Międzynarodowy Dzień Języków Obcych 2026. To warto wiedzieć o języku angielskim, niemieckim, hiszpańskim, francuskim, włoskim i nie tylko!

Co roku 26 września (w 2026 roku to sobota) obchodzimy Europejski Dzień Języków, czyli Międzynarodowy Dzień Języków Obcych. To świetna okazja do tego, aby poznać ciekawostki lingwistyczne o pięciu językach obcych, jakie pojawiają się tu na blogu, ale nie tylko! Z tego artykułu dowiecie się, co to języki sztuczne i kilka ich przykładów, a także zrozumiecie, czemu filmowy Mistrz Yoda mówił tak, jak mówił.

----

Najdłuższe angielskie słowa, nietypowe litery hiszpańskie i ciekawy szyk zdania w… japońskim

Naszą przygodę z lingwistycznymi ciekawostkami zaczniemy od istniejących języków, czyli angielskiego, niemieckiego, hiszpańskiego, francuskiego i włoskiego. A także łaciny i japońskiego, a co! 😀 Do każdego z nich wybrałam po dwie ciekawostki, a oto one:

Język angielski

• Najdłuższe słowo złożone z samych samogłosek - tak, istnieje wyraz mający tylko samogłoski, to nie błąd 😄 I jest to "euouae", czyli skrót zapisu formuły melodycznej psalmodii w łacińskich księgach liturgicznych, a konkretnie są to litery ostatnich słów doksologii (formuły liturgicznej) "Gloria Patri et Filio, et Spiritui Sancto... in saecula saeculorum. Amen" (z łaciny - "Chwała Ojcu i Synowi, i Duchowi Świętemu... na wieki wieków. Amen")

• Najdłuższe słowo w angielskim w ogóle - najdłuższy wyraz w język angielski ma 45 liter i jest to słowo "Pneumonoultramicroscopicsilicovolcanoconiosis", oznaczające chorobę płuc, a ściślej rzecz biorąc, pylicę krzemową, spowodowaną wdychaniem pyłu wulkanicznego. Co zabawne, ten długaśny wyraz był pierwotnie… żartem. Powstał w latach 30. ubiegłego wieku i został oficjalnie wpisany do słowników. Co ciekawe, mimo, iż ten wyraz opisuje prawdziwą jednostkę chorobową, to jest używamy bardzo rzadko. Zwykle medycy używają innych, krótszych określeń. I wcale im się nie dziwię. 😁

Język niemiecki

• Nietypowa zasada gramatyczna - w większości języków rzeczowniki (poza imionami i nazwiskami) piszemy małą literą. Jednak Niemcy postanowili być oryginalni i w języku niemieckim WSZYSTKIE rzeczowniki piszemy wielką literą. ZAWSZE. 

• Najdłuższy niemiecki wyraz - podczas gdy najdłuższe angielskie słowo ma 45 liter, to najdłuższy niemiecki wyraz przebija go o 18 liter i ma ich aż 63. I jest to Rindfleischetikettierungsüberwachungsaufgabenübertragungsgesetz. Brzmi jak opis jakiejś wymyślnej tortury? Spokojnie, ten ciąg literowy oznacza…ustawę o kontroli znakowania wołowiny. 🤣 Nic groźnego, choć wygląda przerażająco.

Język hiszpański

• Nietypowa litera języka hiszpańskiego - jedyną literą, która istnieje w języku hiszpańskim jest eñe [eɲe], czyli "ñ". Można ją też spotkać w takich językach jak galicyjski, asturyjski, filipiński czy guarani. Powstała w średniowieczu, bo mnisi chcąc oszczędzać drogi pergamin, pisali drugie "n" w danym słowie nad pierwszym "n". Z biegiem czasu to drugie, górne "n" coraz bardziej zmieniało kształt, aż stało się współczesną tyldą (~). 

• Jedyny hiszpański wyraz z pięcioma "r" w składzie - litery w wyrazach się powtarzają, jednak w języku hiszpańskim jest tylko jedno słowo, które ma pięć liter "r", jest to "el ferrocarrilero", czyli kolejarz (pracownik kolei). Przy czym jest to określenie raczej staromodne, obecnie powiemy raczej "el ferroviario". 

Język francuski

• Słowo zawierające wszystkie samogłoski i to bez powtórzeń - w języku francuskim znajdziemy wyraz, w którym są wszystkie samogłoski z alfabetu i każda występuje tylko raz - to słowo "oiseau" (ptak).

• Najsłynniejsza prośba o pomoc pochodzi z francuskiego - słowo "Mayday", czyli mega popularna prośba o pomoc wywodzi się z języka francuskiego, a konkretnie od wyrażenia "m'aidez" (pomóż mi/pomóżcie mi). 

