Dobra komplementarne, procent składany, NBP oraz kurs walut, czyli omówienie zadań z biznesu i zarządzania z arkusza pokazowego od CKE na maturę 2026/2027

Ostatnio rozwiązaliśmy wspólnie [zadania 5.-8. z pokazowego arkusza BiZ od CKE]. Dzisiaj kontynuujemy omawianie biznesowo-finansowych zagadnień i weźmiemy na tapet kolejne cztery ćwiczenia 9.-12. Tak jak dotychczas pojawią się słowniczki w ważnymi pojęciami.

---

Zadania 9.-12. z arkusza pokazowego do biznesu i zarządzania od CKE na maturę 2026

Zaczniemy od zadania 9. - Dobra komplementarne. 

Jak wyjaśniono w opisie do zadania 9., dobra komplementarne uzupełniają się nawzajem. A skoro tak, to wzrost ceny takiego dobra A sprawia, że spada popyt na nie i jednocześnie to samo dzieje się z dobrem B - też spada na nie popyt. 

A więc odpowiedź do zadania 9.1. jest następująca: Wzrost ceny dobra A sprawi, że spadnie na nie popyt i tym samym spadnie on też dla dobra B.

To teraz zad. 9.2. Tutaj musimy podać przykład takich dwóch dóbr komplementarnych (uzupełniających się). Poniżej znajdziecie garść przykładów, wybierzcie jeden z nich:

• farby i pędzle,
• pióro i atrament,
• długopis i wkład do niego,
• drukarka i toner,
• prawy i lewy but,
• lewy i prawy kolczyk,
• kuchenka indukcyjna i prąd,
• samochód i paliwo,
• kredki i papier.

Okej, to teraz zadanie 10. - Procent składany (lokata bankowa)

Najpierw wypiszemy dane dla lokaty "Sprytna":

• Okres lokaty - 12 miesięcy.
• Kapitalizacja odsetek - kwartalna (czyli co 3 miesiące).
• Kwota lokaty - 10 000 zł.
• Oprocentowanie - 12,75% (roczne, czyli dla kapitalizacji kwartalnej musimy je podzielić na 4, bo tyle kwartałów ma rok).

To teraz liczymy te odsetki:

• I kwartał: 10 000 zł x (12,75% / 4)  = 10 000 zł x 3,1875% = 318,75 zł. 
• 10 000 zł + 318,75 zł = 10 318,75 zł.

• II kwartał:  10 318,75 zł x 3,1875% = 328,91 zł.
• 10 318,75 zł + 328,91 zł = 10 647,66 zł.

• III kwartał: 10 647,66 zł x 3,1875% = 339,39 zł.
• 10 647,66 zł + 339,39 zł = 10 987,05 zł.

• IV kwartał: 10 987,05 zł x 3,1875% = 350,21 zł.
• 10 987,05 zł + 350,21 zł = 11 337,26 zł.

Teraz odsetki w sumie: 

• 11 337,26 zł (nasza suma końcowa) - 10 000 zł (nasza suma początkowa) = 1 337,26 zł (to nasze zsumowane odsetki).

Możecie też na piechotę zsumować odsetki z poszczególnych kwartałów: 

• 318,75 zł + 328,91 zł + 339,39 zł + 350,21 zł = 1 337,26 zł.

Odpowiedź:

Z 12-miesięcznej lokaty "Sprytnej", założonej na kwotę 10 000 zł, zostaną po roku wypłacone odsetki w wysokości  1 337,26 zł.

To teraz kolejne podpunkty zad.10.:

W zad.10.2. Wykorzystamy wyniki z poprzedniego i policzymy też odsetki dla lokaty “Najlepszej”, aby je porównać. Oto potrzebne obliczenia:

Lokata "Najlepsza" - dane:

• Okres lokaty - 12 miesięcy.
• Kapitalizacja odsetek - roczna (czyli raz w roku),
• Kwota lokaty - 10 000 zł.
• Oprocentowanie - 12,75% (tym razem niczego nie dzielimy).

