Proces a projekt, struktury rynkowe oraz popyt i podaż, czyli omówienie zadań z biznesu i zarządzania z arkusza pokazowego od CKE na maturę 2026/2027

Ostatnio rozwiązaliśmy wspólnie [zadania 1.-4. z pokazowego arkusza BiZ od CKE]. Dzisiaj kontynuujemy omawianie biznesowo-finansowych zagadnień i weźmiemy na tapet kolejne cztery ćwiczenia 5.-8. Tak jak dotyczas pojawią się słowniczki w ważnymi pojęciami.

---

Zadania 5.-8. z arkusza pokazowego do biznesu i zarządzania od CKE na maturę 2026

Zaczniemy od zadania 5. - Komunikacja z podwładnymi:

W pierwszym podpunkcie mamy wytłumaczyć, dlaczego podwładnego należy chwalić publicznie, a ganić na osobności. Jak podpowiedź mamy fragment tekstu z książki K. Scotta "Szef wymagający i wyrozumiały. Jak skutecznie zarządzać, nie tracąc ludzkiego oblicza". Przy czym tu wystarczy odnieść się do naszych własnych odczuć i logiki.

Stąd odpowiedź do zadania 5.1. jest następująca:

• Chwalenie publiczne: Wielu ludzi lubi być chwalonymi publicznie, a do tego taka pochwała może stać się też dodatkowym motywatorem dla pozostałych pracowników.

• Krytykowanie w cztery oczy: Krytykować pracownika należy wyłącznie w cztery oczy, aby nie czuł się poniżony. Poza tym takie krytykowanie może zniechęcić innych do aktywności, bo będą się bali, że również zostaną skrytykowani. 

To teraz zad.5.2., tu musimy podać dwa wyjątki do opisanej zasady chwalenia i ganienia. Możemy je wypisać, posiłkując się podanym fragmentem tekstu:

• 1.: Publicznie można zwrócić uwagę na drobne błędy typu literówki i dyskutować (polemizować). 

• 2.: Nie wolno publicznie chwalić kogoś, kto wyraźnie sobie tego nie życzy, bo czuje się z tym niekomfortowo.

Okej, to teraz zadanie 6. - Projekt a proces w zarządzaniu

Tu zaczniemy od definicji najważniejszych pojęć:

• projekt - tymczasowe, niepowtarzalne przedsięwzięcie, które powstaje w ściśle określonych ramach czasowych dzięki zaangażowaniu ludzi.

• proces - zbiór powiązanych ze sobą czynności, które pozwalają realizować jeden, wspólny cel.

I teraz możemy zająć się zadaniem 6.1., gdzie musimy podać różnicę między projektem a procesem w zarządzaniu. Poniżej przedstawiam kilka poprawnych wariantów odpowiedzi - na egzaminie wystarczy podać jeden z nich:

• Projekt jest jednorazowy, a proces powtarzalny.
• Projekt ma ściśle określone ramy czasowe, a proces nie.
• Projekt jest niepowtarzalny, a proces może cyklicznie się powtarzać.

Z kolei w zad. 6.2 musimy podać przykład działania mającego cechy procesu i projektu na podstawie opisu z początku zadania. Do każdego z nich wybierzcie po jednym przykładzie z podanych przeze mnie:

• Działanie mające cechy projektu:
• kampania edukacyjna w mediach społecznościowych,
• rozwieszenie plakatów propagujących zdrowe odżywianie,
• stworzenie zespołu zadaniowego.

• Działanie mające cechy procesu:
• cotygodniowa akcja "Zdrowa środa",
• świeże owoce i kanapki z pełnoziarnistego pieczywa w szkolnym sklepiku w każdą środę.

Czas na zad. 6.3, ale przedtem przypomnimy sobie, jakie są etapy zarządzania projektem. Jest ich pięć i są one następujące:

1. definiowanie,
2. planowanie,
3. realizacja (wykonanie),
4. kontrola i monitoring,
5. zamknięcie.

W zadaniu 6.3 musimy nazwać dwa etapy wspomnianego zarządzania projektem i podać do nich przykłady z tekstu źródłowego. Wybierzcie dwa etapy i dwa przykłady działań z poniższej listy:

• Etap: definiowanie.
• Przykład działania: 
• uczniowie na przerwie rozmawiali o niewielkiej świadomości zdrowego odżywiania wśród ich kolegów i koleżanek.
• zauważenie, że w sklepiku szkolnym jest mało zdrowych przekąsek. 

• Etap: planowanie.
• Przykład działania: 
• stworzenie zespołu zadaniowego,
• podzielenie ról między uczniów,
• zorganizowanie potrzebnego budżetu,
• ustalenie harmonogramu pracy.

• Etap: realizacja (wykonanie).
• Przykład działania:
• rozwieszenie plakatów informujących o akcji.
• przeprowadzenie kampanii edukacyjnej w mediach społecznościowych,
• zorganizowanie cotygodniowej akcji "Zdrowa środa".

Okej, to teraz zad.6.4, gdzie dla odmiany musimy podać przykład etapu zarządzania projektem, którego nie ma w opisie uczniowskiego projektu. I oczywiście musimy podać też przykład. Tutaj brakuje tylko jednego, ostatniego etapu - kontroli i monitoringu, stąd odpowiedź jest następująca (tylko wybierzcie jeden z podanych przykładów):

• Etap: kontrola i monitoring
• Przykład działania:
• spotkanie podsumowujące cały projekt,
• przeprowadzenie ankiety oceniającej wśród uczniów,
• przygotowanie raportu podsumowującego projekt.

