Co będzie na maturze dwujęzycznej z języka włoskiego? Te zagadnienia gramatyczne musisz znać na egzamin

Na maturze dwujęzycznej trzeba mieć opanowany język włoski na poziomie od C1+ do C2, czyli na poziomie płynnym (lub w miarę płynnym). Co za tym idzie, gramatyka również jest bardziej skomplikowana niż na maturze rozszerzonej. A co konkretnie trzeba umieć na maturę dwujęzyczną z języka włoskiego w 2026 roku? Oto lista wszystkich wymaganych nań zagadnień gramatycznych (za informatorem CKE):

Zagadnienia wymagane wyłącznie na maturze dwujęzycznej:

• przypadki szczególne tworzenia liczby mnogiej rzeczowników:
• zakończone na -ca, -ga, -cia, -gia,
• zakończone na -co, -go,
• zakończone na -cie, -gie, -glie,
• zakończone na -ìo (i akcentowane),
• o nieregularnej liczbie mnogiej,
• nieodmienne,
• rzeczowniki zmieniające rodzaj w liczbie mnogiej,
• rzeczowniki mające dwie formy liczby mnogiej: nomi sovrabbondanti,
• rzeczowniki mające tylko jedną liczbę: singularia tantum lub pluralia tantum,
• przypadki szczególne tworzenia rodzaju żeńskiego rzeczowników,
• odrębne formy rodzaju żeńskiego (np. il marito > la moglie),
• rzeczowniki mające jedną formę dla obu rodzajów,
• nomi di genere comune - zakończone na -ente, -ante, -e,-a, -ista,
• nomi promiscui,
• rzeczowniki złożone: ich forma i zasady tworzenia liczby mnogiej,
• złożenia z capo-,
• przymiotniki złożone,
• przymiotnik użyty rzeczownikowo i przysłówkowo,
• liczebniki zbiorowe, 
• rekcja czasownika z uwzględnieniem różnic między językiem włoskim a polskim,
• podstawy słowotwórstwa:
• tworzenie rzeczowników przez dodanie rodzajnika do innych części mowy,
• derywacja przedrostkowa i przyrostkowa:
• podstawowe przyrostki derywacji odczasownikowej,
• podstawowe przyrostki derywacji odrzeczownikowej,
• podstawowe przyrostki derywacji odprzymiotnikowej,
• podstawowe przyrostki intensyfikujące, przeczące i reduplikujące,
• tworzenie zrostów,
• tworzenie form pieszczotliwych i pejoratywnych.

Poza tym zdający maturę dwujęzyczną z języka włoskiego muszą też znać materiał z poziomu podstawowego i rozszerzonego, czyli (kolorem żółtym są oznaczone zagadnienia podstawowe, a fioletowym rozszerzone):