10 000 zł x 12,75% = 1275 zł

Drugie zadanie z liczeniem procentu składnego znajdziecie we wcześniejszym artykule [Paragon, indeks giełdowy i procent składany, czyli zadania z biznesu i zarządzania na maturę 2027]. Zajrzyjcie do niego i przećwiczcie liczenie owego procentu składanego, bo moim zdaniem to wręcz must-have na maturę z biznesu i zarządzania, jak i na matematykę. 

Podsumujmy:

• Lokata "Sprytna" (kwartalna) - odsetki wyniosły 1 337,26 zł.
• Lokata "Najlepsza" (roczna) - odsetki wyniosły 1275 zł. 

Czyli odpowiedź jest następująca:

Rozstrzygnięcie: nie.

Uzasadnienie: Odsetki z rocznej lokaty "Najlepsza" wyniosłyby tylko 1 275 zł., a z kwartalnej "Sprytnej" (kwartalnej) po tym samym czasie i przy tym samym oprocentowaniu - 1 337,26 zł. 

Zajmijmy się teraz zad. 10.3., czyli prawda-fałsz:

• Lokata bankowa jest zazwyczaj mniej płynnym instrumentem inwestycyjnym niż dzieła sztuki. - Fałsz, dużo łatwiej i szybciej można spieniężyć właśnie lokatę niż sprzedać dzieło sztuki. Także lokata jest bardziej płynnym instrumentem finansowym niż owe dzieła sztuki.

• Środki i należności deponenta do wysokości równowartości w złotych 100 000 euro zgromadzone w bankach w Polsce są gwarantowane w całości przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny. - Prawda, BFG (Bankowy Fundusz Gwarancyjny) jest instytucją gwarantującą zwrot depozytów zgromadzonych w krajowych bankach do wysokości właśnie 100 000 euro. 

Dobrze, to teraz przedostatnie zadanie 11. - Narodowy Bank Polski (NBP) i jego organy

Najpierw minisłowniczek pojęć:

• Narodowy Bank Polski (NBP) - centralny bank Polski, ma wyłączne prawo do emisji pieniądza oraz ustalania i realizacji polityki monetarnej, jego zadaniem jest wspieranie rządowej polityki gospodarczej, utrzymanie stabilnego poziomu cen oraz inflacji na poziomie 2,5% (+/- 1%).

• Prezes NBP - jeden z trzech organów NBP, do jego zadań należy między innymi emisja pieniądza, ustalanie polityki pieniężnej, reprezentowanie Polski za granicą czy zarządzanie rejestrem działalności kantorowej.

• Zarząd NBP - drugi organ NBP, kieruje jego działalnością i realizuje politykę pieniężną, np. nadzoruje operacje rynku, ocenia system bankowy i stabilność finansową, podejmuje decyzje związane z polityką kursową, a także nalicza oprocentowanie i dba o rezerwę obowiązkową.

• Rada Polityki Pieniężnej - trzeci organ NBP, co roku ustala założenia polityki pieniężnej i przedkłada je Sejmowi RP, poza tym ustala ma też wiele innych obowiązków, między innymi ustala stopy procentowe, zasady rezerwy obowiązkowej banków i przeprowadzania operacji otwartego rynku, a nawet określa górne granice zobowiązań NBP.

Zgodnie z powyższym słowniczkiem, odpowiedź do zadania 11.1. brzmi Rada Polityki Pieniężnej. I tyle.

Z kolei w zad. 11.2.. musimy podać oczekiwany skutek zmiany stóp procentowych. W tym przypadku obniżenia stopy referencyjnej o 0,25 punktu procentowego. Takie działanie NBP ma na celu pobudzenie popytu i gospodarki, ale tym samym rośnie ryzyko wzrostu inflacji.

Czyli odpowiedź w zad. 11.2. to prawdopodobny wzrost inflacji.