Język włoski

• Bezpośredni potomek łaciny - język włoski w prostej linii pochodzi z języka łacińskiego, a konkretnie jego ludowej, codziennej formy latino volgare, używanej niegdyś w starożytnym Rzymie. Dlatego między współczesnym językiem włoskim a łaciną jest tyle podobieństw. 

• Krótki włoski alfabet - w polskim alfabecie mamy 35 liter (wraz z akcentami typu ź czy ć), natomiast we włoskim jest tylko 21. Czego brakuje? Poza naszymi akcentami (to akurat zrozumiałe) to Włosi nie mają w alfabecie liter: J, K, W, X i Y. Pojawiają się one wyłącznie w wyrazach z innych języków.

Język łaciński (łacina)

• Brak interpunkcji - tak, dobrze przeczytaliście, w języku łacińskim nie było interpunkcji - kropek, przecinków ani… spacji. Zgadza się, nie było przerw między wyrazami, więc teksty wyglądały tak: CFABVLLIVSMACEROPTIOCLASSISPRMISENATIVMIII TIGRIDEEMITPVERVMNATIONETRANSFLVMINIANVM…  (normalny zapis: C. Fabullius Macer, optio classis praetoriae Misenatium triere Tigride emit puerum natione Transfluminianum…) 😅 Mało zrozumiałe, prawda? 

• Warto wiedzieć: W łacinie był jeden, powtarzam, JEDEN znak interpunkcyjny tzw. punctum (punctus), którego zadaniem było oddzielanie od siebie wyrazów. Był umieszczany dokładnie na środku wysokości liter i miał kształt kropki, rombu, kwadracika, kleksa, ukośnej kreski czy trójkąta, zależnie od narzędzia pisarskiego. Co ważne, punctum (punctus) pojawiało się tylko w inskrypcjach rytych w kamieniu lub malowanych. Dopiero w średniowieczu punctum zaczęło mieć więcej znaczeń, np. robiło za spację, a także przecinek, dwukropek czy kropkę jako taką. 

• Nietypowy szyk zdania - co do zasady w łacinie czasownik ląduje na końcu zdania, bo szyk to SOV (podmiot, dopełnienie i orzeczenie), jednak w praktyce ów szyk łacińskich zdań jest w sumie dowolny, podobnie jak w języku polskim (z pewnymi ograniczeniami ma się rozumieć). 

Język japoński

• Czasownik na końcu zdania - w języku japońskim podobnie jak w łacinie, co do zasady czasownik ląduje na końcu zdania. Przy czym trzeba pamiętać, że łacina i japoński nie mają ze sobą nic wspólnego. A podobny szyk zdania to przypadek.

• Japoński ma aż cztery sposoby zapisu - ci, którzy uczą się japońskiego wiedzą, że są trzy alfabety: hiragana (dla słów czysto japońskich), kanji (dla chińskich wyrazów) oraz katakana (dla słów z innych języków niż japoński i chiński). Jednak jest też romanji (z jap. ローマ字), jest to zapis japońskich wyrazów za pomocą alfabetu łacińskiego. Bardzo przydatne dla uczących się, potwierdzam osobiście. 😆

Dobrze, ciekawostki o językach już znamy, ale pewnie zastanawiacie się, co w tym zestawieniu robią łacina z japońskim? Pomińmy tu fakt, że niedawno zaczęłam przygodę z japońskim, bo przecież języki europejskie to za mało. 😁

Mimo to nieprzypadkowo je tu wstawiłam - chodziło mi o ich składnię, a konkretnie o to, że mają czasownik na końcu zdania (co do zasady). Wszystko przez postać mistrza Yody z "Gwiezdnych Wojen", który tak właśnie mówił. Też umieszczał czasownik na końcu wypowiedzi. Tu macie dwa przykładowe cytaty Yody z "Imperium kontratakuje"

• "Wojna nikogo wielkim nie czyni."
• "Dlatego porażkę poniosłeś."

Celem takiego formułowania wypowiedzi było podkreślenie mądrości, obcość i wiekowych Yody. Dobrze, to teraz czas na języki sztuczne i ciekawostki z nimi związane. Czyli na tapet (dawniej stół) idzie popkultura. 😄

---

Co łączy esperanto, nowomowę, simlish i Starszą Mowę? To języki sztuczne

Wszystkie języki, o których wyżej pisałam, są prawdziwe i żywe do dziś. No, poza łaciną, ale to jedyny wyjątek na liście. Jednak istnieją też języki stworzone sztucznie - na potrzeby gier, seriali, filmów czy książek, a nawet dla ułatwienia komunikacji między przedstawicielami różnych krajów. A jakie to języki? Ja wybrałam te:

• Esperanto - to język stworzony przez białostoczanina Ludwika Zamenhofa, którego celem było stworzenie języka, którego każdy człowiek łatwo się nauczy i łatwo będzie nim porozumiewał. Niestety z tym nie wyszło, choć cały czas tysiące osób uczą się esperanto i go używają, piszą w nim nawet książki i poezję!

