Zasady oceniania wypracowań na maturze podstawowej z języka polskiego. To trzeba wiedzieć o ortografii i interpunkcji na 2026 rok

Zasady oceniania wypracowań na maturze podstawowej z języka polskiego w 2026 roku

Od 1 stycznia 2026 roku oficjalnie wchodzą w życie zmiany w polskiej ortografii. To oznacza również pewne zmiany dla uczniów, szczególnie tych, którzy podchodzą wówczas do matury podstawowej. Część roczników będzie mogła stosować się do dawnych zasad, jak i tych nowych. Jednak niektóre będą musiały trzymać się wyłącznie nowych reguł. Które? I jak w ogóle są oceniane wypracowania na maturze podstawowej? Poniżej wyjaśniam wszystkie te kwestie tak, że już nie będziecie mieli żadnych wątpliwości. Zapraszam do lektury!

CKE ma jasno określone zasady oceniania wypracowań z języka polskiego. Wolno zrobić określoną liczbę błędów

Zacznę od przedstawienia wam zasad oceniania wypracowań na maturze podstawowej 2026. A zwłaszcza tego, ile i jakich błędów możecie zrobić, aby nadal zdobyć dużo punktów. Przy czym z języka polskiego jest do zdobycia w sumie 60 punktów, w tym:

• test "Język polski w użyciu" - 10 pkt, z czego 4 pkt za notatkę syntetyzującą. Oto co trzeba o niej wiedzieć:

• musi mieć 60-90 wyrazów,
• musi zawierać logicznie powiązane zdania,
• koniecznie pisana własnymi słowami, więc trzeba używać:
• parafrazy (swobodne przerobienie tekstu, które rozwija go lub modyfikuje, ale zachowuje przy tym jego oryginalny sens),
• uogólnień treści,
• synonimów (wyrazów bliskoznacznych, czyli inaczej brzmiących, ale o podobnym znaczeniu),
• musi być pisana tekstem ciągłym,
• ocenianie notatki syntetyzującej:

• treść - 3 pkt,
• poprawność językowa - 1 pkt,

• test historyczno-literacki - 15 pkt, z czego 7 pkt za część antyk-pozytywizm i 8 pkt za część Młoda Polska - współczesność,

• wypracowanie - 35 pkt.

My skupimy się właśnie na tym trzecim, czyli wypracowaniu. Musi mieć przynajmniej 300 słów i być wypowiedzią argumentacyjną - rozprawką, szkicem krytycznym, przemówieniem, listem otwartym, artykułem bądź esejem. Poza tym musi opierać się na dwóch lekturach obowiązkowych oraz dotyczyć dwóch kontekstów:

• literackiego
• historycznoliterackiego, 
• teoretycznoliterackiego,
• biograficznego, 
• kulturowego*:

• film,
• spektakl teatralny,
• utwór muzyczny,
• dzieło plastyczne,
• powieść graficzna, czyli komiks bądź manga,
• gra komputerowa
• zbiór mitów inny niż Mitologia Jana Parandowskiego,

• mitologicznego,
• biblijnego, 
• religijnego, 
• historycznego, 
• filozoficznego, 
• egzystencjalnego, 
• politycznego,
• społecznego.

* wykluczone są obcojęzyczne utwory literackie i muzyczne, których NIE przetłumaczono na język polski.

W takim wypracowaniu egzaminator ocenia osiem rzeczy:

• realizację tematu wypracowania (1 pkt) - musi być w odpowiedniej formie, w całości na dany temat i realizować wszystkie punkty podane w zadaniu oraz zawierać argumenty:

• wnikliwe,
• poparte dobrymi przykładami,
• uporządkowane - od najważniejszego do najmniej istotnego lub argument - kontrargument (przeciwieństwa).

• kompetencje literackie i kulturowe (16 pkt) - funkcjonalne wykorzystanie dwóch lektur, czyli przywołanie wątków bądź wydarzeń, które dobrze ilustrują tok rozumowania,

• kompozycja tekstu (7 pkt):

• struktura (3 pkt): 

• wyodrębnienie konkretnych akapitów (w rozprawce musi też być wstęp, rozwinięcie i zakończenie),
• logiczna (uporządkowana) wypowiedź,

• spójność (3 pkt) - to, czy wypracowanie jest spójne, czyli zdania i akapity są ze sobą powiązane i łatwo można zrozumieć całość,

• styl (1 pkt) - musi być jednolity w całej pracy oraz nie może zawierać potoczyzmów (słów z mówionego języka potocznego),

• język (11 pkt):

• użycie środków językowych (7 pkt) - poprawne użycie różnych typów zdań oraz bogate słownictwo (np. użycie związków frazeologicznych, rzadko używanych słów etc.),

• interpunkcja (2 pkt, w nawiasach podano dopuszczalną liczbę błędów dla uczniów ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się):

• 2 punkty - maksymalnie 8 błędów interpunkcyjnych (maksymalnie 15 błędów interpunkcyjnych),
• 1 punkt - maksymalnie 9-16 błędów interpunkcyjnych (maksymalnie 16-30 błędów interpunkcyjnych),
• 0 punktów - 17 i więcej błędów interpunkcyjnych (31 lub więcej błędów interpunkcyjnych).

• ortografia (2 pkt, w nawiasach podano dopuszczalną liczbę błędów dla uczniów ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się):

• 2 punkty - maksymalnie 1 błąd ortograficzny (maksymalnie 4 błędy ortograficzne),
• 1 punkt - maksymalnie 2-4 błędy ortograficzne (maksymalnie 5-8 błędów ortograficznych),
• 0 punktów - 5 i więcej błędów ortograficznych (9 lub więcej błędów ortograficznych).

Zmiany w polskiej ortografii a egzamin ósmoklasisty 2026. To trzeba wiedzieć

Tu na chwilę się zatrzymam - zgodnie z decyzją CKE z dnia 20 sierpnia 2025 roku, na maturze podstawowej w latach 2026-2030 dopuszczalne są obie wersje zasad ortografii - bieżąca i nowa. Z kolei uczniowie, którzy będą zdawali maturę podstawową w 2031 roku lub latach następnych muszą bezwzględnie stosować się do nowych zasad ortografii, które wchodzą w życie 1 stycznia 2026 roku. 

I jeszcze dwie ważne kwestie:

• prace napisane nieczytelnie są oceniane na 0 punktów,
• wypowiedzi obraźliwe, wulgarne, propagujące łamanie prawa bądź postawy nieetyczne - nie zostaną ocenione w ogóle lub za styl i język uczeń otrzyma 0 pkt.