Matura z języka angielskiego na poziomie rozszerzonym. Pigułka z przydatnymi idiomami i phrasal verbs do wypracowania i nie tylko

Tegoroczne matury na poziomie podstawowym już za nami. Dzisiaj uczniowie zmierzą się z językiem angielskim na poziomie rozszerzonym. Z tego względu przygotowałam dla was egzaminacyjną pigułkę z przydatnymi idiomami i phrasal verbs (czasownikami frazowymi, inaczej złożonymi), które przydadzą się wam do wypracowania. I tym samym dadzą wam kilka punktów za bogactwo językowe.

---

Idiomy do wypracowania z angielskiego. Wzbogacą wypowiedź pisemną

Zacznę od idiomów, które wzbogacą wasze wypracowanie na rozszerzonym angielskim. Na podstawie książki "Wielka Księga Idiomów. Angielski. PONS" Briana Brennana i Rosy Plany oraz słownika Diki od eTutora wybrałam 10 pasujących przede wszystkim do tematów [technologiczno-naukowych] i [przyrodniczo-ekologicznych], które są częstymi bywalcami arkuszy maturalnych:

• a double-edged sword (weapon) - miecz (broń) obosieczny (czyli zaostrzony z obu stron), coś, co ma zarówno zalety, jak i wady, np. wspomniana już AI, elektrownie atomowe czy choćby Internet i social media. To dobre sformułowanie na koniec wypracowania, by podkreślić, że coś przynosi korzyści, ale też niesie pewne zagrożenia, choć zwykle nie od razu.

• cutting edge - nowatorski, przełomowy, mający przewagę nad innymi, to kolejny zwrot, który przyda się w wypracowaniu o technologii czy ekologii, a zwłaszcza nowinkach i zmianach, jakie zachodzą na świecie w tych dziedzinach, jak np. AI czy fotowoltaika.

• food for thought - pożywienie dla myśli, strawa duchowa, coś, co trzeba solidnie przemyśleć, wręcz przespać się z tym, to sformułowanie świetnie nada się na zakończenie wypracowania na tematy dość kontrowersyjne, gdzie trudno być na tak, jak i na nie, np. wspomniana AI, komputeryzacja, automatyzacja etc.

• hold water - sprawdzić się, zadziałać, to bardzo naukowe i akademickie określenie, idealne gdy rozważamy, czy działanie czegoś ma rację bytu, więc przyda się w tematach technologicznych, naukowych czy ekologicznych, szczególnie, gdy mowa o nowinkach, co do których działania nie jesteśmy pewni. 

• I beg to differ - Pozwolę sobie mieć odmienne zdanie., kolejne rozprawkowe sformułowanie, ale tym razem w przeciwnym kierunku, czyli gdy się z tezą w ogóle nie zgadzamy. Ps. Słówko beg nie ma tu nic wspólnego z żebraniem. Za to z proszeniem (błaganiem) już tak.

• I can’t argue with that - Nie mogę się z tym nie zgodzić., to sformułowanie przyda się w przypadku rozprawki, w której zgadzacie się z jakąś tezą w całej rozciągłości. Dosłownie oznacza "nie mogę się z tym kłócić", tak czy siak, pasuje znaczeniowo i warto znać ten idiom.

• the tip of the iceberg - czubek (wierzchołek) góry lodowej, czyli coś, co pozornie wydaje się proste, ale ma dużo głębsze znaczenie, zwłąszcza problem społeczny czy ekologiczny. W końcu większa część góry lodowej znajduje się pod wodą prawda? I stąd ten idiom. 🙂

• to be a far cry from something - być czymś zupełnie odmiennym, mieć z czymś niewiele wspólnego, ten idiom świetnie nada się w przypadku wypracowania, w którym porównacie dzisiejszą, niemal idealną technologię bądź ekologię z tą z dawnych czasów. Mała wskazówka jak zapamiętać: kojarzycie serię gier "Far Cry"? No to już wiecie, co oznacza tytuł. 😁 Pamiętajcie tylko, że w tym przypadku cry oznacza krzyk (z oddali, a więc nieco zdeformowany), a nie płacz.

