Jak napisać streszczenie na egzaminie ósmoklasisty w 2027 roku? Oto osiem charakterystycznych cech tej krótkiej formy wypowiedzi

Jeśli chodzi o egzamin ósmoklasisty 2027 z języka polskiego, to omówiliśmy już pisanie [zaproszeń i ogłoszeń] oraz [opowiadanie twórcze]. Teraz nadszedł czas na drugą krótką formę wypowiedzi - streszczenie. 

Jest podobne do maturalnej notatki syntetyzującej, ale nie identyczne. To nie jest to samo. Aby ułatwić wam zapamiętanie, poznacie definicję streszczenia, jego osiem najważniejszych cech oraz przykładowe, napisane przeze mnie. 

---

Streszczenie zawiera to, co najważniejsze w tekście źródłowym

Zaczniemy od definicji, abyście wiedzieli co to takiego. Streszczenie to takie przeformułowanie tekstu źródłowego, że ten staje się dużo krótszy, ale zarazem zawiera najważniejsze części jego treści czy fabuły. 

Tu mała ciekawostka - abstrakt to maksymalnie skondensowane streszczenie książki lub publikacji naukowej, zawierające tak dużo słów kluczowych jak to możliwe.  

Warto też wiedzieć, co znaczy francuskojęzyczne słowo résumé. W tym kontekście to obcojęzyczne streszczenie książki, które czasem można znaleźć na jej końcu.

Dobrze, definicja za nami, teraz omówimy najważniejsze elementy streszczenia oraz to, czego absolutnie nie może w nim być. Oto najważniejsze cechy tej krótkiej formy wypowiedzi:

• Radykalnie zmniejszona objętość w porównaniu do tekstu źródłowego
  (długość od 40 do 60 wyrazów).
• Zachowanie zasadniczej myśli przewodniej oryginalnego tekstu.
• Zawiera uogólnienia.
• Nie zawiera: szczegółów, przykładów, zagadnień, powtórzeń ani dygresji.
• Jest obiektywne - nie zawiera opinii piszącego.
• Zbudowane z logicznie połączonych ze sobą zdań.
• Wymaga umiejętności selekcji i hierarchizowania informacji.
• Dotyczy jednego tekstu popularnonaukowego bądź publicystycznego.

I tu się na chwilę zatrzymam i pokrótce omówię kilka najczęściej popełnianych przez uczniów błędów przy pisaniu streszczenia:

• Pisanie za krótkiego lub za długiego tekstu - limit to od 40 do 60 wyrazów. Za mniej jak i więcej słów egzaminator utnie punkty. Nie warto ryzykować. Więcej dowiecie się z wcześniejszego artykułu o [liczeniu wyrazów w wypracowaniu na egzaminie].

• Cytowanie fragmentów - w streszczeniu nie wolno cytować ani przepisywać całych fragmentów tekstu źródłowego - musicie ująć treść własnymi słowami. W przeciwnym razie stracicie za to punkty.

• Dodawanie własnej opinii - czyli zdania typu "Uważam, że...", w streszczeniu nie ma miejsca na niczyje opinie. I koniec tematu. Inaczej znowu punkty polecą w kosmos. 

Okej, znamy już teorię, to czas przejść do praktyki. Teraz omówimy etapy pisania streszczenia oraz zobaczycie jedno, które sama dla was napisałam dla przykładu. 

---

Etapy pisania streszczenia na egzaminie ósmoklasisty 2027

Czas na pisanie streszczenia w praktyce. Aby wam to ułatwić, przygotowałam listę pięciu kroków, które są do tego niezbędne. Oto one:

• Starannie i ze zrozumieniem przeczytajcie tekst źródłowy.
• Czytając, zaznaczajcie słowa-klucze - określcie w ten sposób myśl przewodnią (temat).
• Zróbcie selekcję informacji - skupcie się na kilku najważniejszych (pamiętajcie, że macie mało słów do dyspozycji).
• Teraz określcie remat (tak, remat, to nie błąd, tylko inne pojęcie 😁) - czyli ustalcie co o temacie mówi dany tekst i jego autor/autorka.
• Piszecie streszczenie - zaczynamy od uogólnienia, wymieniamy główne założenia, na koniec piszemy podsumowanie (wnioski).

Poniżej znajdziecie jeden z moich wcześniejszych, krótkich artykułów, który będzie pełnił funkcję tekstu źródłowego, a pod nim jego streszczenie. 

Tekst źródłowy: Tabelaryczna metoda robienia notatek na lekcji Autor: Alicja Czarnecka

Dzisiaj zajmiemy się kolejną dobrą metodą robienia notatek. Jest nią... robienie tabel i tabelek. Mówię serio. Metoda tabelaryczna nadaje się chyba do każdej notatki i jest do tego bardzo estetyczna i przejrzysta, i można z niej skorzystać zarówno na papierze, jak i na komputerze, tablecie czy telefonie. W końcu tabele można zrobić w wielu programach - Wordzie (Dokumentach Google'a), PowerPoincie (Prezentacjach Google'a) czy Excelu (Arkuszach Google'a), a nawet w aplikacjach do notatek jak na przykład Zoho Notebook, który nawiasem mówiąc, polecam. Notowanie w ten sposób jest proste - po prostu robimy tabelki i umieszczamy w nich skrótową wersję informacji. I to wszystko. Spróbujcie sami, a nie pożałujecie.

Streszczenie tekstu źródłowego:

Tematem tekstu autorstwa Alicji Czarneckiej jest tabelaryczna metoda notowania. Autorka publikacji skupia się na zaletach i korzyściach płynących z tego sposobu robienia notatek. Podkreśla też jej szerokie zastosowanie na różne sposoby. Tym samym udowadnia jej przydatność na lekcjach, jak i w samodzielnej nauce w domu i poza nim. 

Moje streszczenie ma dokładnie 48 wyrazów, czyli idealnie mieści się w egzaminacyjnym limicie słów. Na kolorowo zaznaczyłam w nim najważniejsze elementy - na żółto temat, na zielono remat, czyli podejście autorki do owego tematu, a na różowo podsumowanie. 

I to wszystko w kwestii pisania streszczenia na egzaminie ósmoklasisty w 2027 roku. Na pewno genialnie sobie poradzicie. 😄 A  następnym artykule będziemy wspólnie obchodzić ciekawe, książkowe święto nietypowe. Także wpadajcie na bloga, aby go nie przegapić!

---

Źródła:

• Informator CKE o notatce syntetyzującej i streszczeniu z języka polskiego z 2022 roku.
• Informator o egzaminie ósmoklasisty z języka polskiego – CKE.
• wiedza i doświadczenie własne.