27 grudnia to ważne polskie święto państwowe. Oto co trzeba wiedzieć o Narodowym Dniu Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego

Tuż po świętach Bożego Narodzenia w Polsce obchodzimy kolejne, tym razem patriotyczne. To ustanowione 1 października 2021 roku święto Narodowego Dnia Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego, które zakończyło się ogromnym sukcesem. Tak, dobrze przeczytaliście, Powstanie Wielkopolskie było zwycięstwem, a nie porażką jak wiele innych, choć głośniejszych tego typu zdarzeń. A jak do tego doszło? Czytajcie dalej, a dowiecie się wszystkiego, co najważniejsze o tym ważnym, grudniowym dniu. I pamiętajcie, że choć 27 grudnia to święto państwowe, to jest to zwykły dzień pracy, o ile nie macie w tym czasie urlopu czy ferii bożonarodzeniowych. 

---

Dobra organizacja zamiast improwizacji, czyli dekady przygotowań przyniosły zwycięstwo w Powstaniu Wielkopolski

Po rozbiorach Poznań i okolice trafiły pod zabór pruski jako Prowincja Poznańska, gdzie Niemcy prowadzili bardzo intensywną germanizację. Choć jak pokazuje historia, również bezsensowną, ale po kolei. Jak wspomniałam na początku, sukces Powstania Wielkopolskiego to połączenie trzech czynników (za serwisami National Geographic.pl, Przystanek Historia, Instytut Pamięci Narodowej (IPN) oraz Wielka Historia):

• dalekowzroczna i trwająca dekady praca u podstaw, czyli dobre przygotowanie do walki - powstańcy przez dziesięciolecia" szykowali się do walki, jednocząc się w różnych organizacjach społecznych i patriotycznych między innymi:

• Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół - pod płaszczykiem promocji sportu i aktywności fizycznej organizował szkolenia wojskowe,

• gęsta sieć polskich banków,

• koła rolnicze,

• towarzystwa przemysłowe,

• Straż Ludowa (SL),

• Służba Straży i Bezpieczeństwa (SSiB),

• Polska Organizacja Wojskowa Zaboru Pruskiego (POWZP),

• towarzystwa harcerskie oraz skauci-dezerterzy,

• byli wojskowi pełnili funkcje dowódców;

• wyczucie czasu i tym samym zręczne wykorzystanie nadarzającej się okazji do ataku - w drugi dzień świąt Bożego Narodzenia 1918 roku do Poznania, stolicy owej Wielkopolski, zawitał Ignacy Jan Paderewski - znany polski pianista i zarazem ogromny orędownik niepodległości Polski, a jego przemówienie roznieciło płomień walki, przez co Niemcy dzień później (27 grudnia 1918 r.) zorganizowali przemarsz 6. pułku grenadierów, którzy zrywali polskie flagi i atakowali polskie instytucje, co było ogromnym błędem; Wówczas Niemcy byli najbardziej osłabieni i panował polityczny chaos, co tylko ułatwiło zadanie od dawna gotowym do walki powstańcom;

• skuteczne działania dzięki wypracowanej dyscyplinie - długie dziesięciolecia przygotowań, szkoleń i treningów wypracowały w powstańcach dyscyplinę, która umożliwiła im szybkie (już 28 grudnia 1918 r.) zdobycie ważnych miejsc jak Cytadela i arsenał pełen broni i amunicji, co dało im zdecydowaną przewagę w boju. Poza tym w bitwie o Ławicę (wieś pod Poznaniem, obecnie jest częścią tego miasta) gdzie wówczas było niemieckie lotnisko wojskowe, powstańcy zdobyli sprzęt lotniczy (w tym ponad 300 samolotów) o wartości 200 milionów marek niemieckich, co stanowi największy polski łup bitewny.

Dzięki tym wszystkim elementom Powstanie Wielkopolskie stało się ogromnym sukcesem, a nie kolejną porażką. Szczególnie że szybkie i sprawne zajęcie Poznania przez powstańców przyniosło efekt domina - działania rozszerzyły się na okolice Poznania i inne miejscowości Prowincji Poznańskiej. Dzięki temu powstańcy odbili niemal całe te ziemie z wyjątkiem dwóch obszarów:

• północnych obrzeży (Bydgoszcz, Piła),

• południowo-zachodnich obrzeży (Leszno, Rawicz).

