Jak powiedzieć, że leje jak z cebra po niemiecku? Tak ciekawie opiszecie każdą pogodę i katastrofę naturalną w tym języku

Jesień to pora, gdy pogoda jest naprawdę zmienna. Jednego dnia świeci słońce, drugiego jest burza, a trzeciego może nawet spaść śnieg! Dlatego dzisiaj nauczymy się, jak mówić o pogodzie po niemiecku. Będą między innymi niezbędne idiomy, ważne czasowniki i słówka. Nie zabraknie też przykładowych zdań i wtrąceń z popkultury dla łatwiejszego zapamiętywania. Poza tym omówimy też pokrótce katastrofy naturalne, bo to też trzeba umieć powiedzieć po niemiecku. Tu znajdziecie [wersję angielską].

---

Pogoda po niemiecku to must-know w tym języku obcym

Zanim zaczniemy omawiać poszczególne zjawiska pogodowe po niemiecku, mała legenda oznaczeń kolorystycznych:

• idiomy (przysłowia, powiedzenia etc.) - na żółto,
• ważne czasowniki - na zielono.

To zaczynamy od słówek i zwrotów dotyczących pięknej, słonecznej pogody, ale i upałów, a potem po kolei przejdziemy przez chmury, mgły i deszcze aż do katastrof naturalnych:

🌞Słońce🌞

• die Sonne - słońce,
• sonnig - słoneczny,
• heiter - słonecznie, pogodnie,
• wolkenlos - bezchmurny (1),
• unbewölkt - bezchmurny (2),
• stechen - prażyć (o słońcu, tylko nie pomylcie ze stehen - stać 😆 różni je tylko jedna literka…),
• warm - ciepły,
• heiß (heiss) - gorący,
• die Hitze - upał (uwaga - co do zasady używamy tylko w liczbie pojedynczej!),
• heiße Luft - dosłownie gorące powietrze, puste słowa, próżna gadanina,
• auf Regen folgt Sonnenschein - po deszczu wychodzi słońce,
• klar wie Kloßbrühe - jasne jak słońce (oczywiste),
• auf der Hand liegen - być jasnym jak słońce ( czyli oczywistym),
• die Sterne vom Himmel holen wollen - porywać się z motyką na słońce, usiłować dokonać niemożliwego,
• Das Wetter klart sich auf. - Przejaśnia się.

🌞Es ist sehr heiß heute. - Dzisiaj jest bardzo gorąco.

🌞Est ist heute sonnig und wolkenlos. - Dzisiaj jest słonecznie i bezchmurnie.

🌞Ja, es ist klar wie Kloßbrühe! - Tak, to jest jasne jak słońce (czyli oczywiste).

🌞Ich hasse die Hitze! - Nienawidzę upałów!

🌞Die Sonne sticht ungeheuerlich. - Słońce niesamowicie (okropnie) praży.

🌞Ich mag die heiteren Tage im Herbst. - Lubię pogodne dni jesienią.

🌞 Hol nicht die Sterne vom Himmel! - Nie porywaj się z motyką na słońce!

🌈Tęcza🌈

• der Regenbogen - tęcza,
• der Mondbogen - tęcza księżycowa (czyli pokazująca się przy świetle księżyca, jest bledsza, niekiedy wydaje się być wręcz całkiem biała 😲),
• die Regenbogenpresse - dosłownie tęczowa prasa, czyli tabloidy, gazety żyjące tanimi sensacjami.
• regenbogenfarbig - tęczowy.
• Nach jedem Regen kommt ein Regenbogen - Po każdej burzy wychodzi tęcza. (czyli po trudnościach są też piękne chwile, znane powiedzenie).

🌈Der Regenbogen ist wunderschön. - Tęcza jest przepiękna.

🌈Ich hasse die die Regenbogenpresse! - Nienawidzę tabloidów!

🌈Der Mondbogen ist ein seltenes Phänomen. - Księżycowa tęcza to rzadkie zjawisko.

