Nieprzetłumaczalne słowa, zapożyczenia i wyjątkowa mowa Szekspira, czyli świętujemy Dzień Języka Angielskiego 2026

Już jutro, 23 kwietnia będziemy obchodzić Dzień Języka Angielskiego. Z tej okazji przygotowałam nietypowy wpis pełen językowych ciekawostek: słów nieprzetłumaczalnych na język polski, zapożyczeń, jakich używamy na co dzień (i niekoniecznie zdajemy sobie z tego sprawę) oraz wyrażeń, jakie wprowadził do języka William Szekspir. 

---

Dzień Języka Angielskiego 2026. Te słowa towarzyszą nam każdego dnia

Zaczniemy od zapożyczeń, które pochodzą z języka angielskiego, choć niekiedy nie zdajemy sobie z tego sprawy. Po pierwsze słownictwo dotyczące technologii, m.in.:

• komputer - z angielskiego computer, czyli niemal bez zmian, pierwotnie próbowano znaleźć dla niego polski odpowiednik, jak choćby mózg elektronowy, ale żaden się nie przyjął i został komputer,

• smartfon - oryginalnie smartphone, czyli mądry (sprytny) telefon, urządzenie, którego używamy (a przynajmniej większość z nas używa) codziennie, również pochodzi z angielskiego,

• WiFi - poprawnie wymowa to "łaj-faj" (zapis fonetyczny: /ˈwaɪ.faɪ/), a nie nasze "wifi", ale i tak większość wymówi to po polsku 😁

Drugą kategorią zapożyczeń z angielskiego są słowa z tzw. korpomowy, czyli języka biurowego. Są to takie wyrazy jak:

• research - rozeznanie się w czymś, zbadanie sprawy, szczególnie naukowo,

• deadline - termin końcowy na wykonanie czegoś,

• feedback - czyli informacja zwrotna, na przykład ocena projektu.

Poza tym angielskich słówek nie brakuje też choćby w kuchni:

• dżem - to nic innego jak fonetyczny zapis angielskiego "jam",

• smoothie - gładki (czyli smooth), zmiksowany napój zwykle na bazie owoców i mleka,

• lunch - czyli drugie śniadanie, ale jedzone w okolicy obiadu (obecnie to słowo zastępuje dinner, czyli dawny obiad, a ów dinner z kolei wyparł supper, czyli wieczerzę (tak, to nie kolacja w naszym rozumieniu, a wieczerza właśnie),

• muffin - czyli po prostu babeczka (albo bułeczka jedzona na ciepło z odrobiną masła), ale przyjęło się nazywanie jej też angielskim odpowiednikiem.

Oprócz tego angielskie wyrazy znajdziemy też w ubraniach i nie tylko, np. oversize (czyli za duży), must-have (coś, co koniecznie trzeba mieć) czy choćby nasz ulubiony weekend (dosłownie koniec tygodnia). 

Dobrze, skoro zapożyczenia już omówiliśmy, to przejdziemy do angielskich słów, których nie da się przetłumaczyć na język polski. A przynajmniej nie jednym słowem. 

---

Jak to przetłumaczyć na polski? Te angielskie wyrazy nie mają odpowiedników

Wydawałoby się, że język angielski zawsze łatwo przetłumaczyć na język polski. Tak nie jest i nie chodzi tylko o czasy. W języku angielskim występuje sporo słów, których nie da się przetłumaczyć na polski inaczej niż opisowo. A oto niektóre z nich:

• serendipity - szczęśliwy traf, umięjętność dokonania przypadkowego odkrycia,

• petrichor - nieco ziemisty, ale przyjemny zapach ziemi, na którą pada deszcz,

• hiraeth - to walijskie słowo oznacza nie tylko tęsknotę za domem (zwłaszcza tym, do którego nie da się już wrócić), ale też miejscem, które nigdy nie istniało (a jedynie w naszym sercu), głębokiej nostalgii i żalu, i mimo pochodzenia tego wyrazu Anglicy i tak go pokochali, stał się stałym elementem literackiego języka angielskiego,

• wanderlust - chęć do podróżowania, jak też zamiłowanie do wędrówek, przy czym to słowo trafiło do angielskiego z niemieckiego, 

• FOMO (Fear Of Missing Out) - czyli lęk przed tym, że coś nas ominie, szczególnie w kontekście mediów społecznościowych, jego pozytywnym przeciwieństwem jest JOMO (Joy of Missing Out), a więc radość z tego, że nie jesteśmy online, robimy coś analogowo i żyjemy tu i teraz, jak również ostatnio coraz częściej się pojawiające ROMO (Relief of Missing Out) - uczucie ulgi, że jakieś wydarzenia (zwłaszcza online) nas ominęły.

Dwie z trzech ciekawostek już za nami, teraz czas na trochę Szekspira na koniec. To nie tylko genialny pisarz angielski, ale też twórca wielu dziś popularnych sformułowań z języka angielskiego.

---

Złote serce i przełamywanie pierwszych lodów? Te zwroty stworzył William Szekspir

Teraz zajmiemy się popularnymi zwrotami, które do języka angielskiego wprowadził William Szekspir, autor takich dzieł jak "Romeo i Julia", "Hamlet", "Makbet", "Henryk VIII" czy "Król Lear". Szczególnie, że 23 kwietnia nieprzypadkowo stał się Dniem Języka Angielskiego - tego właśnie dnia urodził się (prawdopodobnie) i zmarł William Szekspir. 

A jakie zwroty pojawiły się dzieki niemu w języku angielskim? Zobaczcie sami:

• Love is blind (z komedii Kupiec wenecki) - Miłość jest ślepa,

• Dogs of War (ze sztuki Juliusz Cezar) - dosłownie psy wojny, czyli najemnicy (dawniej kondotierzy),

•  A wild goose chase (ze sztuki Romeo i Julia) - szukać wiatru w polu (dosłownie ścigać dziką gęś, a to równie bezsensowne),

• A night owl (ze sztuki Wieczór Trzech Króli) - "nocna sowa" to nic innego jak nasz polski "nocny Marek",

• All that glitters is not gold (z komedii Kupiec wenecki) - nie wszystko złoto, co się świeci (właściwie błyszczy, lśni, ale to taki szczegół),

• Break the ice (ze sztuki Poskromienie złośnicy) - przełamać lody, czyli ni mniej ni więcej nawiązać pierwszą nić porozumienia z kimś nowopoznanym,

• It’s Greek to me (ze sztuki Juliusz Cezar) - podobno Szekspir sam słabo znał grekę, stąd takie a nie inne określenie na "nic nie rozumiem", "to dla mnie totalny kosmos".

Na koniec (nomen omen) - All’s well that ends well (z komedii o takim właśnie tytule), czyli Wszystko dobre, co się dobrze kończy. Ot, taki happy end (szczęśliwe zakończenie). I tym akcentem zakończę dzisiejszy artykuł. Jeśli macie jakieś pytania bądź chcecie się podzielić własnymi ciekawostkami z języka angielskiego, to piszcie w komentarzach! 

---

Źródła:

• Słownik Diki,
• Tutlo.com,
• Novakidschool.com,
• Tłumaczka.pl,
• Ise-Poland.pl.