---

Powstanie Wielkopolskie to ogromne zwycięstwo Polaków. Przypieczętował je rozejm w Trewirze i podpisanie traktatu wersalskiego

Powstanie Wielkopolskie zaczęło się 27 grudnia 1918 roku, a zakończył je 16 lutego 1919 roku rozejm w Trewirze (niemieckie miasto uniwersyteckie na prawach powiatu). Wówczas podpisały je Republika Weimarska (oficjalnie Rzesza Niemiecka bądź Republika Niemiecka, istniała w latach 1918-1933) i państwa Ententy (sojusz pomiędzy Francją, Wielką Brytanią i Imperium Rosyjskim). Najważniejsze były dwa postanowienia:

• zobowiązanie Niemców do zaprzestania działań prowokacyjnych wobec Polski, co oficjalnie zakończyło konflikt polsko-niemiecki;

• wytyczenie linii demarkacyjnej - czyli linia bądź strefa, która oddzielała walczących ze sobą Polaków i Niemców.

Niestety jeszcze przez pewien czas Niemcy próbowali zaczepiać Polaków, aby przesunąć granice na swoją korzyść. Na szczęście podpisany 28 czerwca 1919 roku Traktat Wersalski ostatecznie przypieczętował zwycięstwo Polaków i sprawił, że ziemie Prowincji Poznańskiej zostały włączone do Polski, co oficjalnie zakończyło też I wojnę światową. I nie tylko. Oto najważniejsze postanowienia Traktatu Wersalskiego:

• uznanie niepodległości Polski i Czechosłowacji (obecnie Czech i Słowacji),

• Polska odzyskała następujące ziemie:

• większą część Wielkopolski i znaczną część byłych Prus Królewskich ( Zachodnich),

• niewielki (ale jednak) dostęp do morza (144 km);

• niewielkie fragmenty Dolnego Śląska oraz część górnośląskiego zagłębia przemysłowego z Katowicami i Chorzowem;

• Gdańsk wraz z Oliwą, Sopotem i kilkoma przyległymi gminami stał się Wolnym Miastem - zyskał szerokie uprawnienia w porcie gdańskim, miał charakter odrębnego państwa, ale zarazem był częścią Polski i jej terytorium celnego;

• wydzielono odrębne państwo Luksemburg z ziem obszaru celnego Niemiec;

• Francja, Belgia, Dania, Czechosłowacja (obecnie Czechy i Słowacja) odzyskały niektóre ziemie;

• zdemilitaryzowano Niemcy:

• wprowadzono zakaz wojska na terenach Nadrenii, 

• zmniejszono liczebność żołnierzy do 100 tysięcy,

• zakaz powszechnego obowiązku służby wojskowej (Reichswehra),

• zakaz wyposażenia armii w czołgi i samoloty bojowe;

• niemiecka marynarka wojenna została mocno ograniczona zarówno w kwestii sprzętu, jak i liczebności wojska,

• nakaz zniszczenia fortyfikacji na zachodniej granicy i jednocześnie zakaz budowania nowych,

• zobowiązanie Niemiec do poszanowania suwerenności Austrii i zakaz Anschlussu (anektowania ziem Austrii),

• obowiązek wypłacenia reparacji wojennych jako rekompensaty za faktyczne straty wojenne.

---

Wszystkie opisane wyżej wydarzenia sprawiły, że dzisiaj mamy święto Narodowego Dnia Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego 27 grudnia, czyli w rocznicę rozpoczęcia się owego powstania. Obchody są bardzo uroczyste zwłaszcza w Poznaniu i okolicach. Jak podaje Samorząd Województwa Wielkopolskiego, w 2025 roku będą one następujące:

• 26 grudnia o 15.30 będzie inscenizacja przyjazdu Ignacego Jana Paderewskiego do Poznania, gdzie rolę pianista i patrioty zagra Andrzej Lajborek, aktor Teatru Nowego,

• 27 grudnia O godz. 16.40 zostaną uruchomione syreny alarmowe i będą biły kościelne dzwony,

• z rana będą składane kwiaty w miejscach pamięci - mogiłach generała Stanisława Taczaka i płk. Wincentego Wierzejewskiego czy tablicach pamiątkowych Ignacego Jana Paderewskiego i Franciszka Ratajczaka, 

• pojawi się Miasteczko Powstańcze z licznymi atrakcjami - fotobudkami, możliwością zrobienia zdjęcia i przerobienia na pamiątkowy magnes, wykłady i koncert (Marsylianka Wielkopolska w wykonaniu zespołu Dizzy Boyz Brass Band),

• 27 grudnia o godz. 18.00 odbędzie się tradycyjny koncert w Filharmonii Poznańskiej - zostaną zaprezentowane kolędy i pieśni patriotyczne dotyczące Powstania Wielkopolskiego.

Z kolei 28 grudnia odbędą się obchody Narodowego Dnia Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego w Warszawie. Będzie to m.in. msza święta w kościele oo. Dominikanów, a także uroczyste odczytanie wojskowego Apelu Pamięci i ceremonia złożenia wieńców na Grobie Nieznanego Żołnierza, a także przy pomniku Ofiar Katastrofy Smoleńskiej i na Łączce.