• Klingoński i wolkański - te języki powstały na potrzeby seriali z serii Star Trek, gdzie używały ich rasy kosmicznych istot - Klingonów i Wolkanów. Co ciekawe, języka klingońskiego możecie za darmo uczyć się w aplikacji Duolingo. Specjalnie sprawdziłam.

• Na'avi - kolejny kosmiczny język, stworzony na potrzeby serii filmów Avatar, a konkretnie rasy niebieskoskórych, sympatycznych istot, właśnie Na’avi. Tego języka też uczy się wiele osób, dla zabawy i treningu mózgu. W Internecie jest sporo fraz, słów i gramatyki. 

• Trigedasleng - kolejny język stworzony na potrzeby kinematografii, a konkretnie serialu "The 100", który powstał na podstawie książek z tej młodzieżowej serii. W serialu używał go klan Trikru - ludzi lasu, a sam trigedasleng to nic innego jak mocno zdegradowana i silnie zmodyfikowana forma współczesnego języka angielskiego (konkretnie amerykańskiego angielskiego).

• Wysoki Valyriański (High Valyrian) - dawny język Imperium Valyriańskiego, krainy w świecie Westeros, czyli z serialu "Gra o Tron". I też można się go za darmo uczyć poprzez aplikację Duolingo (tak, też to sprawdziłam), jest też słownik Valyrian Dictionary oraz High Valyrian Translator.

• Język simlish - nazwa może brzmi kosmicznie, ale to nic innego jak język Simów z gry The Sims 😆 Istnieje od 1996 roku i gry SimCopter. Warto wiedzieć, że simlish jest dość ubogi w słowa, większość tego języka to emocje i uczucia Simów. 

• Quenya (język quenejski, Wysoka Mowa, Starodawna Mowa, język eldariński czy elfia łacina) - język elficki stworzony przez J.R.R. Tolkiena, ale przed napisaniem "Hobbita" i "Władcy Pierścieni". Tak, dobrze zrozumieliście, Tolkien najpierw stworzył język, a dopiero potem uniwersum, w którym mógł go wykorzystać. A zrobił to niezwykle pięknie, więc nie bez powodu jest nazywany językowym geniuszem. Poza tym J.R.R. Tolkien stworzył dla Śródziemia ponad 15 języków, w tym właśnie język quenya, a także sindarin, khuzdul, czarną mowę czy westron (wspólną mowę).

• Starsza Mowa - to język z serii książek "Wiedźmin" Andrzeja Sapkowskiego i gier też z tej serii. Z tym, że jest dużo mniej rozbudowany niż dzieło J.R.R. Tolkiena. Przy czym starsza mowa ma dialekty - Ellylon (język Ludu Olch, elfów ze świata elfów), Aen Seidhe (język Ludu Wzgórz, elfów ze świata ludzi), a także odmianę krasnoludzką czy syrenią. 

• Nowomowa (ang. newspeak) - język używany w fikcyjnym, totalitarnym kraju Oceanii z powieści Geogre’a Orwella "Rok 1984". Jest niezwykle ubogi, bo ciągle są eliminowane "niepotrzebne" (a raczej niepasujące władzom) słowa, zwłaszcza te nacechowane negatywnie. I zastępują je potworki typu "bezdobry" zamiast niedobry. Cel to oczywiście ogłupienie społeczeństwa i sprawienie, żeby było niezdolne do samodzielnego myślenia ani zapoznania się z pisanym i mówionym dorobkiem ludzkości, bo go nie zrozumieją.

I jak się podobały ciekawostki językowe? Znaliście je wcześniej czy dopiero je poznaliście? A co sądzicie o językach sztucznych? Piszcie w komentarzach! I dorzućcie informację jakich języków się uczycie, bo jestem tego bardzo ciekawa!😄

A w następnym artykule zajmiemy się opisywaniem pogody w języku hiszpańskim, więc jeśli się go uczycie, to macie na co czekać! Szczególnie, jak przed wami egzamin ósmoklasisty czy matura! 

Źródła:

• Kalbi.pl – Europejski Dzień Języków / Międzynarodowy Dzień Języków Obcych
• Novakid School – Najdłuższe słowa po angielsku
• Kalendarz zdzierak na 2026 rok (wyd. ArtSezon)
• Supertłumacz – 10 ciekawostek na temat języka niemieckiego
• Acento Gdańsk – 35 ciekawostek o języku hiszpańskim
• 123 Włoski – 30 niezwykłych faktów o języku włoskim