🌈Nach jedem Regen kommt ein Regenbogen. Mach dir keine Sorgen. - Po każdej burzy wychodzi tęcza. Nie martw się.

🌈Ein Regenbogen ist zu sehen nach dem Gewitter. - Tęcza pojawia się po burzy.

🌈Ich liebe den Regenbogen! - Uwielbiam tęczę!

☁️Chmury☁️

• die Wolke - chmura,
• die dunklen Wolken - ciemne chmury (dunkel można łączyć z nazwami kolorów i tworzyć ich ciemne wersje, np. dunkelblau - ciemnoniebieski etc.),
• bewölkt - pochmurnie (1),
• die Bewölkung - zachmurzenie (spore),
• der Wolkenschleier - zachmurzenie (niewielkie, lekkie),
• wolkig - pochmurnie (2),
• sich bewölken - zachmurzyć się (1, czasownik).

☁️Es ist bewölkt geworden. - Zrobiło się pochmurno.

☁️Es ist nur ein Wolkenschleier. - Jest tylko niewielkie zachmurzenie.

☁️Der Himmel bewölkt sich. - Niebo się zachmurza.

☁️Ich mag die dunklen Wolken nicht. - Nie lubię ciemnych chmur.

☁️Ich liebe es, die Wolken zu beobachten. - Uwielbiam obserwować chmury.

💨Mgła💨

• der Nebel - delikatna mgła,
• neblig - mglisty,
• der Fog - gęsta mgła (tak, to anglicyzm, czyli zapożyczenie z angielskiego😁),
• der dichte Nebel - gęsta mgła (standardowe określenie),
• dunkel - ciemny, również mglisty (zwłaszcza do wspomnień i pamięci),
• sich dunkel an (Akkusativ) etwas erinnern - przypominać sobie coś jak przez mgłę.

💨Es wird morgen neblig. - Jutro będzie mgliście.

💨Der Nebel waberte über dem Boden. - Mgła unosi się nad ziemią.

💨Es ist der Nebel. Ich sehe nichts. - Jest mgła. Nic nie widzę.

💨Meine Erinnerungen sind verschwommen / dunkel. - Moje wspomnienia są zamglone.

💨Heute ist es neblig. - Dzisiaj jest mgliście.

💨Ich mag der Fog nicht. LUB Ich mag den dichten Nebel nicht. - Nie lubię gęstej mgły.

🌬️Wiatr🌬️

• die Brise - bryza, lekki wietrzyk,
• der Wind - wiatr,
• wehen - wiać (o wietrze),
• windig - wietrzny,(1),
• böig - wietrzny (2),
• windstill - bezwietrznie,
• stürmisch - wietrzny (w przypadku silnego wiatru, zawieruchy).

🌬️Es weht. - Wieje.

🌬️Heute ist es windig. - Dziś jest wietrznie.

🌬️Wir mögen windstille Tage. - Lubimy bezwietrzne dni.

🌬️Es wird morgen stürmisch. - Jutro będzie potwornie wietrznie.

🌬️Ich brauche Wind, denn ich will einen Drachen steigen lassen. - Potrzebuję wiatru, żeby puścić latawiec.

🌬️Der Wind ist leidig. - Wiatr jest nieprzyjemny.

☔Deszcz☔

• der Regen - deszcz,
• regnen - padać (o deszczu, czasownik),
• regnerisch - deszczowy,
• wie aus Eimern gießen - lać jak z cebra (1, czyli z takiego dużego wiadra, kiedyś nazywało się ceber 😄),
• in Strömen regnen- leje jak z cebra (2, idiom),
• der Regentropfen - kropla deszczu,
• der Wolkenbruch - oberwanie chmury (ulewa),
• die Lache - kałuża,
• das Sauwetter - paskudna pogoda,
• der Sauer Regen - kwaśny deszcz (czyli taki mocno zanieczyszczony),
• der Wolkenbruch - ulewa, oberwanie chmury,
• der Nassauer - ulewa, z tym, że to bardzo rzadki regionalizm pochodzący od słowa nass - mokry, normalnie ten wyraz oznacza naciągacza / darmozjada 😆, więc lepiej z nim uważajcie), 
• der Regenguss - ulewa (3),
• der Starkregen - ulewa (4),
• der Nieselregen - mżawka,
• nieseln - mżyć (czasownik),
• der Niederschlag - opady atmosferyczne (oficjalnie).