Natomiast w zad.11.3. musimy podać negatywny skutek obniżki referencyjnej stopy procentowej dla polskich gospodarstw domowych.  Oto przykładowe negatywne skutki takiej decyzji NBP (na egzaminie wybierzcie tylko jedną z nich):

• Obniżka referencyjnej stopy procentowej powoduje spadek oprocentowania lokat, obligacji czy kont oszczędnościowych. Czyli ich posiadacze zarobią mniej. To deprecjacja kapitału.

• Obniżka referencyjnej stopy procentowej powoduje, że rośnie inflacja, a z nią rosną też ceny mieszkań. 

• Obniżka referencyjnej stopy procentowej powoduje, że rośnie inflacja, a tym samym rosną też ceny produktów i usług, w tym żywności czy odzieży.

• Obniżka referencyjnej stopy procentowej powoduje wzrost inflacji i tym samym osłabienie złotego, a to z kolei sprawia, że drożeje import towarów oraz zagranicznych wyjazdów.

Dobrze, nadszedł czas na ostatnie zadanie na dziś, czyli 12. - Kurs walutowy

Najpierw minisłowniczek najważniejszych pojęć:

• aprecjacja - wzrost wartości jednej waluty względem innej waluty, wyrażony w owej drugiej walucie.
• deprecjacja - przeciwieństwo aprecjacji, spadek wartości jednej waluty względem innej waluty.

Zgodnie z podanymi wyżej definicjami, w zad. 12.1. poprawne odpowiedzi to:

• "Kurs euro wobec złotego w 2023 roku miał dłuższe okresy wzrostowe niż spadkowe." - Fałsz, z wykresu wynika, żę zdecydowanie więcej było okresów spadku niż wzrostu.
• "W 2023 roku nastąpiła aprecjacja złotego względem euro." - Prawda, według wykresu faktycznie wzrosła wartość złotego względem euro, które z kolei zaliczyło w tym okresie spory spadek.

Z kolei w zad.12.2. musimy ustalić, jaki skutek dla biur podróży ma aprecjacja (wzrost wartości) złotego względem euro.

• Rozstrzygnięcie: spadek (uwaga - możecie tę odpowiedź wpisać w linijkach lub zaznaczyć kółeczkiem słowo, też zostanie uznane, przy czym pierwszeństwo ma zawsze odpowiedź wpisana.

• Uzasadnienie: Aprecjacja złotego i zarazem deprecjacja euro sprawia, że zagraniczne waluty są tańsze, co przekłada się na niższe ceny wycieczek zagranicznych i mniejsze wydatki dla polskich turystów.

A teraz zajmiemy się zad. 12.3., w którym musimy uzupełnić luki w tekście (pamiętajcie, że tu też możecie wpisać wyrazy w luki lub zakreślić słowo w nawiasie):

Zmiany kursu euro wobec złotego w ostatnim kwartale 2023 roku sprawiły, że pod koniec 2023 roku polskie przedsiębiorstwa eksportujące meble do Francji otrzymywały (mniej / więcej) mniej złotych za sprzedane towary. Natomiast dla polskich przedsiębiorstw importujących odzież z Włoch oznaczało to (niższe / wyższe) niższe koszty zakupu. Polskie produkty rolne sprzedawane we Francji stały się (tańsze / droższe) droższe dla francuskich klientów.

I to tyle na dziś. Mam nadzieję, że sporo wynieśliście z tej lekcji biznesu i zarządzania i będzie wam łatwiej zdać maturę z tego przedmiotu. Następne zadania pojawią się w najbliższą środę, więc śledźcie bloga, aby nie przegapić kolejnej lekcji BiZ-u ode mnie. 😄

---

Źródła:

• Biznes i Zarządzania - arkusz pokazowy CKE - kwiecień 2026 r.
• Zasady oceniania rozwiązań. Egzamin maturalny z Biznesu i zarządzania od CKE.
• Encyklopedia Zarządzania.
• RynekPierwotny.pl.
• wiedza i doświadczenie własne.