• RODZAJNIKI:
• określone, nieokreślone, cząstkowe,
• opuszczanie rodzajników,
• RZECZOWNIKI:
• rodzaj rzeczownika w połączeniu z jego formą - zakończone na -o, -a i -e,
• rzeczowniki zmieniające znaczenie w zależności od rodzaju,
• formy nieregularne (eroe/eroina),
• zdrobnienia i zgrubienia,
• formy regularne i nieregularne liczby pojedynczej i mnogiej rzeczowników zakończonych na -o, -a, -e,
• najczęstsze rzeczowniki nieodmienne - pochodzenia obcego, zakończone na -i,  akcentowane na ostatniej sylabie oraz będące skrótowcami,
• rzeczowniki zbiorowe,
• rzeczowniki pozbawione liczby pojedynczej,
• PRZYMIOTNIKI:
• rodzaj męski i żeński przymiotników regularnych w liczbie pojedynczej,
• rodzaj przymiotników zakończonych na -ista,
• przymiotniki nieodmienne,
• liczba pojedyncza i mnoga przymiotnika,
• zgodność przymiotnika z liczbą i rodzajem określanych wyrazów,
• regularne stopniowanie przymiotników (stopień wyższy, najwyższy, niższy, najniższy, równy),
• formy nieregularne,
• intensyfikacja znaczenia przymiotnika w stopniu równym przez powtórzenie przymiotnika,
• wyrażenia frazeologiczne z przymiotnikami,
• miejsce przymiotnika w zdaniu, zmiana miejsca przymiotnika i jego znaczenie,
• ZAIMKI:
• zaimki osobowe w funkcji podmiotu,
• zaimki osobowe w funkcji dopełnienia bliższego i dalszego,
• funkcja zaimka „lo” w odniesieniu do całego zdania,
• formy akcentowane i nieakcentowane zaimków,
• zaimki łączone,
• miejsce zaimków w zdaniu,
• partykuła cząstkowa „ne”,
• zaimki wskazujące rzeczowne i przymiotne questo, quello i ich formy,
• zaimek wskazujący stesso,
• zaimki dzierżawcze rzeczowne i przymiotne (w tym w funkcji rzeczownika),
• użycie formy proprio,
• zaimki pytające rzeczowne i przymiotne,
• zaimki nieokreślone rzeczowne i przymiotne,
• zaimki względne proste i złożone,
• cząstki ci, ne i ich miejsce w zdaniu,
• cząstka ci odpowiadająca strukturze a/con/su/in questo,
• cząstka ne odpowiadająca strukturze di/da questo,
• formy: tale, ciò
• użycie form altrui,
• użycie zaimka względnego w funkcji zaimka dzierżawczego,
• cząstka vi i jej miejsce w zdaniu,
• LICZEBNIKI:
• liczebniki główne, porządkowe i zbiorowe,
• oznaczanie wielokrotności,
• Liczebniki w funkcji rzeczownika,
• Oznaczanie ułamków,
• PRZYSŁÓWKI:
• przysłówki czasu, miejsca i sposobu,
• formy regularne i nieregularne przysłówków zakończonych na -mente,
• molto, poco, tanto, troppo w funkcji przysłówka,
• najczęstsze wyrażenia przysłówkowe,
• stopniowanie przysłówków - formy regularne i nieregularne,
• PRZYIMKI I SPÓJINKI:
• przyimki proste i ściągnięte,
• najczęstsze wyrażenia przyimkowe,
• przyimki wtórne (pochodzące od innych części mowy),
• spójniki współrzędne I podrzędne,
• najczęstsze wyrażenia spójnikowe,
• CZASOWNIKI:
• czasowniki regularne i nieregularne, odmiana I, II, III koniugacji,
• czasowniki posiłkowe essere i avere, andare i venire,
• czasowniki i wyrażenia czasownikowe nieosobowe,
• użycie i funkcja czasownika piacere,
• odmiana czasowników zwrotnych (w tym w strukturach z czasownikami modalnymi),
• wieloznaczność czasowników,
• opozycje znaczeniowe czasowników, np. dire/parlare, guardare/vedere,
• konstrukcje: far fare, lasciar fare oraz rendere + przymiotnik,
• czasowniki przechodnie i nieprzechodnie,
• czasowniki przyjmujące wartość przechodnią lub nieprzechodnią w zależności od znaczenia,
• wyrażenia czasownikowe, np. andarsene, metterci, volerci,  farcela, cavarsela,
• CZASY: 
• presente,
• passato prossimo,
• imperfetto,
• futuro semplice,
• trapassato prossimo,
• futuro anteriore,
• TRYBY: 
• strona bierna czasownika w czasach:
• presente,
• passato prossimo,
• imperfetto,
• futuro semplice,
• trapassato prossimo, 
• futuro anteriore,
• forma bezosobowa we wszystkich czasach,
• si passivante we wszystkich czasach,
• użycie modalne futuro,
• konstrukcja peryfrastyczna stare + gerundio,
• tryb rozkazujący (imperativo diretto oraz imperativo indiretto),
• miejsce zaimków osobowych w trybie rozkazującym,
• tryb przypuszczający (condizionale semplice),
• tryb przypuszczający condizionale composto,
• użycie condizionale do wyrażenia futuro nel passato,
• Tryb łączący - congiuntivo presente, passato, imperfetto i trapassato,
• Formy implicytne (forme implicite):
• gerundio presente,
• gerundio passato,
• infinito presente,
• infinito passato,
• participio passato,
• zgodność czasów:
• zdanie główne w czasie teraźniejszym,
• zdanie główne w czasie przyszłym,
• zdanie główne w czasie przeszłym,
• zgodność czasów i trybów w okresie warunkowym:
• hipoteza prosta,
• hipoteza możliwa do spełnienia: se + congiuntivo imperfetto / condizionale semplice,
• hipoteza niemożliwa do spełnienia, odnosząca się do przeszłości:
• se + imperfetto / imperfetto,
• se + congiuntivo trapassato / condizionale composto,
• se + congiuntivo trapassato /condizionale semplice;
• hipoteza możliwa do spełnienia wyrażona za pomocą gerundio,
• mowa niezależna i zależna z czasownikiem wprowadzającym w czasie teraźniejszym i przeszłym,
• ZDANIA PROSTE: 
• oznajmujące i pytające,
• Zdanie rozkazujące (w tym przeczące) oraz miejsce zaimków w takim zdaniu,
• Zdanie przeczące (w tym podwójne przeczenie),
• podwójne przeczenie lub jego brak w zależności od miejsca zaimka nieokreślonego,
• konstrukcje typu: dopo aver fatto,
• Konstrukcje bezokolicznikowe:
• z czasownikami dovere, potere, volere
• z czasownikami fare, lasciare
• stare per + bezokolicznik
• z czasownikami i wyrażeniami czasownikowymi nieosobowymi,
• ZDANIA ZŁOŻONE:
• Podział na zdania złożone współrzędnie i podrzędnie
• Zdanie podmiotowe z che + congiuntivo oraz z bezokolicznikiem,
• Zdanie dopełnieniowe z czasownikiem osobowym i z bezokolicznikiem,
• Zdanie względne z chi, che, cui, il quale, dove,
• Zdanie czasowe z mentre, quando, appena, dopo che, prima che, finché,
• Zdanie czasowe bezokolicznikowe po wyrażeniach spójnikowych: fino a, prima di, dopo + bezokolicznik,
• Zdanie czasowe imiesłowowe,
• Zdanie czasowe bezokolicznikowe z prima di,
• Zdanie przyczynowe wprowadzone przez perché, visto che, 
• Zdanie przyczynowe wprowadzone przez poiché, dato che, dal momento che, siccome,
• Zdanie celowe z per oraz z wyrażeniami: a, di, da,
• Zdanie celowe z perché i affinché oraz z wyrażeniem al fine di,
• Zdanie skutkowe z che, così...che, tanto...che oraz wprowadzone przez spójnik per,
• Zdanie skutkowe wprowadzone przez wyrażenia così ... da,
• Zdanie przyzwalające z anche se i nonostante,
• Zdanie przyzwalające z sebbene, benché oraz wprowadzone przez pur, pure, anche + gerundio,
• Zdanie porównawcze z così... come, tanto… quanto, più... di, meno... di,
• Zdanie sposobu z gerundio,
• Zdanie sposobu z użyciem come se,
• Zdanie wykluczające: senza + bezokolicznik,
• Zdanie wykluczające z wyrażeniami senza che i tranne che,
• Zdanie warunkowe z a condizione che.
• Zdanie warunkowe z: a patto che oraz nel caso che,
• forma bezokolicznikowa zdania względnego z użyciem struktury: preposizione + chi/cui + bezokolicznik.