadania 3., czyli ustalamy cel projektu z tekstu źródłowego zgodnie z zasadami projektu SMART:

• S (Specific, czyli specyficzny) - stworzenie terenów zielonych do rekreacji i wypoczynku.
• M (Measurable, a więc mierzalny) - zdobycie 1 miliona złotych na sfinansowanie projektu.
• A (Achievable,  czyli możliwy do osiągnięcia) - zdobycie popracia projektu przez przynajmniej 5 tysięcy mieszkańców miasta.
• R (Relevant, czyli istotny) - większość mieszkańców osiedla potrzebuje terenów zielonych do rekreacji i wypoczynku.
• T (Time-bound, a więc mający ramy czasowe) - 4 tygodnie.

Co za tym idzie, odpowiedź na to zadanie jest następująca:

Cel projektu: Otrzymanie 1 mln złotych dofinansowania na projekt budowy parku poprzez zdobycie poparcia co najmniej 5000 mieszkańców w ciągu 4 tygodni, dzięki kampanii w mediach społecznościowych oraz codzienne rozmowy każdego ze 100 członków stowarzyszenia Moje Osiedle z 4 nowymi osobami.

Dobra, teraz drugi podpunkt i analiza SWOT. Czyli uzupełniamy tabelkę. Oto przykładowa odpowiedź, zgodna z wymaganiami CKE i tekstem źródłowym do zadania:

S (mocna strona)	Mieszkańcy są młodzi, energiczni i bardzo komunikatywni
W (słaba strona)	Mieszkańcy są zapracowani i mogą nie mieć czasu
O (szansa)	Możliwość zorganizowania kampanii w mediach społecznościowych
T (zagrożenie	Duża konkurencja, bo o dofinansowanie stara się wiele różnych, równie świetnych projektów

I teraz ostatni, trzeci podpunkt zadania 3. Tu musimy sformułować zarówno argument za, jak i przeciw zdaniu "W zarządzaniu projektem stowarzyszenia Moje Osiedle najlepiej sprawdzi się podejście zwinne." 

I tu się na sekundkę zatrzymamy i zdefiniujemy sobie to podejście zwinne, jak i jego przeciwieństwo, czyli podejście klasyczne:

• podejście zwinne - dobre, gdy projekt wymaga częstych zmian i dostosowań, szczególnie, gdy na początku nie wiemy, co konkretnie będzie potrzebne, polega na krótkich i szybkich iteracjach (czyli powtarzania tych samych czynności w powtarzającym się cyklu), wymaga też odpowiedzi zwrotnej, czyli feedbacku.

• podejście klasyczne - przydatne, gdy wprowadzenie zmian jest kosztowe lub w ogóle niemożliwe, iteracje są długie i niezmienne.

Zgodnie z powyższym, w naszym zadaniu odpowiedź będzie następująca (to przykład rzecz jasna):

Argument za: Podejście zwinne pozwoliłoby szybciej i prościej reagować na zmiany w realizacji projektu, np. problem z dotarciem do szerszego grona potencjalnych zwolenników czy choćby niewystarczające poparcie projektu przez mieszkańców.

Argument przeciw: Projekt budowy parku do rekreacji i wypoczynku nie wymaga stałego kontaktu z mieszkańcami ani oczekiwania od nich jakiejkolwiek odpowiedzi zwrotnej. Co za tym idzie, w pełni wystarczy klasyczne podejście do zarządzania.

Okej, to teraz zadanie 4. i zarazem ostatnie na dziś:

W pierwszym podpunkcie musimy rozpoznać role poszczególnych członków zespołu po opisach i nazwać je:

Nazwy (jedna jest niepotrzebna): myśliciel, koordynator, poszukiwacz źródeł, skrupulatny wykonawca

• Opis A - Otwarty, entuzjastyczny, komunikatywny. Bada możliwości. Rozwija kontakty.
• Opis B - Pracowity, punktualny, sumienny, zatroskany. Wyszukuje błędy i niedociągnięcia,
• ukierunkowany. Poprawia i udoskonala.
• Opis C - Pomysłowy, twórczy, myślący niestereotypowo. Tworzy idee i rozwiązuje trudne
• problemy

Zgodnie z powyższym, odpowiedź jest następująca:

• Opis A - poszukiwacz źródeł -> bo szuka kontaktów z innymi ludźmi i nowych możliwości, czyli źródeł.
• Opis B - skrupulatny wykonawca -> bo sumienne wykonuje pracę, sprawdza wyniki i problemy na bieżąco.
• Opis C - myśliciel -> ciągle wymyśla kolejne usprawnienia, pomysły i rozwiązuje problemy, w tym te trudne.

To teraz ostatni podpunkt zadania 4., ponownie z argumentami i kontrargumentami do zdania "Kierownikiem projektu powinna być osoba odgrywająca w zespole rolę koordynatora." Tu najpierw omówimy rolę koordynatora:

koordynator - osoba odpowiedzialna za wykorzystywanie zespołowych zasobów, jest pewna siebie, ufna, entuzjastyczna i chce osiągnąć cel. Jej wady to chęć dominowania w zespole, lenistwo (czasowe) oraz brak większych ambicji. W skrajnych przypadkach koordynator usiłuje przypisać wszystkie zasługi samemu sobie.

I teraz formułujemy odpowiedź do zadania:

• Argument za: Koordynator to naturalny lider, który właściwie potrafi rozdzielić zadania i zasoby w zespole.
• Argument przeciw: Koordynator bywa leniwy i mało ambitny, przez co nie zawsze jest wystarczająco wytrwały.

I to tyle na dziś. Mam nadzieję, że sporo wynieśliście z tej lekcji biznesu i zarządzania i będzie wam łatwiej zdać maturę z tego przedmiotu. Piszcie w komentarzach jakie jeszcze zagadnienia z tego przedmiotu powinnam poruszyć! 😄

---

Źródła:

• Biznes i Zarządzania - arkusz pokazowy CKE - kwiecień 2026 r.
• Zasady oceniania rozwiązań. Egzamin maturalny z Biznesu i zarządzania od CKE.
• Encyklopedia Zarządzania.
• iFirma.pl.
• wiedza i doświadczenie własne.