• to be on thin ice - stąpać po cienkim (kruchym) lodzie, mocno ryzykować, to również świetne sformułowanie do technologii (AI, elektrownie atomowe, kopmuteryzacja), jak i ekologii (symbol igrania z naturą, szczególnie w kontekście nagłych zmian klimatycznych, jakich ostatnimi laty doświadczamy).

• to sit on the fence - nie móc się zdecydować na jedną z opcji, wahać się, dosłownie znaczy to siedzieć na płocie, czyli właśnie nie móc wybrać, po której stronie zeskoczyć na ziemię. Barwne określenie niezdecydowania.

Tyle o idiomach, teraz zajmiemy się 5 przydatnymi phrasal verbs (czasownikami frazowymi).

---

Phrasal verbs na rozszerzony angielski. Tak zrobisz wrażenie na egzaminatorach

Poza idiomami na maturze rozszerzonej z angielskiego trzeba znać też phrasal verbs, czyli czasowniki frazowe, które są połączeniem owego czasownika z przyimkiem lub przysłówkiem, co zmienia jego podstawowe znaczenie. Oto 5 phrasali pasujących do wypracowań o technologii, nauce i ekologii, które wybrałam, posiłkując się wspomnianym wyżej słownikiem Diki oraz Reverso Context:

• come up with something - wymyślić coś, opracować, np. nową technologię, lek na raka czy ekologiczne rozwiązanie problemu plastiku. To prawdziwy pewniak maturalny wśród czasowników złożonych, który naprawdę trzeba znać. I stosować.

• cut down on something - ograniczyć coś, np. zużycie plastiku bądź paliw kopalnych, obniżyć coś, np. koszty, wydatki czy choćby zmniejszyć, np. rozprzestrzenianie się wirusów i bakterii. Bardzo ekologiczy czasownik frazowy, który przyda się zwłaszcza w kontekście ograniczania destrukcyjnego wpływu człowiek na naturę.

• pave the way for - utorować czemuś drogę, przetrzeć czemuś szlaki, ten phrasal verb świetnie podsumowuje pozytywne skutki zmian technologicznych i naukowych, szczególnie odkryć i wynalazków, które niejako otwierają wrota do nowych, lepszych, czasów. Zdecydowanie warto znać to sformułowanie.

• phase something out (out something) - stopniowo coś wycofywać z użycia, np. dokumenty papierowe przez cyfryzację czy pisanie ręczne na rzecz komputerów i smartfonów. Świetne podkreślenie gałtownych zmian w technologii, jak i ekologii, np. w kwestii wycofywania elektrowni węglowych na rzecz surowców odnawialnych.

• stem from something - wynikać z czegoś, ten phrasal verb nada się do argumentowania w rozprawce i tłumaczenia przyczyny. Genialny zamiennik oklepanego is caused by, czyli być spowodowanym przez coś. Zdecydowanie ubarwi wypracowanie i da punkty za bogactwo językowe.

I to byłoby na tyle z przygotowanych przeze mnie idiomów i phrasal verbs na maturę rozszerzoną z języka angielskiego 2026. Na koniec tylko małą wskazówka odnośnie ilości takich barwnych sformułowań - pisząc wypracowanie zdecydujcie się maksymalnie na jeden idiom i dwa czasowniki frazowe, nie więcej. Serio, lepiej użyć poprawnie trzech takich zwrotów niż napisać sałatkę słowną, której egzaminator nie będzie w stanie przeczytać. Innymi słowy, jakość nad ilość. I z tym was zostawiam. Powodzenia na maturze! A w komentarzach napiszcie potem, jak wam poszło!

---

Źródła:

• "Wielka Księga Idiomów. Angielski. PONS" Brian Brennan i Rosa Plana,
• słownik Diki od eTutora,
• słownik Reverso Context.