☔Es regnet. - Pada deszcz.

☔Es nieselt. - Mży (czyli pada mżawka).

☔Heute gibt es einen Wolkenbruch! - Dzisiaj jest oberwanie chmury!

☔Die Kinder lieben die Lachen. - Dzieci uwielbiają kałuże.

☔Im Herbst ist es oft regnerisch. - Jesienią często jest deszczowo.

☔Morgen gibt es Sauwetter. - Jutro będzie okropna pogoda.

I jeszcze jedna uwaga zanim przejdziemy do burzy, zimowej pogody i katastrof naturalnych: jak zapewne zauważyliście, w języku niemieckim macie 4 różne słowa na ulewę:

• der Wolkenbruch - ulewa, oberwanie chmury,
• der Nassauer - ulewa - rzadki regionalizm (2),
• der Regenguss - ulewa (3),
• der Starkregen - ulewa (4)

Zapamiętajcie je, bo z pewnością się wam przydadzą, i to nie tylko na egzaminach z języków obcych.

⛈️Burza⛈️

• das Gewitter - burza, sztorm,
• gewittrig - burzowy,
• der Donner - grzmot, 
• der Blitz - błyskawica, piorun,
• donnern - grzmieć (czasownik),
• blitzen - błyskać się (o piorunach, czasownik),
• stürmisch - burzowo.

⛈️Es donnert. - Grzmi.

⛈️Es blitzt. - Błyska się.

⛈️Das Gewitter kann gefährlich sein. - Burza może być niebezpieczna.

⛈️Gleich gibt es ein Gewitter! - Zaraz będzie burza! (najpopularniejsze),

⛈️Ein Sturm zieht auf! - Nadchodzi burza (zawierucha)! 

⛈️Die Hunde haben Angst vor dem Gewitter. - Psy boją się burzy.

❄️Śnieg i lód❄️

• der Schnee - śnieg,
• schneeig - śnieżny,
• die Verwehung - zaspa,
• das Eis - lód (zamarznięta woda, jak też mrożony smakołyk, po niemiecku mamy jedno słowo na oba określenia😁),
• eisig - lodowaty,
• kalt - zimny, 
• kühl - chłodny, 
• vor Kälte zittern - trząść się z zimna (czasownik),
• kalt lassen - zostać zimnym, beznamiętnym, bez emocji (idiom), 
• das Glatteis - gołoledź,
• die Straßenglätte - gołoledź na drogach,
• der Frost - mróz,
• frostig - mroźny,
• der Reif - szron,
• der Hagel - grad.

❄️Es schneit sachte und schön. - Delikatnie i pięknie pada śnieg.

❄️Es hagelt. - Pada grad.

❄️Morgen wird ein verschneiter und frostiger Tag. - Jutro będzie śnieżny i mroźny dzień.

❄️Die Verwehung blockiert den Weg. - Zaspa blokuje drogę.

❄️Das Glatteis ist sehr gefährlich. - Gołoledź jest bardzo niebezpieczna.

❄️Ich zittere vor Kälte oft im Winter. - Zimą często trzęsę się z zimna.

🌡️Temperatura, ciśnienie i inne określenia pogodowe🌡️

• der Wetterbericht - prognoza pogody (1),
• die Wettervorhersage - prognoza pogody (2),
• ciśnienie atmosferyczne - der Luftdruck,
• Es ist minus … Grad (kalt) . - Jest … stopni poniżej zera,
• Es ist … Grad (warm). - Jest … stopni powyżej zera,
• Was sagt der Wetterbericht (die Wettervorhersage)? - Jaka jest pogoda?

