Wielki Piątek 2026. Dzień ciszy, refleksji i skupienia. A to występuje również w literaturze
Dziś Wielki Piątek, bardzo ważny dzień dla osób wierzących, w tym jeden z dwóch, w których wiernych obowiązuje post ścisły (jakościowy i ilościowy zarazem). To również czas ciszy, refleksji i skupienia, z czego naprawdę warto skorzystać dla zdrowia psychicznego. Poza tym taka cisza i pauzy pojawiają się też w literaturze, o czym dzisiaj opowiem.
Ps. Uważajcie na zapis - Wielki Piątek oznacza święto, a Piątek Wielki to wieś położona w województwie wielkopolskim. I uprzedzam pytania - tak, jest też Piątek Mały, w tym samym województwie.
---
Cisza, refleksja i niedopowiedzenie w literaturze. Tak robią pisarze
Pisarze też wprowadzają w swoich dziełach ciszę i niedopowiedzenie. To pozwala czytelnikowi na refleksję, a niekiedy wprowadza też nieco humoru lub ironii. W jaki sposób? Oto dwa najczęstsze:
Litota (od starogreckiego słowa litótēs, czyli skromność, prostota) - to figura retoryczna, która jest przeciwieństwem hiperboli, a jej celem to umniejszenie znaczenia bądź powagi sytuacji. W jaki sposób? Po prostu zastępujemy dane określenie jego zaprzeczonym przeciwieństwem, np. cichy - niegłośny, piękny - niebrzydki. Choć nie tylko, zresztą spójrzcie na poniższe cytaty:
— Czy to także twoje dzieło, Gandalfie, drogi przyjacielu? - spytał Theoden. - Niemałych rzeczy dokonałeś w ciągu wieczora i jednej nocy!
Władca Pierścieni. Tom II Dwie Wieże, J.R.R. Tolkien
MERKUCJO
Tak, tak, draśniętym trochę, ale rdzennie. Gdzie mój paź? Chłopcze, biegnij po chirurga.
Romeo i Julia, Akt III, Scena 1, William Shakespeare
Pauza - to kolejny sposób na ciszę i niedopowiedzenie w tekście, choć nie tylko. Graficznie to najdłuższa kreska (—) otoczona spacjami, której używamy w następujących sytuacjach:
dialogi,
wyliczenia od nowej linijki,
zawieszenie wypowiedzi w jej trakcie (czyli właśnie pauza),
uogólnienie podsumowujące wcześniej wyliczone informacje,
zamiast czasowników “jest” i “są”, np. Woda, żywność, paliwo i ogrzewanie — to najważniejsze rzeczy dla większości z nas.
wydzielenie pewnych części zdania.
Pauza może być używana zamiennie z półpauzą (graficznie średnia kreska – i też otoczona spacjami), ale zarazem trzeba zachować w tekście spójność, czyli zdecydować się na tylko jeden z tych dwóch znaków interpunkcyjnych. A do czego służy półpauza (–) sama w sobie? Oto jej najważniejsze zastosowanie:
określenia liczbowe (od do),
zakres czasu (też od do),
relacje między osobami,
zależności przestrzenne (skąd dokąd).
Tu się na chwilę zatrzymam i wyjaśnię jeszcze jedną kreseczkę, najkrótszym (-), czyli dywiz, inaczej łącznik. Jak sama nazwa wskazuje, łączy on dwa słowa BEZ spacji, np. biało-czerwony.
Wróćmy teraz do ciszy literackiej. Jest jeszcze jeden sposób na niedopowiedzenia, konkretnie urwane wypowiedzi zakończone wielokropkiem, np.
— To jest… — zaczął Paweł, ale nie dokończył. Zapadła głucha cisza na dobry kwadrans.
Często takie wypowiedzi bywają też połączone z dokończeniem zdania przez inną osobę, np.
— To jest… — zaczął Paweł.
— …całkiem dobry pomysł — dokończył Marek.
Taki zabieg stylistyczny pozwala czytelnikowi na "dopisanie" swoich własnych emocji i tego, co czuje. To przestrzeń na własne przemyślenia i refleksję.
---
Cisza i spokój jako luksus i największy skarb XXI wieku
Omówiliśmy już ciszę literacką, więc wróćmy do tej w życiu. Wbrew pozorom jest nam ona bardzo potrzebna, wręcz niezbędna do tego, aby ukoić nerwy i usłyszeć samych siebie. Niestety w dobie technologii, pełnej powiadomień, napiętych terminów i mnóstwa zadań do wykonania "na wczoraj" staje się luksusem tylko dla wybranych.
Jednak wcale nie musi tak być. Choć w ten jeden dzień w roku — w Wielki Piątek — spróbujmy się wyciszyć. Wyłączmy powiadomienia w telefonie, tablecie i komputerze. Pozwólmy sobie na czas nieczytania, niepisania i niemówienia. A tym bardziej niesłuchania. Tylko my i cisza. Zaręczam, że ani służbowo ani szkolnie ani rodzinnie nie ucierpicie na tym, a zyskacie. Nazajutrz wrócicie do zgiełku codzienności z większą energią i spokojem. Naprawdę warto. Na zakończenie mam dla was dwa cytaty o mocy ciszy:
W ciszy myśli stają się wyraźniejsze.
"Czarnobogi", Michał Zgajewski
Czasem cisza przynosi większe ukojenie niż jakiekolwiek słowa.
"Jeszcze raz pokochaj" Aleksandra Muraszka
Dzisiaj nie zachęcam do komentowania. Wręcz przeciwnie. Jeśli chcecie, to zostawcie "serduszko" lub nawet samą kropkę na znak, że jesteście ze mną w tej wielkopiątkowej ciszy i spokoju.
---
Źródła:
Komentarze
Prześlij komentarz
Komentując, pamiętajcie o szacunku zarówno do mnie (czyli autorki bloga), jak i do siebie nawzajem :). Wulgarne, obrażające i inne niezgodne z zasadami współżycia społecznego komentarze zostaną niezwłocznie usunięte.