Matura z Biznesu i zarządzania 2027: Jak rozwiązywać zadania dotyczące zdolności prawnej i do czynności prawnych oraz budżetu państwa? [Rozwiązania i analiza zadań CKE cz.IV]

Ostatnio omówiliśmy [struktur rynkowych i cyklu koniunkturalnego]. Dzisiaj z kolei zajmiemy się zdolnością prawną i zdolnością do czynności prawnych oraz budżetem państwa, w tym jego elementami. Tym samym rozwiążemy wspólnie pięć zadań z arkusza informatora CKE - 10, 11, 12, 13 i 14. Będzie też słowniczek, który pomoże wam uporządkować wiedzę.

---

Zdolność prawna czy do czynności prawnych? To wcale nie to samo

Zaczniemy od zadania 10, które dotyczy rozróżnienia między zdolnością prawną a do czynności prawnych:

Tutaj musimy wyraźnie rozróżnić ową zdolność prawną (posiadaną od narodzin) i zdolność do czynności prawnych (zyskujemy ją w momencie ukończenia 18 lat):

• Zdolność prawna - to z kolei zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, czyli na przykład bycia właścicielem majątku, wierzycielem, dłużnikiem czy spadkobiercą. Przysługuje każdemu człowiekowi od chwili urodzenia.

• Zdolność do czynności prawnych - zdolność własnoręcznego dokonywania czynności prawnych np. samodzielnego zawierania umów, nabywania praw i zaciągania zobowiązań przez składanie oświadczeń woli.

Czyli nieletni nie może zawrzeć umowy kupna drogiego sprzętu w ratach czy nieruchomości. Za to może zawrzeć umowę kupna, jeśli "należy ona do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego", jak chleb czy mleko. 

Stąd w zadaniu odpowiedź jest oczywista:

Rozstrzygnięcie: telefon komórkowy.

Uzasadnienie: Szymon ma 12 lat i w świetle art. 14 § 1 jest nieletni i nie ma wcale zdolności do czynności prawnych. Z kolei według art. 14 § 2 umowa zakupu telefonu jest nieważna, bo kosztował 3200 złotych i tym samym nie jest to "drobną bieżącą sprawą życia codziennego".

Pamiętajcie, aby się powołać na oba artykuły prawne podane w opisie polecenia do zadania oraz cenę telefonu. Inaczej stracicie punkt lub dwa.

To teraz weźmiemy na warsztat zadanie 11:

Tu mamy równie oczywistą sytuację - nieletni też może kupić drobne rzeczy, np. czekoladę za 14,70 zł. A jeśli kupi bez zgody opiekuna prawnego (np. rodzica) coś, do czego zakupu nie ma prawa, to ów opiekun prawny składa reklamację w imieniu dziecka. Czyli oba te zdania to prawda. 

Czas na zadanie 12, w którym omówimy budżet państwa i jego elementy:

Najpierw mały słowniczek pojęć:

• Budżet państwa - zestawienie państwowych wpływów i wydatków pieniężnych w pewnym okresie czasu.

• Dochód - nadwyżka przychodów nad kosztami ponoszonymi, by te przychody uzyskać. Dla państwa to przede wszystkim podatki wszelkiej maści (VAT, PIT, CIT etc.) oraz dochody niepodatkowe jak choćby dywidendy.

• Przychód - pieniądze i wartości pieniężne przekazane podatnikowi do dyspozycji.

• Koszt - celowe i uzasadnione wykorzystanie surowców maszyn i ludzkiej pracy w celu wyprodukowania dobra bądź usługi.

• Wydatek - wykorzystanie środków pieniężnych na uregulowanie zobowiązań (w tym przypadku państwa).

• Nadwyżka (budżetowa) - przewaga dochodów nad wydatkami.

• Deficyt - przeciwieństwo nadwyżki, przewaga wydatków nad dochodami.

Z tego słowniczka jasno wynika, że dochodami państwa w naszym zadaniu są dwa elementy: podatek VAT oraz dywidendy z tytułu udziałów Skarbu Państwa w spółkach. Pozostałe (dotacje, subwencje, świadczenia czy obsługa długu publicznego) to wydatki. 

Czyli odpowiedź to: 1 i 5.

Następne ćwiczenie (13) to zadanie typu prawda-fałsz:

Z podanego wyżej słowniczka wiemy, że sytuacja, gdy wydatki przeważają nad dochodami, to deficyt, a nie nadwyżka. Czyli pierwsze to fałsz. A drugie prawda, bo obligacje to papier wartościowy, kupowany przez inwestorów, co pozwala uregulować deficyt. Przy czym owe obligacje należy potem bezwzględnie odkupić, bo to tzw. dłużny papier wartościowy. 

To czas na zadanie 14 i ostatnie na dziś. Wygląda tak:

Tutaj musimy trochę liczyć (wykorzystajcie tu brudnopis w arkuszu). Odejmujemy wydatki od dochodów w danym roku:

• 2023: 1 420 468 mln zł - 1 600 546 mln zł = -180 078 mln zł
• 2024: 1 559 374 mln zł - 1 799 183 mln zł = -239 809 mln zł

W obu przypadkach mamy ujemny wynik, czyli deficyt. A więc odpowiedzi są tu następujące:

• Rok 2023 – (nadwyżka / deficyt) w wysokości: 180 078 mln zł.
• Rok 2024 – (nadwyżka / deficyt) w wysokości: 239 809 mln zł. 

I to wszystko na dzisiaj. W następnym artykule omówimy pięć następnych zadań z arkusza przykładowego informatora CKE. A zatem śledźcie aktualizacje bloga! I piszcie w komentarzach, jakie zagadnienia sprawiają wam kłopot, to je omówię w pierwszej kolejności! 😄

---

Źródła:

• CKE.gov.pl,
• Encyklopedia Zarządzania,
• wiedza i doświadczenie własne.