Dobrze, to teraz przedostatnie, 7. - Struktury rynkowe:

Najpierw jednak przypomnimy sobie owe struktury rynkowe. Omówiliśmy je już jakiś czas temu przy zadaniach 7.-9. z informatora CKE do Biznesu i Zarządzania. A oto i one:

• Konkurencja - proces konkurowania ze sobą podmiotów rynkowych poprzez tworzenie ofert korzystniejszych od innych.

• Konkurencja doskonała (idealna, czysta) - wiele przedsiębiorstw oferujących ten sam produkt w tej samej cenie, bez reklamowania się, kształtuje ją zmiana popytu i podaży.

• Konkurencja monopolistyczna - element pośredni między monopolem i konkurencją doskonałą, z tym, że bliżej jej do wolnej konkurencji, dużo przedsiębiorstw oferujących produkty (usługi) podobne, ale nie identyczne, różnią się jakością, ceną lub reklamą.

• Monopol - tylko jedno przedsiębiorstwo oferuje dany produkt (usługę) na cały kraj lub obszar, często powiązany z posiadaniem prawa wyłączności na sprzedaż danego produktu na danym rynku, patentu czy praw autorskich.

• Duopol - odmiana oligopolu, konkurencja między tylko dwoma przedsiębiorstwami oferującymi to samo dobro (nieco się tylko różniące), mają za to różne ceny i wielkość produkcji.

• Oligopol - od dwóch (duopol) do maksymalnie kilkunastu przedsiębiorstw oferujących to samo, choć samodzielnie ustalają cenę i wielkość produkcji.

Zgodnie z tym słowniczkiem, struktura rynkowa "w której funkcjonuje dużo przedsiębiorstw oraz istnieje nieograniczona swoboda wejścia na rynek. Każde z tych przedsiębiorstw wywiera pewien wpływ na cenę. W tym modelu rynku występuje zróżnicowanie produktów." to konkurencja monopolistyczna. Czyli poprawna odpowiedź to D.

Z kolei w zad. 7.2 musimy podać jedną zaletę owej konkurencji monopolistycznej dla konsumentów i jedną dla producentów. Tutaj też odpowiedź jest jasna:

• Zaleta z punktu widzenia konsumentów: zróżnicowanie produktów (ceny, rodzaje etc.).
• Zaleta z punktu widzenia producentów: swoboda wejścia na ten rynek jest nieograniczona.

A w zad. 7.3. musimy ustalić, czy rynki opisane w drugim tekście źródłowym (bardzo podobne produkty, swoboda wejścia na rynek i wyjścia z niego, brak wpływu producentów na ceny) to przykłady wspomnianej już parokrotnie konkurencji monopolistycznej. Oczywiście odpowiedź trzeba uargumentować.

• Rozstrzygnięcie: Nie, pierwszy tekst mówi o konkurencji monopolistycznej, a drugi o doskonałej.
• Uzasadnienie: W obu przypadkach jest pełna swoboda wejścia na rynek, ale obie struktury rynkowe różną się stopniem wpływu producentów na cenę produktu, jak i jego zróżnicowaniem.

Dobrze, nadszedł czas na ostatnie zadanie na dziś, czyli 8. - Popyt i podaż:

W pierwszym podpunkcie tego zadania znów musimy rozstrzygnąć i uzasadnić swoją odpowiedź. Tym razem chodzi o zmiany popytu i podaży oraz ustalenie, czy wykres dotyczy zmian na rynku usług restauracyjnych spowodowanych starzeniem się społeczeństwa. 

• Rozstrzygnięcie: Nie
• Uzasadnienie: Wykres przedstawia zmianę podaży, która wzrosła, natomiast z przytoczonego tekstu wynika wzrost liczby emerytów, spadek ich dochodów i spadek popytu.

Z kolei w drugim podpunkcie mamy zadanie typu prawda-fałsz.:

• "Spadek ceny produktu jest przyczyną wzrostu jego oferowanej ilości." - fałsz, spadek ceny powoduje spadek oferowanej ilości (wielkości podaży), a nie wzrost.

• "Przy cenie P2 i liczbie posiłków Q2 rynek usług restauracyjnych - definiowany przez krzywe S2 oraz D - jest w równowadze." - prawda,  miejsce przecięcia linii S2 i D to właśnie równowaga rynkowa. 

Mała wskazówka maturalna:

zmiana podaży to przesunięcie całej krzywej, z kolei zmiana wielkości podaży to ruch po krzywej.

Więcej o popycie i podaży w artykule [Jak rozwiązywać zadania z popytu, podaży i struktur rynku? Rozwiązania i analiza zadań CKE cz.I]. 

I to tyle na dziś. Mam nadzieję, że sporo wynieśliście z tej lekcji biznesu i zarządzania i będzie wam łatwiej zdać maturę z tego przedmiotu. Następne zadania pojawią się już w ten piątek, więc śledźcie bloga, aby nie przegapić kolejnej lekcji BiZ-u ode mnie. 😄

---

Źródła:

• Biznes i Zarządzania - arkusz pokazowy CKE - kwiecień 2026 r.
• Zasady oceniania rozwiązań. Egzamin maturalny z Biznesu i zarządzania od CKE.
• Encyklopedia Zarządzania.
• wiedza i doświadczenie własne.