🌡️Die Temperatur beträgt 15 Grad. - Temperatura wynosi 15 stopni. (w domyśle - na plusie)

🌡️Der Luftdruck ist niedrig heute. - Dzisiaj jest niskie ciśnienie.

🌡️Es ist minus 15 Grad (kalt). - Jest minus 15 stopni. 

🌡️Es wird 28 Grad (warm) morgen. - Jutro będzie plus 28 stopni.

🌡️Morgen wird der Luftdruck hoch sein. - Jutro będzie wysokie ciśnienie.

🌋Katastrofy naturalne - Naturkatastrophen🌋

• die Flut - powódź,
• der Hurrikan - huragan,
• das Erdbeben - trzęsienie ziemi,
• der Vulkanausbruch - erupcja (wybuch) wulkanu,
• der Wirbelwind - trąba powietrzna,
• die Lawine - lawina (ogólne określenie),
• die Mure - lawina błotna (ziemna),
• die Schneelawine - lawina śnieżna,
• die Gletscherlawine - lawina lodu,
• die Steinlawine - lawina kamieni,
• der Schneesturm - śnieżyca,
• die Trockenheit - susza.

🌋Hurrikane und Wirbelwinde kommen in den USA vor. - Huragany i trąby powietrzne występują w USA.

🌋Australien leidet unter Trockenheit. - Australia cierpi z powodu suszy.

🌋 Es gibt 4 Arten von Lawinen: Schnee-, Schlamm-, Eis- und Steinlawinen. - Są 4 rodzaje lawin: śnieżna, błotna, lodowa i kamienna.

🌋Ein Vulkanausbruch hat Pompeji zerstört. - Wybuch wulkanu zniszczył Pompeje.

🌋Ein Erdbeben ist extrem gefährlich. - Trzęsienie ziemi jest potwornie niebezpieczne.

🌋Im Jahr 2024 gab es in Polen eine große Flut. - W 2024 roku była ogromna powódź w Polsce.

Ps. W języku niemieckim rok odczytujemy, dzieląc liczbę na dwie części i używamy przy tym liczebników głównych:

"Naście" + hundert + ileś dziesiątek 

Zwei + tausend + liczba jedności i ew. dziesiątek

• 1978 - Neunzehnhundert,
• 2007 - zweitausendsieben,
• 2024 - zweitausendvierundzwanzig.

Sporo tego, prawda? Za to teraz będziecie umieli opisać po niemiecku każdą pogodę i katastrofę naturalną. 

Okej, w tym artykule to już wszystko, za to w następnym pomówimy o … językach obcych jako takich, bo zbliża się ich coroczne święto! Nie zabraknie ciekawostek i nietuzinkowych słówek w pięciu językach, więc bądźcie czujni! 😀

---

Źródła:

• 144 najważniejsze niemieckie przymiotniki - Agnieszka Drummer i Marzena Guzowska-Ługin, wyd. Poltext,
• Praktyczny kurs języka niemieckiego - Beata Pawlikowska, wyd. Edipresse Polska SA,
• Niemiecki Superkurs (kurs + rozmówki - Piotr Dominik i Tomasz Sielecki, wyd. Lingo,
• Niemiecki. Niezbędne zwroty i wyrażenia - Eliza Chabros i Ewa Kędzierska, wyd. Edgard,
• Niemiecki. Samouczek. Praktyczny kurs dla początkujących - Bożena Niebrzydowska, wyd. Edgard,
• Niemiecki. Kurs podstawowy - praca zbiorowa, wyd. Edgard,
• Niemiecki. Repetytorium leksykalne - Iwona Kienzler, wyd. Lingo.
• słownik Diki (niemiecki),
• słownik Reverso Context (niemiecki).